Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi NASA’nın 50 yıl sonra gerçekleştireceği ilk insanlı Ay seyahati Şubat ayının ilk haftasında yapılabilir.
Artemis II uçuşuna katılacak astronatlar yaklaşık 10 gün sürecek görevde daha önce hiçbir insanın gitmediği kadar uzağa gidebilir.
Bu proje ile 1960’lı ve 70’li yıllardan sonra ilk kez Ay’a inilmesinin yolu açılacak.
Artemis II ne zaman fırlatılacak?
NASA’nın, devasa Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) Ay roketi ve Orion Uzay Kapsülünü, hangar niteliğindeki dev montaj binasından (VAB) çıkarıp fırlatma rampasına doğru götürme işlemi geçen hafta başladı.
Yaklaşık 6,5 kilometrelik bu yolculuk 12 saat kadar sürecek.
Fırlatma rampasına vardıklarında burada yer destek ekipmanlarını bağlamak üzere bir takım hazırlıklar yapacaklar.
Ocak ayının sonunda NASA, yakıt ikmali için yapılan ve “kostümlü prova” denilen fırlatma öncesi testi yapacak.
Herhangi bir sorun çıkması durumunda, NASA, fırlatmadan önce ek çalışmalar yapılması için SLS ve Orion’u montaj binasına geri götürebilir.
Ancak her şey yolunda giderse, en erken muhtemel fırlatma tarihi 6 Şubat Cuma olabilir.
Roketin hazır olmasının yanı sıra, Ay’ın da doğru konumda olması gerekiyor. Bu nedenle, fırlatma dönemleri buna göre seçiliyor.
Pratikte bu, her ayın başında roketin doğru yöne çevrildiği bir hafta ve ardından üç hafta boyunca fırlatma fırsatının olmadığı bir dönem anlamına geliyor.
Dolayısıyla fırlatma tarihleri şöyle olabilir:
6, 7, 8, 10 ve 11 Şubat 6, 7, 8, 9 ve 11 Mart1, 3, 4, 5 ve 6 Nisan.
Artemis II’nin mürettebatı kimler ve ne yapacaklar?
Artemis II’nin dört kişilik mürettebatı NASA komutanı Reid Wiseman, pilot Victor Glover ve görev uzmanı Christina Koch’tan oluşuyor.
Kanada Uzay Ajansı’ndan Jeremy Hansen adlı ikinci bir görev uzmanı da gemide yer alacak.
Bu görev, SLS ve Orion’un ilk mürettebatlı uçuşu.
Astronotlar güvenli bir şekilde yörüngeye yerleştikten sonra, Orion uzay aracının nasıl hareket ettiğini test edecekler.
Bu testte, gelecekte Ay’a inişler için uzay aracını yönlendirme ve hizalama pratiği yapmak amacıyla kapsül Dünya yörüngesinde manuel bir şekilde uçurulacak.
Daha sonra, Orion’un yaşam destek, itme, güç ve navigasyon sistemlerini kontrol etmek için Ay’ın binlerce kilometre ötesindeki bir noktaya gidecekler.
Mürettebat ayrıca tıbbi test denekleri olarak da görev yapacak ve derin uzaydan veri ve görüntüler gönderecek.
Ağırlıksız ortamda küçük bir kabinde çalışacaklar.
Radyasyon seviyeleri, Dünya yörüngesinin alçak kesimlerinde bulunan Uluslararası Uzay İstasyonu’ndakinden daha yüksek, ancak yine de güvenli olacak.
Dünyaya dönüşte astronotlar, atmosferden geçerken oldukça sarsıntılı bir yolculuk yapacak ve ABD’nin batı kıyısı açıklarında, Pasifik Okyanusu’na iniş yapacaklar.
Artemis II Ay’a inecek mi?
Hayır. Bu görevin amacı, bir sonraki Artemis III görevi kapsamında astronotların Ay’a inişi için zemin hazırlamak.
NASA, Artemis III’ün fırlatılmasının “en erken” 2027’de gerçekleşeceğini söylüyor.
Ancak uzmanlar, en erken olası tarihin 2028 olduğuna inanıyor.
Mürettebatı ay yüzeyine indirecek uzay aracı konusunda henüz nihai bir karar verilmedi.
Bu ya SpaceX’in Starship iniş aracı olacak ya da Jeff Bezos’un Blue Origin şirketi tarafından tasarlanan bir araç.
ABD merkezli Axiom şirketinin ürettiği yeni uzay kıyafetleri de henüz hazır değil.
Artemis III en nihayetinde uçuşunu gerçekleştirdiğinde, astronotlar Ay’ın güney kutbuna doğru yol alacaklar.
Bundan sonraki hedef, Ay’da daimi bir insan varlığı sağlamak.
Artemis IV ve V görevleri, Ay’ın yörüngesinde dönecek küçük bir uzay istasyonu olan Gateway’in inşasına başlayacak.
Bunu takiben Ay’a daha çok sayıda iniş, Gateway’e ek bölümlerin konulması ve yüzeyde yeni robotik keşif araçlarının faaliyet göstermesi gelecek.
İnsanların Ay’da ve çevresinde daha uzun süre yaşamalarını ve çalışmalarını sağlamaya daha fazla ülke dahil olacak.
En son Ay görevi ne zamandı?
İnsanlı son Ay görevi, Aralık 1972’de Ay’a inen ve aynı ayın sonlarında Dünya’ya dönen Apollo 17 olmuştu.
Toplamda 24 astronot Ay’a seyahat etti ve bunların 12’si Apollo programı sırasında Ay yüzeyinde yürüdü.
Amerika Birleşik Devletleri ilk olarak 1960’larda, esas olarak Sovyetler Birliği’ni geride bırakmak ve jeopolitik, teknolojik üstünlüğünü ortaya koymak amacıyla bu yola girmişti.
Bu hedefe ulaşıldıktan sonra, siyasi coşku ve kamuoyu ilgisi, dolayısıyla gelecekteki Ay yolculukları için ayrılan para da azaldı.
Artemis programı, insanları Ay’a geri döndürme arzusundan doğdu, ancak bu sefer yeni teknoloji ve ticari ortaklıklar etrafında inşa edilmiş daha uzun vadeli bir varlık için.
Başka ülkeler Ay’a astronot göndermeyi planlıyor mu?
Birçok başka ülke de 2030’lu yıllarda Ay’a insan gönderme hedefi taşıyor. Avrupalı astronotların daha sonraki Artemis görevlerine katılmaları planlanırken, Japonya da yer ayırtmış durumda.
Çin, 2030 yılına kadar Ay’ın güney kutbuna yakın bir yere ilk inişi hedefleyen kendi uzay aracını inşa ediyor.
Rusya, 2030 ile 2035 yılları arasında bir tarihte kozmonotları Dünya yüzeyine göndermek ve küçük bir üs kurmak konusunda görüşmelere devam ediyor.
Ancak yaptırımlar, finansman baskıları ve teknik aksaklıklar nedeniyle takvimleri oldukça iyimser.
Hindistan da bir gün kendi astronotlarının Ay’da yürümesini görme arzusunu dile getirdi.
Chandrayaan 3’ün Ağustos 2023’te Ay’ın güney kutbuna yakın bir bölgeye başarılı bir şekilde iniş yapmasının ardından, Hindistan uzay ajansı 2040 yılına kadar Ay’a astronot gönderme hedefi belirledi.