İran’da protestoculara yönetimin katliamla verdiği cevap sonrası halk sokağa çıkmaya korkar oldu. Katliamın bilançosu yeni yeni ortaya çıkıyor, 3 bin ölüden söz edenler var. ABD Başkanı göstericilere seslendi, “Dayanın, yardım geliyor” dedi.

İran İslam Cumhuriyeti, 1979’daki İslam Devrimi’nden beri yaşadığı en sert protesto dalgasıyla karşı karşıya ve bu protestolara büyük bir katliamla cevap verdi. dış dünyayla neredeyse bütün haberleşme bağı koparılan İran’daki hafta sonu yaşanan katliamın boyutları yeni yeni ortaya çıkmaya başladı. The New York Times gazetesine konuşan bazı İranlı yetkililer toplam 3 bin can kaybından söz ediyor. Yönetime bağlı milislerin halkın doğrudan üzerine ateş açmasıyla yaşanan ölümler sonrası Tahran başta olmak üzere büyük kentlerde halkın temel ihtiyaçları için bile sokağa çıkmaktan korkar hale geldiğine ilişkin haberler var. Yeni protesto gösterisi haberi ise duyulmuyor. Buna karşılık Amerikan Başkanı Donald Trump dün hem kendi sosyal medyasından hem de ABD’deki CBS televizyonuna verdiği bir demeçle İran halkını protestolara devam etmeye çağırdı, “Devam edin, yardım yolda” dedi. Trump’ın “yardım”dan kastettiğinin ne olduğu belli değil, askeri müdahale ihtimalinden endişe ediliyor.

İran’da 27 Aralıkta Tahran’ın ünlü kapalı çarşısındaki esnafın pahalılığı ve yaşanan yüksek devalüasyonu protesto etmek için başlattığı protestolar bir kar topu gibi kısa sürede büyümüş, ülkenin neredeyse her şehrine ve kasabalarına kadar yayılmış ve kısa zaman içinde rejim karşıtı sokak göster ilerine dönüşmüştü.

Gösterilerin kendisi zaman zaman şiddet olaylarına sahne olmuş, polis binaları ve araçları ateşe verilmişti. İran’daki molla rejimi ilk günler göstericileri yatıştırmaya çalıştıysa da sonrasında inanılmaz bir katliamla gösterileri durdurmaya kalkıştı.

Geçen hafta cuma gününden başlayarak bütün hafta sonu boyunca Devrim Muhafızlarına bağlı silahlı milisler pek çok kentte halkın üstüne doğrudan gerçek mermilerle ateş açtı. Bunun sonucunda ortaya inanılmaz bazı görüntüler çıktı. Morgların önü ceset torbalarıyla doldu.

Starlink’e jammer’larla engel

İran yönetimi geçen hafta perşembe gününden itibaren ülkenin dış dünyayla bütün bağını da kopardı. İnternet tamamen kesildi, telefonlar uluslararası görüşmelere kapatıldı. Ülkeden dışarı güçlükle haber çıkıyor. Çıkan haberler de daha çok bundan bir süre önce ülkeye İsrail tarafından sokulduğu söylenen Elon Musk’a ait Starlink uydu internet sisteminin modemleri sayesinde çıkıyor. Ancak yönetim pek çok yerde bu modemlerin çalışmasını da engelleyecek şekilde “jammer”lar çalıştırıyor.

Bu kısıtlı haber alma ortamı yüzünden İran’da yaşanan katliama ilişkin görüntüler tek tük de olsa ancak pazartesi gününden itibaren dünyanın gündemine gelmeye başladı. Dün 10Haber’de yayınladığımız video bu İran dışına çıkabilen az sayıda görüntüden biriydi.

3 bin ölü var

The New York Times gazetesinin yayınladığı haberde insan hakları gruplarının ölü sayısını 640 olarak açıklamasına karşın İran Sağlık Bakanlığı’ndan bir yetkilinin “Güvenlik güçleri dahil 3 bin ölü var” dediği belirtiliyor. Aynı haberde, İran yönetimine sunulan resmi raporlarda da 3 bin ölüden söz edildiği aktarılıyor.

Bu rakam eğer doğrulanırsa, son gösteriler İran’da yaşanmış en kanlı gösteriler olarak tarihe geçecek.

Sosyal medyada yer alan ve BBC ile New York Times tarafından da doğrulanan bir video, pazartesi akşamı da Tahran sokaklarında protestoların yapıldığını gösteriyor. Videoda “diktatöre ölüm” sloganı ve silah sesleri duyuluyor.

