Amerika’nın önde gelen gazetesi New York Times’ın Editoryal Kurulu’na göre Başkan Trump, görevdeki ilk yılında geçmişe göre 1,4 milyar dolar daha zengin. Gazetenin başyazısına göre Trump bu yeni parayı kendi başkanlığını kullanarak elde etti
Trump’ın görevdeki ilk yılını tamamladığı 20 Ocak günü yayınlanan The New York Times başyazısı görülmemiş sertlikteydi.
Bu yazıyı tam metin çeviri olarak veriyoruz:
***
Başkan Trump, ülkesi için ne yapabileceğini sorgulayan bir adam hiç olmadı. İkinci döneminde de, ilk döneminde olduğu gibi, ülkesinin onun için neler yapabileceğinin sınırlarını zorluyor.
Enerjisini ve yaratıcılığını başkanlık makamının istismarına, insanların, şirketlerin ve diğer ülkelerin hükümetin gücünü kendi çıkarlarına hizmet edecek şekilde bükmek umuduyla cebine ne kadar para koymaya istekli olduklarını bulmaya adadı.
Haber kuruluşlarından alınan analizlere dayanan yayın kurulu incelemesi, Trump’ın başkanlık makamını en az 1,4 milyar dolar kazanmak için kullandığını gösteriyor. Bu rakamın eksik bir tahmin olduğunu biliyoruz çünkü kârlarının bir kısmı kamuoyundan gizli kalıyor. Ve bu kârlar artmaya devam ediyor.
Trump ailesi, yeniden seçilmesinden bu yana Bay Trump’ın adının yurt dışında lisanslanmasından en az 23 milyon dolar kazandı.
Umman’da bir otel. Batı Hindistan’da bir ofis kulesi. Suudi Arabistan’ın Riyad şehrinin eteklerinde bir golf sahası. Bunlar, Trump Organizasyonu’nun genellikle yabancı hükümetlerle işbirliği gerektiren 20’den fazla yurtdışı projesinden sadece birkaçı. Reuters’e göre bu anlaşmalar Trump ailesine milyonlarca dolar kazandırdı. Ve yönetim bazen aynı hükümetlere de olumlu davrandı. Bir örnek: Yönetim, Trump Organizasyonu’nun Hanoi dışında 1,5 milyar dolarlık bir golf kompleksi inşaatına başlamasından yaklaşık bir ay sonra Vietnam’a yönelik tehdit ettiği gümrük vergilerini düşürmeyi kabul etti. Vietnamlı yetkililer, projeyi hızlandırmak için kendi yasalarını hiçe saydı.
Trump ailesi, Melania Trump hakkında bir belgesel için Amazon’dan 28 milyon doları cebe attı.
Wall Street Journal’a göre Amazon, “Melania”nın hakları için en yüksek teklifi verenden çok daha fazla ve şirketin daha önce benzer projeler için ödediğinden çok daha fazla ödeme yaptı. Amazon’un başkanı ve dünyanın en zengin insanlarından biri olan Jeff Bezos’un, tekel karşıtı düzenlemeler, Amazon’un savunma sözleşmeleri ve uzay şirketinin federal sözleşmeleri de dahil olmak üzere yönetimle iyi geçinmek için birçok nedeni var.
Büyük teknoloji ve medya şirketleri, Bay Trump’a yeniden seçilmesinden bu yana 90,5 milyon dolar tazminat ödedi.
Bu tazminatlar X, ABC News, Meta, YouTube ve Paramount’tan geldi. Hiçbiri haklı değildi. Örneğin Paramount, başkanın 2024 Kamala Harris röportajının yanıltıcı bir şekilde düzenlendiğini iddia ettiği için 16 milyon dolar ödemeyi kabul etti. Düzenleme, gazeteciliğin normal bir parçasıydı. Üç hafta sonra, Federal İletişim Komisyonu, Skydance ile 8 milyar dolarlık bir birleşmeyi onayladı.
Katar, Trump’a başkanlık döneminde Air Force One olarak kullanacağı ve görevden ayrıldıktan sonra da yanında götürmeyi planladığı 400 milyon dolarlık bir jet verdi.
Trump, bu hediyenin Katar’a karşı tutumunu etkileyeceğini kabul etmiş gibi görünüyordu. Katar uçağı teklif ettikten kısa bir süre sonra Doha’da “Bu ülkeyi koruyacağız” dedi. Bay Trump, görevden ayrıldıktan sonra uçağı başkanlık kütüphanesine devretmeyi planladığını söyledi.
Trump ailesi, çeşitli kripto paralar aracılığıyla en az 867 milyon dolar kazandı.
Reuters’e göre, Trump’ın kripto para satışı, bugüne kadarki en büyük gelir kaynağı oldu. Yabancılar da dahil olmak üzere federal politikayı etkilemeyi uman kişiler, ailesinin kripto paralarını satın alarak parayı fiilen Trump ailesine aktarabiliyor ve bu anlaşmalar genellikle gizli tutuluyor. Kamuoyuna yansıyan bir örnek: Birleşik Arap Emirlikleri destekli bir yatırım firması, geçen yıl Trump’ın bir şirketine 2 milyar dolar yatırma planlarını açıkladı; bu, başkanın ülkeye gelişmiş çipler erişimini sağlamasından iki hafta önceydi.
