İran’a göre ABD ile sağlanan ateşkes Lübnan’ı da kapsıyor. Ama ABD ve İsrail bu görüşte değil. Nitekim İsrail dün Lübnan’a en kanlı saldırılarından birini yaptı. İran da ateşkesin baş şartı olan Hürmüz Boğazı’nı açmadı.

İran ve ABD’nin ateşkes anlaşması Lübnan’ı da kapsıyor mu kapsamıyor mu? Anlaşmayı sağlayan Pakistan’ın başbakanı Şehbaz Şerif’e göre evet kapsıyor. İran’a göre de kapsıyor. Ama Amerika ve İsrail aynı fikirde değil.

Nitekim İsrail, Çarşamba günü Lübnan’da, aralarında Beyrut’taki birçok binanın da bulunduğu 100’den fazla hedefi vurdu; bu, savaş sırasında ülkeye yönelik en ölümcül saldırılardan biriydi. Lübnanlı yetkililer, 180 kişinin öldüğünü ve 900 kişinin yaralandığını söyledi. 

The New York Times’ın haberine göre saldırılar, Tahran ve Washington arasındaki kırılgan ateşkesi bozma riskini taşıyordu.

İran Hürmüz Boğazı’nı daha açılmadan yeniden kapattı.

İran Parlamentosu Ulusal Güvenlik Komitesi Başkanı İbrahim Azizi, sosyal medya paylaşımında, “Bir kez daha ateşkes kavramını anlamadığınızı gösterdiniz ve ancak ateş sizi aklınızı başınıza getirecektir. Bu yüzden onu beklemelisiniz” dedi.

Başkan Yardımcısı JD Vance ise ateşkesin yalnızca İran’ı hedef aldığını söyledi. Lübnan’ın anlaşmanın bir parçası olmadığını ve İranlıların yanlış anladığını söyledi.

İran’ın İsrail’e misilleme yapmayı planlayıp planlamadığı veya Tahran’ın sadece Başkan Trump’ı İsrail’i dizginlemeye zorlamak için söylemini sertleştirip sertleştirmediği hemen belli değildi. Ancak İran, Hizbullah’ı korumanın ve ateşkesin içine dahil etmenin öncelikli olduğunu açıkça gösteriyordu.

Tahran’da bir analist olan Mehdi Rahmati, telefonla yaptığı bir röportajda, “Müttefiklerimizden birine, bu durumda Hizbullah’a karşı zayıflık gösterirsek ve onu terk edersek, tüm müttefiklerimize yanlış bir mesaj göndermiş oluruz; onlardan bizim arkamızda durmalarını istesek bile, biz onların arkasında durmuyoruz demektir” dedi.

Rahmati, Hizbullah’ın Mart ayı başlarında savaşa girmesinin ve İsrail’e roket saldırıları düzenlemesinin İsrail’in hava savunmasını zorladığını ve dikkatini dağıttığını, bunun da İran’dan daha hassas saldırılara olanak sağladığını ve İsrail üzerinde psikolojik bir baskı oluşturduğunu söyledi.

Hizbullah ve Şii bileşenleri de son haftalarda ağır darbeler aldı. İsrail hava saldırıları, Lübnan’ın güneyindeki ve Beyrut’un güneyindeki kalelerini ve mahallelerini harap etti ve Lübnan’da çoğunluğu Şii olmak üzere bir milyondan fazla insan yerinden edildi.

İranlı iki yetkili, bunlardan biri Hizbullah ile çalışmış bir Devrim Muhafızları üyesi, röportajlarda İran’ın ateşkesin Hizbullah’ı da içermesi konusunda ısrar etmesinin ahlaki bir sorumluluğu ve stratejik bir çıkarı olduğunu söyledi. Hassas konuları görüştükleri için isimlerinin açıklanmasını istemeyen yetkililer, İran’ın bölgedeki diğer müttefiklerine, İran adına askeri müdahalede bulunmaları halinde onları terk etmeyeceğini göstermek istediğini belirtti.

İran, bölgede “direniş ekseni” olarak bilinen çeşitli militan grupları finanse ediyor, eğitiyor ve silahlandırıyor. Bunlar arasında Hizbullah, Irak’taki Şii gruplar, Yemen’deki Husiler ve Gazze’deki Hamas ve Filistin Cihadı yer alıyor.

Husiler, çatışmaya 28 Mart’a kadar katılmadı ve o zaman bile tam güçleriyle katılmadılar. Yetkililerin açıklamasına göre, İran, savaşın şiddetlenmesi ve Amerikalıların karadan işgal girişiminde bulunması durumunda, Husi milislerinin Kızıldeniz’in ağzındaki Bab el-Mandeb Boğazı’nı kapatma yeteneğinden yararlanmayı planlamıştı. Husi milisleri ise Müslüman bir ülkeye yardım etmenin “görevleri” olduğunu söylemişti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı, sosyal medyada yaptığı bir paylaşımda, Amerika Birleşik Devletleri’nin İsrail aracılığıyla ateşkes ve savaş arasında seçim yapması gerektiğini ve her ikisine de sahip olabileceğini söyledi.

İran’da da ateşkes ihlallerine dair haberler vardı; Basra Körfezi’ndeki Lavan adasına bir saldırı düzenlendi ve başkent Tahran ve Buşehr şehri de dahil olmak üzere çeşitli yerlerde insansız hava aracı görüldü. Güneydeki Buşehr’de, yerel yetkililerin açıklamasına göre, İran hava savunmasının bir insansız hava aracını düşürmesi sonucu 7 yaşında bir kız çocuğu öldü ve altı kişi yaralandı.

Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, ateşkesi sağlayan isim olarak, sosyal medya paylaşımında savaş bölgesinin tamamında ihlallerin yaşandığını belirterek tüm tarafları barış görüşmelerine izin vermeye çağırdı.