The Wall Street Journal gazetesi ise İran yönetiminin bu türden videoların dünyaya yayılmaması için aldığı olağanüstü önlemleri anlatıyor. Gazeteye göre İran polisi ve Devrim Muhafızları, Starlink uydu modemi bulunanları tek tek yakalamayan çalışıyor.

Bir iddiaya göre İsrail zamanında ülkeye 30 binden fazla Starlink modemi soktu. Starlink’in sahibi Elon Musk, uzun zamandan beri İranlı kullanıcıların internete ücretsiz erişmesini sağlıyor.

Trump’tan göstericilere: Devam edin, yardım yolda

Amerikan Başkanı Donald Trump’ın gündeminde İran’da yaşananlar dün ciddi yer tuttu. Başkan önce sosyal medyadan bir paylaşım yaptı. İranlı tüm yetkililerle görüşmeleri iptal ettiğini vurgulayan Trump, “İranlı vatanseverler protestolarınıza devam edin, kurumlarınızı ele geçirin. Katillerin ve istismarcıların isimlerini kaydedin. Onlar büyük bir bedel ödeyecekler. Protestocuların anlamsızca öldürülmesi durana kadar İranlı yetkililerle olan tüm toplantılarımı iptal ettim. Yardım yolda” dedi.

Trump, mesajının sonuna, “İran’ı Yeniden Büyük Yapalım”ın İngilizce kısaltması olan “MIGA” ifadesini de ekledi.

Daha sonra daha ağırlıklı olarak ekonomiden söz ettiği Detroit kentinde bir konuşmasında da İran’a değinen başkan hemen hemen aynı cümleleri sarf etti.

Akşam ise CBS kanalına demeç verdi. Söyleşide İran’daki gösterileri yakından takip ettiklerini kaydeden Trump, bazı göstericilerin idam edilebileceğine ilişkin haberlere ve bunun ABD için bir kırmızı çizgi olup olmadığı sorusuna, “Asılma olayından haberim yok. Eğer onları asarlarsa, bunun karşılığında bazı şeyler göreceksiniz. Böyle bir durum söz konusu olursa çok sert önlemler alırız” yanıtını verdi.

ABD’nin İran’daki göstericilere nasıl yardım edebileceğine ilişkin birçok yöntem bulunduğunu belirten ABD Başkanı, bunun yalnızca askeri adımlarla sınırlı olmadığını, ekonomik ve diğer yardım seçeneklerinin de söz konusu olabileceğini ifade etti.

Trump, sürecin iyiye gitmediğini düşündüğünü vurgulayarak, “İran’da yaşananların olmasını istemiyoruz. Protesto etmek bir şeydir ancak binlerce insanı öldürmeye başladıklarında iş değişir, şimdi de asılmadan bahsediyorsunuz. Bakalım bu süreç onlar için nasıl sonuçlanacak? İyi sonuçlanmayacak.” şeklinde konuştu.

Askeri müdahale olmasın çabaları

Öte yandan Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin ismini paylaşmak istemeyen kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Körfez ülkeleri Trump yönetimini İran’a yönelik olası bir saldırıdan vazgeçirmeye çalışıyor.

Suudi Arabistan, Washington’u İran’a müdahale etmemesi için ikna etme çabalarına öncülük ediyor.

Körfez ülkelerinden yetkililere göre, Suudi Arabistan, Umman ve Katar, İran’a yönelik olası bir saldırının, petrol piyasalarını sarsacağı ve nihayetinde ABD ekonomisine de zarar vereceği konusunda Trump yönetimini uyarıyor.

Körfez ülkeleri, olası saldırıların, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol tankerlerinin seyrini aksatmasından ve oluşabilecek bölgesel istikrarsızlıklardan endişe ediyor.

Suudi yetkililere göre, Riyad yönetimi, İran’a olası bir çatışmaya karışmayacakları ve ABD’nin hava sahalarını saldırılar için kullanmasına izin vermeyeceklerini garanti etti.

Beyaz Saray’dan yetkililere göre Trump, İran’a karşı atılacak adımlara ilişkin henüz nihai bir karar vermedi. Trump’ın, izleyeceği yolu belirlemek üzere danışmanlarıyla görüşmeler yaptığı ve olası seçenekleri değerlendirdiği belirtildi.

Yetkililere göre, masadaki seçenekler arasında İran’a ait tesislere saldırılması, siber saldırılar, yeni yaptırımlar ve rejim karşıtı sosyal medya hesaplarını desteklemek yer alıyor.