Toplamda, Trump, başkanlığa dönüşünden ABD’deki ortalama hane halkı gelirinin 16.822 katına eşit bir miktarda para kazandı.
***
Trump’ın servet açlığı pervasız. Ulus tarihi boyunca, her iki partiden başkanlar da kamu hizmetinden kâr elde etme görünümünden bile kaçınmaya özen gösterdiler. Bu başkan, Amerikan şirketlerini sevinçle sıkıştırıyor, yabancı hükümetlerden gelen hediyeleri sergiliyor ve kendi servetinin hızlı büyümesini kutluyor.
Başkan Harry Truman 1953’te görevden ayrıldığında, bir arabası bile yoktu. O ve eşi trenle Missouri’ye döndüler ve bir süre ordu emekli maaşıyla geçindiler. Kamu hizmetini ticarileştirmek olarak gördüğü hiçbir işi kabul etmeyi reddetti ve şöyle açıkladı: “Biliyordum ki, Harry Truman’ı, yani kişiyi işe almakla ilgilenmiyorlardı, işe almak istedikleri şey Amerika Birleşik Devletleri’nin eski başkanıydı.”
Trump, görevden ayrıldığında Katar’dan hediye olarak aldığı 400 milyon dolarlık bir Boeing 747’yi yanında götürmeyi ve başkanlık kütüphanesinde sergilemeyi planladığını söyledi.
Bu hesaplama, Trump’ın belgelenmiş kazançlarına odaklanmaktadır. 1,4 milyar dolarlık rakam minimum bir rakamdır, tam bir hesaplama değildir. Trump’ın son bir yılda kripto para birimi girişimlerinden birkaç yüz milyon dolar ek kar elde etmiş olması muhtemel. Trump ailesi bunu kabul etti. Financial Times, başkanın oğullarından Eric Trump’a ailenin kripto kazançlarının tahmini değeri hakkında soru sorduğunda, ona göre, bu miktar muhtemelen haber kuruluşunun düşündüğünden bile daha büyüktü.
Hesaplamalarımız ayrıca, başkanın siyasi olarak kendisine fayda sağlayan bağışlar yapmaları için nüfuz arayanları teşvik ettiği diğer yolları da içermiyor; bunlar arasında planlanan Beyaz Saray tadilatı da yer alıyor. Hükümetin kapanması sırasında Trump, politika önceliklerini finanse etmek için özel bir bağış bile kullandı. Diğer başkanlar bu şekilde davranmadı.
Trump zaten Amerika Birleşik Devletleri başkanlığı yapmış en zengin kişiydi. İkinci dönemine büyük bir gayrimenkul portföyü ve bir sosyal medya şirketindeki sahiplik payıyla başladı. Bu işletmeler başkanlığından fayda sağladı. Örneğin, gayrimenkul şirketi, Trump’ın adını yabancı ülkelerdeki yeni projelerde kullanmak üzere lisanslama anlaşmalarından milyonlarca dolar kazanıyor. Ancak daha da çarpıcı olanı, Trump ailesinin kripto para birimleri yaratıp satarak elde ettiği muazzam karlar; bu da Trump’ın kendisine yaranmak isteyenlerden para toplamasına olanak sağlıyor.
Trump’ın resmi kararlarını kısmen veya tamamen daha zengin olmak istediği için ne sıklıkla verdiğini bilmek imkansızdır. Ve sorun tam olarak budur. Yolsuzluk kültürü zararlıdır çünkü sadece kamu yararına yönelik hükümet faaliyetlerinden sapma değil, aynı zamanda devletin demokratik meşruiyetinin de yıkımıdır. Halk temsilcilerinin halkın çıkarları doğrultusunda hareket ettiğine dair gerekli inancı zayıflatır.
2000 yıldan fazla önce yazan Aristoteles, liderleri kendilerini zenginleştirmek için çalışan bir hükümetin hâlâ cumhuriyet olarak adlandırılabileceğini ve göstermelik olarak devam edebileceğini, ancak hükümetin amacı kamu yararından özel kazanca kaydığında anayasasının boş bir kabuk haline geldiğini açıkça görmüş ve uyarmıştır. Hükümet artık halk için değildir.
Açgözlülüğün talepleri, yetkililer kişisel servet birikimini kolaylaştırdıkça hükümetin çalışmalarını yavaş yavaş yozlaştırır. Daha da kötüsü, böyle bir hükümet, yönetimi altında yaşayan insanları yozlaştırır. Kanunların en yüksek teklifi veren tarafından yazıldığı bir toplumda yaşadıklarını deneyimleyerek öğrenirler. Bu kanunlara uymaları ve demokrasinin işleyişine katılmaları (konuşma, oy verme, vergi ödeme) daha az olası hale gelir. Trump’ın kişisel çıkarları için devlet kurumlarını içini boşaltmasıyla Amerika Birleşik Devletleri bu kısır döngüye düşme riskiyle karşı karşıya.