Bilim dünyası, modern maymunların ve dolaylı olarak insan soyunun kökenine dair bildiklerini güncelleyecek sarsıcı bir keşfe imza attı. 26 Mart 2026’da prestijli Science dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, yaşayan tüm maymunların ortak atalarının sanıldığı gibi sadece Doğu Afrika’da değil, çok daha kuzeyde şekillenmiş olabileceğini ortaya koydu.
Mısır’ın kuzeyindeki Wadi Moghra bölgesinde 2023 ve 2024 yıllarında gerçekleştirilen saha çalışmalarında yaklaşık 17 ila 18 milyon yıl öncesine tarihlenen nadir kalıntılar gün yüzüne çıkarıldı. Araştırmacılar bu yeni türe Arapça “Mısır” anlamına gelen Masr ve Yunanca “maymun” anlamına gelen pithecus kelimelerini birleştirerek Masripithecus moghraensis adını verdi.
Buluntular her ne kadar birkaç alt çene parçası ve aşınmış dişlerden oluşsa da yapılan detaylı morfolojik analizler bu kalıntıların bilinen hiçbir türle eşleşmediğini ve evrimsel süreçte kritik bir noktada durduğunu kanıtladı.
Uzun yıllardır süregelen bilimsel konsensüs modern maymunların (insansı maymunlar ve gibonlar) erken atalarının esas olarak Doğu Afrika kökenli olduğunu savunuyordu. Ancak Masripithecus’un analizi bu türü büyük insansı maymunlarla gibon-siyamang grubunun ayrımından hemen önceki evrimsel hatta konumlandırıyor.
Araştırmanın ortak yazarlarından Erik Seiffert bu bulgunun yaşayan maymunların son ortak atasının Afro-Arabistan kara kütlesinin kuzey kesimlerinde yaşamış olabileceğine dair güçlü bir kanıt sunduğunu belirtiyor. Bu durum, evrimsel gelişimin sanılandan daha geniş bir coğrafyada, Kuzey Afrika ve çevresinde şekillendiği anlamına gelebilir.
Her büyük keşifte olduğu gibi, bu çalışma da bilim camiasında farklı yorumlara yol açtı. Çalışmaya dahil olmayan bazı uzmanlar sadece birkaç diş ve çene parçasına dayanarak milyonlarca yıllık köken tartışmalarını kökten değiştirmenin “erken bir yorum” olabileceği konusunda temkinli davranıyor.
Buna karşın araştırma ekibi memeli paleontolojisinde diş ve çene yapısının beslenme biçimi ve evrimsel akrabalık ilişkilerini anlamada en güvenilir veri seti olduğunu vurguluyor.
Bu keşif Kuzey Afrika ile Arabistan çevresinin erken maymun evriminde daha önce tahmin edilenden çok daha kritik bir rol oynamış olabileceğini gösteriyor. Wadi Moghra ve çevresinde yapılacak yeni kazıların, hem yaşayan maymunların hem de insanın uzak geçmişine dair karanlıkta kalan noktaları aydınlatması bekleniyor.
Bilim insanları şimdi tek bir sorunun peşinde: Mısır çöllerinin altında keşfedilmeyi bekleyen daha kaç “kayıp ata” fosili var?