Dünyanın ilk buzul sığınağı dün (15 Ocak) Antarktika’da açıldı. İklim kayıtları yüzyıllar boyunca korumaya alındı.
‘Buz hafızası sığınağı (ice memory sanctuary)’ adı verilen merkez küresel ısınmayla eriyen dağ buzullarından alınan örnekler için güvenli bir arşiv oluşturacak.
Avrupa Alpleri’nden alınan iki buzul çekirdeği dondurucu kıtadaki bu özel kar mağarasında depolanan ilk örnekler oldu.
Fransa’daki Mont Blanc ve İsviçre’deki Grand Combin buzullarından çıkarılan 1,7 tonluk örnekler İtalya’nın Trieste limanından 50 günlük bir deniz ve hava yolculuğunun ardından bölgeye götürüldü.
Sığınak Antarktika’nın merkezinde, 3 bin 200 metre yükseklikteki Concordia İstasyonu’nda.
Yüzeyden 10 metre derine kazılan 35 metre uzunluğundaki mağara doğal olarak eksi 52 derecelik sabit bir sıcaklıkta koruma sağlıyor.
Buzul çekirdekleri binlerce yıl öncesinin iklim koşullarına dair değerli veriler barındırıyor. Bunlarla antik dönemdeki hava durumu, volkanik faaliyetler ve atmosferik bileşim anlaşılabiliyor.
Buz Hafızası Vakfı (Ice Memory Foundation) başkan yardımcısı Carlo Barbante arşivin asıl değerinin gelecekte anlaşılacağını belirterek şöyle dedi:
“Geleceğin bilim insanları, bugün hayal bile edemediğimiz teknolojileri kullanarak bu buzların içindeki şu an görünmez olan sırları açığa çıkaracaklar”
Ayrıca sığınağın Antarktika’da bulunması sadece soğuklukla ilgili avantaj sağlamıyor. Aynı zamanda siyasi tarafsızlık da sağlıyor.
Antarktika’nın buzul altı yapısının “en detaylı haritası” oluşturuldu
İngiltere’deki Edinburgh Üniversitesi ve Fransa’daki Çevre Jeobilimleri Enstitüsü’nden araştırmacılar, buz yüzeyinin ayrıntılı uydu gözlemlerini ve buz akışının fiziğini kullanarak buzun altında bulunan topografyayı tahmin eden “Buz Akışı Pertürbasyon Analizi” (IFPA) adlı bir modelleme tekniği ile Antarktika’nın yeni bir haritasını oluşturdu.
Antarktika’nın buz altı topografyasının şimdiye kadarki en ayrıntılı haritasını oluşturan araştırmacılar dağ drenaj sistemleriyle bağlantılı olabilecek dik kenarlı kanallardan Dünya’nın başka yerlerindeki U şeklindeki buzul vadilerini andıran derin vadilere kadar, daha önce bilinmeyen veya yeterince incelenememiş jeolojik özellikler keşfetti.
Bu tür haritalar kıtanın üzerindeki buzun nasıl hareket ettiğini incelemeye yardımcı olurken Antarktika’daki buzulların küresel deniz seviyesinin yükselmesine nasıl etki edebileceği konusunda da bilgi verebiliyor.
Öte yandan oluşturulan haritayla yaklaşık 2 ila 30 kilometre arasındaki özellikler daha önce görülmemiş detaylarla modellenirken daha küçük yer şekilleri modelleme kapsamı dışında kalıyor.
Araştırma ekibi tarafından oluşturulan makalede “Antarktika’nın buzul altı manzarasını gösteren IFPA haritamız Antarktika’nın buzul altı topoğrafyası hakkında çok ayrıntılı bilgilerin, özellikle jeofizik araştırmalardan elde edilen buz kalınlığı gözlemleriyle birleştirildiğinde, buz yüzeyinin uydu gözlemlerinden elde edilebileceğini ortaya koyuyor.” ifadesi kullanıldı.
Makalede araştırmada yapılan peyzaj sınıflandırması ve oluşturulan topoğrafik haritanın Antarktika’nın buzul altı peyzajı hakkında yapılacak çalışmalar için önemli bir kılavuz olacağı belirtildi.
Haritanın, gelecekte yapılacak ayrıntılı jeofizik araştırmaların hangi bölgelerde yoğunlaştırılması gerektiği ile buz akışı modellemesi için lüzumlu olan ince ayrıntılar konusunda bilgilendirici olduğu kaydedildi.