ABD ordusunun Başkan Donald Trump’ın saldırı emri vermesi durumunda İran’a karşı haftalarca sürebilecek geniş çaplı askeri operasyon senaryoları üzerinde çalıştığı belirtildi.
Reuters’a konuşan ve planlamanın hassasiyeti nedeniyle isimlerinin açıklanmasını istemeyen iki ABD’li yetkili, bu senaryonun ABD-İran ilişkilerinde şimdiye dek görülenden çok daha ciddi bir çatışmaya yol açabileceğini ifade etti.
Yetkililerin açıklamaları Washington ile Tahran arasında devam eden diplomatik temasların önemini ve risklerini artıran bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
ABD ve İranlı diplomatlar, geçen hafta Umman’da İran’ın nükleer programına ilişkin diplomasiyi yeniden canlandırmak amacıyla görüşmeler yaptı. Bu temaslar, Trump yönetiminin bölgede askeri varlığını artırmasının ardından, olası yeni bir askeri harekata dair endişelerin yükseldiği bir dönemde gerçekleşti.
ABD’li yetkililer, Pentagon’un Orta Doğu’ya ilave bir uçak gemisi gönderdiğini, bunun da beraberinde binlerce asker, savaş uçakları, güdümlü füze destroyerleri ve hem saldırı hem savunma kapasitesine sahip unsurlar getirdiğini açıkladı.
Trump, cuma günü Kuzey Karolina’daki bir askeri üste ABD askerlerine hitabında İran’la bir anlaşma yapmanın “zor olduğunu” söyledi. Trump “Bazen korku gerekir. Durumu gerçekten çözecek tek şey budur” ifadelerini kullandı.
“Tüm seçenekler masada”
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, olası uzun süreli bir askeri operasyona yönelik hazırlıklar sorulduğunda, “Başkan Trump’ın İran konusunda tüm seçenekleri masada” dedi. Kelly, Trump’ın farklı görüşleri dinlediğini ancak nihai kararı ABD’nin ulusal güvenliği doğrultusunda verdiğini vurguladı. Pentagon ise konuya ilişkin yorum yapmaktan kaçındı.
ABD, geçen yıl İran’ın nükleer tesislerine yönelik saldırılar sırasında bölgeye iki uçak gemisi göndermişti. Ancak haziran ayında gerçekleştirilen ve “Midnight Hammer” olarak adlandırılan operasyon, ABD’den havalanan hayalet bombardıman uçaklarıyla yapılan tek seferlik bir saldırı niteliği taşıyordu. İran’ın buna karşılık olarak Katar’daki bir ABD üssüne sınırlı bir misilleme yaptığı hatırlatıldı.
Olası uzun süreli bir harekatta, ABD’nin yalnızca İran’ın nükleer altyapısını değil, devlet ve güvenlik kurumlarına ait tesisleri de hedef alabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre, önemli bir füze kapasitesine sahip olan İran’a karşı böyle bir operasyon, ABD güçleri için çok daha yüksek riskler barındırıyor. İran’ın olası misillemeleri, bölgesel bir çatışma ihtimalini de ciddi biçimde artırıyor.
Yetkililer, ABD’nin İran’dan karşılık beklediğini ve bunun karşılıklı saldırılar ve misillemelerle zaman içine yayılan bir çatışma sürecine dönüşebileceğini dile getirdi. Beyaz Saray ve Pentagon, misilleme ve bölgesel çatışma risklerine ilişkin soruları yanıtsız bıraktı.
İran Devrim Muhafızları, İran topraklarına yönelik bir saldırı olması halinde, ABD’nin bölgedeki askeri üslerini hedef alabilecekleri uyarısında bulundu. ABD’nin Ürdün, Kuveyt, Suudi Arabistan, Katar, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye’de askeri üsleri bulunuyor.
“Bence olabilecek en iyi şey rejim değişikliği”
Trump, hafta sonunu geçirmek için Florida’ya gitmek üzere uçağa binmeden önce gazetecilere konuşurken de bir gazetecinin “İran’da rejim değişikliği istiyor musunuz” sorusuna “Bence olabilecek en iyi şey bu olurdu.” yanıtı verdi.
Trump İran’ın ABD saldırısından kaçınmak için ne yapması gerektiği sorusuna karşılık da “Daha önce yapmaları gereken doğru bir anlaşmaya varmaları gerekir. O zaman bunu yapmayız (saldırmayız) ama biliyorsunuz, tarihsel olarak bunu yapmadılar.” diye konuştu.
İran’ın “çok fazla konuşup hiçbir şey yapmadığını” savunan Trump, “47 yıldır durmaksızın konuşuyorlar. Bu arada, onlar konuşurken biz çok sayıda can kaybettik. Bacaklar koptu, kollar koptu, yüzler koptu.” ifadelerini kullandı.
Trump, İran’da yönetimi kimin devralmasını istediği şeklindeki bir soruya ise o konuda konuşmak istemediği yanıtını verdi.
Bölgeye “muazzam bir güç” gönderdiklerini hatırlatan Trump, “Bildiğiniz gibi ek güçler de gidiyor ve yakında başka uçak gemileri de yola çıkacak, bu yüzden işleri bu defa yoluna koyabilir miyiz göreceğiz.” şeklinde konuştu.
Trump, ABD’nin İran tarafından herhangi bir nükleer zenginleştirme faaliyeti istemediğini yineledi.