Başkan Trump Cuma günü sosyal medyada yaptığı bir paylaşımda, ABD’nin İran ile olan savaşı “hedeflerine çok yaklaştığı” gerekçesiyle “sonlandırmayı” düşündüğünü söyledi. Bu açıklamalar, ABD yetkililerinin Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak amacıyla İran insansız hava araçlarına ve deniz araçlarına karşı hava saldırılarını artırdıklarını söyledikleri bir dönemde geldi.
Aynı gün sabah saatlerinde Trump, Beyaz Saray bahçesinde gazetecilere şunları söylemişti: “Ateşkes yapmak istemiyorum. Biliyorsunuz, diğer tarafı kelimenin tam anlamıyla yok ederken ateşkes yapmazsınız.” Başkan, savaşın neredeyse bittiğini defalarca söylemiş, ancak ABD saldırıları yoğunlaşmıştı.
ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşı üç haftalık süreyi doldururken, Amerikalı komutanlar hala İran’ın Basra Körfezi’ne giriş ve çıkış için kritik bir geçit olan Hürmüz Boğazını kapatma yeteneğini ortadan kaldırmaya çalışıyorlar. İran, dünyanın petrol ve doğalgazının büyük bir bölümünün geçtiği boğazdan geçen gemi trafiğini neredeyse tamamen durdurmak için mayınlar, füzeler ve silahlı insansız hava araçlarının ölümcül bir kombinasyonunu – veya bunları kullanma tehdidini – kullandı.
Trump, İran hakkında “Bence kazandık” diyerek, “Tek yaptıkları boğazı tıkamak” dedi. Daha sonra, Cuma günü sosyal medya paylaşımında şunları yazdı: “Hürmüz Boğazı, gerektiğinde onu kullanan diğer ülkeler tarafından korunmalı ve denetlenmelidir – Amerika Birleşik Devletleri bunu yapmaz! İstenirse, bu ülkelere Hürmüz çabalarında yardımcı olacağız, ancak İran’ın tehdidi ortadan kalktıktan sonra buna gerek kalmamalı.”
Beyrut’ta bombaların gölgesinde bayram namazı çıkışı.
En 37 enerji tesisi vuruldu
İran, dünyanın enerji arzını ve küresel ekonomiyi sarsan Basra Körfezi komşularına yönelik saldırılarına devam etti. New York Times’ın bir analizine göre, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’in İran’ı bombalamaya başlamasından bu yana, dokuz ülkedeki en az 37 petrol rafinerisi, doğalgaz sahası ve diğer enerji tesisi insansız hava aracı ve füze saldırılarında hasar gördü. ABD ve Orta Doğu yetkilileri bu saldırılardan İran’ı sorumlu tuttu; İran da bazı saldırıların sorumluluğunu üstlendi.
Petrol 112 dolara yerleşti
Petrol fiyatları Cuma günü bir kez daha yükseldi ve küresel gösterge ham petrol, savaşın başlamasından bu yana %50’den fazla artışla varil başına yaklaşık 112 dolara yerleşti. S&P 500 Endeksi ise yaklaşık %1,5 düşüşle dördüncü hafta üst üste değer kaybetti.
Devlete ait Kuveyt Petrol Şirketi, ikinci gün üst üste Mina el-Ahmadi rafinerisinde insansız hava aracı saldırısının yangınlara neden olduğunu açıkladı. İsrail, İran füze saldırısının Kudüs ve kuzey İsrail’de sirenleri tetiklemesinin ardından Tahran’a hedefli saldırılar başlattığını söyledi.
İran petrolüne yaptırım kalktı
Petrol fiyatlarındaki artışı hafifletmek için ABD Hazine Bakanlığı Cuma günü, denizde gemilere yüklenmiş olan İran petrolüne uygulanan yaptırımları geçici olarak kaldırdı ve çoğu ülkeye satılmasına izin verdi. Lisans, 20 Mart itibariyle gemilere yüklenen petrolü kapsıyor ve 19 Nisan’a kadar uzatıldı. Hazine Bakanı Scott Bessent, Perşembe günü kararı önceden açıkladı ve yaptırımların kaldırılmasının petrol piyasasına yaklaşık 140 milyon varil ham petrol ekleyeceğini tahmin etti.
Tahran’da Nevruz ve bayram için halk çarşıda pazarda.
Günün diğer önemli gelişmeleri şöyleydi:
Hamaney mesaj yayınladı, kendisi görünmedi: Yeni dini lider Ayetullah Mücteba Hamaney, Nevruz’u ve Ramazan bayramını kamuoyuna yaptığı bir açıklamayla kutladı, ancak fiziksel durumuyla ilgili sorular devam ederken videoda görünmedi. İsrail’in hava saldırısında babası ve selefi Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından dini lider olarak atanmasından bu yana kamuoyunda görülmedi veya sesi duyulmadı. Pentagon yetkilileri, ciddi şekilde yaralandığına inandıklarını söyledi. Mücteba Hamaney, bayram mesajında Türkiye’ye ve Umman’a yönelik füze saldırılarını İran’ın yapmadığını söyledi, İsrail’i ima etti.
İsrail saldırısı: İsrail ordusu, Cuma günü düzenlenen bir saldırıda İran İslam Devrim Muhafızları Sözcüsü Ali Muhammed Naini’yi öldürdüğünü açıkladı. İran devlet televizyonunda yayınlanan Devrim Muhafızları’ndan yapılan açıklamada, generalin öldürüldüğü doğrulandı ancak ayrıntı verilmedi. Açıklamada, kıdemli generalin, güçlerin düşmanlara karşı yürüttüğü “bilişsel savaşa” liderlik ettiği belirtildi. İsrail ordusu onu grubun “baş propagandacısı” olarak tanımladı.
Yeni saldırılar: Suudi Arabistan, Kuveyt, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri Cuma günü, İran’dan geldiğini söyledikleri insansız hava aracı ve füze saldırılarını engellediklerini açıkladı. Bahreyn yetkilileri, düşen şarapnel parçalarının bir depoda yangına neden olduğunu söyledi.
Ölü sayısı: İran’ın BM Büyükelçisi geçen hafta, savaşın başlangıcından bu yana en az 1.348 sivilin öldürüldüğünü söyledi. Perşembe günü, Washington merkezli bir insan hakları grubu olan İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı, en az 1.394 sivilin öldürüldüğünü bildirdi. Lübnan Sağlık Bakanlığı Perşembe günü yaptığı açıklamada, Lübnanlı ölü sayısının 1.000’i aştığını söyledi. Yetkililerin açıklamasına göre, İran’ın İsrail’e düzenlediği saldırılarda en az 14 kişi öldü. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ölü sayısı ise 13’tü.