İran, 28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail saldırılarının ardından, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) arzı için kritik önemdeki Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapattı.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Fransız Le Figaro gazetesine verdiği röportajında “Dünya daha önce bu ölçekte bir enerji arzı kesintisi yaşamadı” dedi.
Mevcut krizin tarihsel ölçekte benzersiz olduğunu vurgulayan Birol “Bugünkü kriz 1973, 1979 ve 2022 enerji krizlerinin toplamından daha ciddi” ifadelerini kullandı.
Savaşın yalnızca petrol ve gazı değil gübre, petrokimya, helyum ve diğer kritik sektörleri de etkilediğini belirten Birol “Bu savaş küresel ekonominin ana damarlarından birini kesiyor” dedi.
Birol küresel enerji piyasaları için en zor dönemin henüz gelmediğini belirterek şu uyarıda bulundu:
“Mart ayı son derece zordu, ancak Nisan çok daha kötü olacak. Dünya ‘kara bir Nisan’a girmek üzere…”
Hürmüz Boğazı’nın Nisan boyunca kapalı kalması halinde kayıpların katlanacağını vurgulayan Birol, “Bu durumda mart ayına kıyasla iki kat daha fazla ham petrol ve rafine ürün kaybı yaşanır” dedi.
Birol’un verdiği bilgilere göre savaş sürecinde 75 enerji altyapısı hedef alındı; üçte birinden fazlası ağır veya çok ağır hasar gördü. Bu tesislerin yeniden devreye alınmasının ise uzun zaman alacağı ifade ediliyor.
Öte yandan Birol krizin uzun vadede enerji sisteminde köklü bir dönüşümü tetikleyeceğini söyledi.
“Bu kriz kısa vadede çözülmeyecek, ancak enerji jeopolitiğinde büyük bir değişim yaşanacak” diyen Birol bazı teknolojilerin diğerlerine göre çok daha hızlı ilerleyeceğini belirtti.
Özellikle güneş ve rüzgâr gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının hızlı kurulum avantajına dikkat çeken Birol “Yenilenebilir enerjiye yönelim aylar içinde hızlanacak” ifadelerini kullandı.
Birol ayrıca krizin nükleer enerjiye olan ilgiyi yeniden canlandıracağını, özellikle küçük modüler reaktörlerin (SMR) öne çıkacağını söyledi. Mevcut santrallerin ömrünün uzatılmasıyla ek kapasite sağlanabileceğini belirten Birol elektrikli araçların da ivme kazanacağını ifade etti.
Birol kısa vadede ülkelerin enerji kullanımında daha temkinli davranması gerektiğini vurgulayarak “Enerji tasarrufu ve verimlilik artık zorunluluk” dedi.