İstanbul’da Avrupa’dan Asya’ya veya tam tersi Asya’dan Avrupa’ya geçişte kullanılan üç köprü ve bir de yeraltı tüneli var.
Köprüler içinde geçmesi en pahalı olanı Yavuz Sultan Selim Köprüsünde geçiş ücreti 95 lira. 15 Temmuz Köprüsü yani 1. köprüde 59, Fatih Sultan Mehmet Köprüsünde ise 47 lira.
Buna karşılık Avrasya tünelinde geçiş ücreti tek yönde 280 lira.
Köprülerle tünel arasında bariz ve fahiş bir fiyat farkı var. Bunun sebebi tünelin inşaat ihalesinde anlaşılan rakam.
Zamanında YapıMerkezi adlı inşaat şirketi tünel ihalesini kazandığında devlet ona hem tünelden her gün belirli sayıda araç geçeceğini garanti etti hem de bir tünel ücreti belirledi. Ücret 4 dolar artı KDV oldu. Ancak bu fiyata her yıl Amerika’daki tüketici enflasyonu katsayı olarak ekleniyor. Dolayısıyla bugün geçiş ücreti başlangıçtaki 4 dolar artı KDV’den çok daha fazla.
Nitekim bugünkü fiyat olan 280 lira güncel dolar kuruna bölündüğünde 6 dolar 42 cent ediyor. Ama anlaşılıyor ki aslında tünelden geçiş ücreti bundan çok daha fazla.
Bunu da nereden anlıyoruz? Basitçe sayılara bakmaktan.
Bu Hazine garantili ihaleler konusunda CHP’nin uzman milletvekili Deniz Yavuzyılmaz Avrasya Tüneli’nde 2025’in ilk 6 ayında geçiş garantisi aşılmasına rağmen Hazine’nin şirkete “fiyat farkı” adı altında 959 milyon TL ödediğini söylüyor.
Yavuzyılmaz’ın yayımladığı açıklamanın tamamı şu şekilde:
“AKP’nin Avrasya Tünelindeki garantili soygun mekanizmasını ortaya çıkardık!
AKP tarzı Yap-İşlet-Devret modeliyle yapılan Avrasya Tüneli’nde; 2025 yılının ilk 6 ayındaki araç geçiş garantileri tutmuş olmasına rağmen, Hazinenin görevli şirkete yine de rekor seviyede garanti ödemesi yaptığını tespit ettik.
2025 yılının ilk 6 ayında garanti edilen araç geçiş sayısı: 13 milyon 8 bin adet.
Gerçekleşen araç geçiş sayısı: 14 milyon 48 bin adet.
Hazinenin şirkete, ‘Fiyat Farkı’ adı altında ödediği garanti tutarı: 959 Milyon Lira.
Bunun adı garantili soygundur!”
Yavuzyılmaz söylemiyor, 10Haber olarak biz görevimizi yapalım. Bugünkü geçiş ücreti olan 280 lira Ulaştırma Bakanlığı tarafından belirlenmiş bir şey. Bu fiyatla tünelden geçmenin gerçek fiyatı arasındaki farkı devlet bir yerde sübvanse ediyor.
Şimdi bu tünel normalde vaat edilen sayıda, hatta daha fazla araç geçişinin yaşandığı, dolayısıyla devletin üzerine artık yük getirmemesi gereken bir tünel. Bu anlamda yap-işlet-devret modeli ve bu modele eklenen geçiş garantisi sistemi bu tünelde başarılı olmuş, devlet geçecek araç sayısı konusunda doğru tahminde bulunmuş.
Ama devlet bir büyük hata yapmış: Geçiş ücretini epey pahalı belirlemiş, üstüne bir de dolar enflasyonunu eklemiş. O yüzden şu anda 6,43 dolar olarak ödenen geçiş ücreti şirkete vaat edilen garantiyi karşılamaya yetmiyor, aradaki farkı devlet şirkete ödemeye devam ediyor. CHP’li Yavuzyılmaz’ın söylediğine göre geçen yılın ilk yarısı için bu rakam 959 milyon lira olmuş.