NASA son yıllarda uzayın farklı noktalarını incelerken yakın dış uzay bölgelerine de keşif aracı göndermeye başlamıştı. Perseverance Mars yüzeyinde yaptığı çalışmalarda ilginç bir bulguya rastladı: Nehir deltası.

NASA’nın Kızıl Gezegen’deki gözü kulağı olan Perseverance keşif aracı, Mars’ın geçmişine dair ezber bozan bir bulguya imza attı. Jezero Krateri’nde 2021’den bu yana titiz bir çalışma yürütüen araç yerin tam 35 metre altında milyarlarca yıl öncesine ait devasa bir nehir deltasının kalıntılarını tespit etti. Bu keşif Mars’ın bir zamanlar sadece “nemli” değil, mikrobiyal yaşama ev sahipliği yapabilecek kadar su zengini bir dünya olduğunun en somut kanıtlarından biri olarak kabul ediliyor.

Los Angeles California Üniversitesi (UCLA) araştırmacıları, aracın RIMFAX adlı radarı tarafından Eylül 2023 ile Şubat 2024 arasında toplanan verileri mercek altına aldı. Yerin altına sinyaller göndererek bir nevi “toprak altı haritası” çıkaran radar, daha önce ulaşılmamış bir derinlikte antik bir su yatağını gün yüzüne çıkardı. Bulgular, devasa bir nehrin büyük bir göle döküldüğü noktada oluşan yelpaze şeklindeki tortu birikintilerini doğruluyor.

Yaşamın tarihi geriye çekiliyor

The Independent’te yer alan habere göre, bilim insanları bu gizli deltanın yaklaşık 3,7 ila 4,2 milyar yaşında olduğunu saptadı. Bu rakam, yüzeyde daha önce bulunan ve 3,5 milyar yıla tarihlenen “Batı Deltası”ndan çok daha eski bir döneme işaret ediyor. Science Advances dergisinde yayımlanan çalışmanın başyazarı Emily Cardarelli, keşfin önemini şu sözlerle vurguluyor:

“RIMFAX’in haritaladığı özelliklerden yola çıkarak Jezero Krateri’nin, Jezero’nun Batı Deltası’nın oluşumundan önce var olan ve biyoimzaların korunmasına elverişli, su açısından zengin eski bir ortama ev sahipliği yaptığına inanıyoruz.”

Potansiyel yaşanabilirlik dönemi uzadı

Biyoimzalar, yani yaşamın varlığına dair fiziksel ve kimyasal izler, bu yeni keşifle birlikte çok daha eski bir zaman diliminde aranmaya başlanacak. Cardarelli, “RIMFAX, bugünkü deltadan daha eski bir yeraltı delta ortamını ortaya çıkardı ve bu, Jezero’daki potansiyel yaşanabilirlik dönemini daha da geriye götürüyor” ifadelerini kullanarak Mars’ta yaşamın başlamış olabileceği tarih aralığının genişlediğine dikkat çekiyor.

Daha önce Çin’in Zhurong aracı Mars’ta 3,6 milyar yıl önce okyanusların ve hatta “plaj” benzeri kıyı şeritlerinin varlığına dair ipuçları bulmuştu. Perseverance’ın son verileri ise bu tabloyu tamamlayan en kritik parça oldu. Cardarelli süreci şöyle özetliyor:

“Zaman içinde çeşitli araçların iniş alanlarında, geçtiğimiz bölgelerde ve yörünge görüntülerinde Mars yüzeyinde sıvı su olduğuna dair giderek daha fazla kanıt gördük. Mars çeşitliliğe sahip bir gezegen ve her keşif görevi, kayalık komşumuzun gizemli geçmişi ve erken gelişiminin bir başka parçasını ortaya çıkarıyor.”

Bu keşif, Mars’ın bir zamanlar Dünya’ya ne kadar benzediğini bir kez daha kanıtlarken insanoğlunun “Evrende yalnız mıyız?” sorusuna verilecek cevabı Kızıl Gezegen’in derinliklerine gizlemiş olabileceğini gösteriyor.