Stanford Üniversitesi’nin geçen ay yayımladığı bir rapor, Çin merkezli yapay zekâ modellerinin hem yetenekleri hem de kullanım oranları açısından küresel muadillerini yakaladığı hatta geride bırakmaya başladığını gösterirken, BBC’nin bir analizi de ABD merkezli markaların giderek daha fazla Çinli yapay zekâ modelinden faydalandığını gösterdi.
BBC’nin “Çin sessizce yapay zekâ yarışını kazanıyor olabilir mi?” başlıklı haberi, insanların ilham aramak, kaydetmek ve alışveriş yapmak için kullandığı görsel platformu Pinterest örneğiyle başladı. ABD merkezli Pinterest’in öneri motorunu geliştirmek için Çin yapımı yapay zekâ modelleriyle denemeler yaptığı belirtildi. Pinterest CEO’su Bill Ready “Pinterest’i fiilen yapay zeka destekli bir alışveriş asistanına dönüştürdük” derken Çin’in DeepSeek R-1 modelinin Ocak 2025’te piyasaya sürülmesinden bu yana, Çin menşeli yapay zekâ teknolojilerinin Pinterest’in altyapısında giderek daha fazla yer almaya başladığı aktarıldı. Ready, “DeepSeek anı” olarak adlandırılan süreci bir dönüm noktası olarak tanımladı.
Çin’in yapay zekâ modelleri neler?
Çinli rakipler arasında Alibaba’nın Qwen’i ve Moonshot’ın Kimi’si yer alırken, TikTok’un sahibi ByteDance de benzer teknolojiler üzerinde çalışıyor.
Pinterest’in Teknolojiden Sorumlu Başkanı Matt Madrigal ise bu modellerin gücünün, kendi şirketi gibi firmalar tarafından serbestçe indirilebilip özelleştirilebilmesinde yattığını söyledi. Madrigal, bunun OpenAI gibi ChatGPT’yi geliştiren ABD’li rakiplerin sunduğu modellerin çoğu için geçerli olmadığını vurguladı. Madrigal ayrıca bu gelişmiş önerilerin çok daha düşük maliyetle sağlandığını söyledi; bazı durumlarda, ABD’li yapay zeka geliştiricilerinin tercih ettiği tescilli modellere kıyasla maliyetin yüzde 90’a kadar düştüğünü belirtti.
Çin’e yönelimin sebebi: Maliyet
Pinterest, Çin menşeli yapay zeka teknolojilerine dayanan tek ABD şirketi değil. Bu modeller, çok sayıda Fortune 500 şirketi arasında giderek daha fazla benimseniyor.
Airbnb CEO’su Brian Chesky, Ekim ayında Bloomberg’e yaptığı açıklamada şirketinin yapay zeka destekli müşteri hizmetleri temsilcisini çalıştırmak için Alibaba’nın Qwen modeline “büyük ölçüde” güvendiklerini söyledi. Chesky bunu üç basit gerekçeyle açıkladı: “çok iyi”, “hızlı” ve “ucuz”.
Benzer örnekler, hazır yapay zeka modellerinin indirildiği Hugging Face platformunda da görülebiliyor; burada Meta ve Alibaba gibi büyük geliştiricilerin modelleri yer alıyor. Platformda ürün geliştiren Jeff Boudier ise genç girişimlerin ABD’li muadilleri yerine Çinli modelleri tercih etmesinin temel nedeninin maliyet olduğunu söyledi. Boudier şöyle devam ettİ: “Eğer Hugging Face’te en popüler modellere bakarsanız, yani topluluk tarafından en çok indirilen ve beğenilenlere, genellikle Çinli laboratuvarların geliştirdiği modeller ilk 10’un büyük kısmını oluşturuyor”.
Eylül ayında Qwen, Hugging Face platformunda en çok indirilen büyük dil modeli ailesi olarak Meta’nın Llama’sını geride bıraktı. Meta, açık kaynak Llama yapay zeka modellerini 2023’te yayımlamıştı.
Stanford Üniversitesi tarafından geçen ay yayımlanan bir rapor, Çinli yapay zeka modellerinin hem yetenekleri hem de kullanım oranları açısından küresel muadillerini “yakalamış hatta geride bırakmış gibi göründüğünü” ortaya koydu. Stanford raporu ayrıca Çin’in açık kaynak modeller geliştirmedeki başarısının kısmen devlet desteğiyle açıklanabileceğini de öne sürdü.
OpenAI gibi ABD’li şirketler ise gelirlerini artırmak ve kârlı hale gelmek için yoğun baskı altında. Örneğin OpenAI bu hedefe ulaşmak için ChatGPT’de reklamlara yönelmeye başladı.