Hindistan’ın güneyindeki Karnataka eyaletinde yaşayan 79 yaşındaki emekli fabrika işçisi Anke Gowda yarım asırda oluşturduğu yaklaşık iki milyon kitaplık koleksiyonla ülkede okuma kültürünün simge isimlerinden biri haline geldi.
Tamamı ücretsiz olarak halkın kullanımına açık olan ve devasa bir binaya yayılan kütüphane, her yaştan okur için hizmet veriyor. Gowda geçen ay Hindistan hükümeti tarafından verilen sivil nişanlardan Padma Shri ile onurlandırıldı.
Koleksiyonunda nadir İncil baskılarından bilim, tarih, edebiyat ve felsefeye kadar hemen her alanda kitap bulunan Gowda çiftçilikle geçinen bir ailede büyüdüğünü ve çocukluğunda kitaplara erişimin neredeyse imkânsız olduğunu ifade etti.
“Bir köyde büyüdüm. Kitaplarımız yoktu ama onlara karşı büyük bir merakım vardı. Okumalıyım, kitap toplamalıyım ve bilgi edinmeliyim diye düşünürdüm” diyen Gowda, bu tutkuyu hayatının merkezine koydu.
Kütüphane, Karnataka’nın Mandya bölgesindeki Pandavapura kasabasında bulunuyor. Ancak klasik anlamda düzenli bir kütüphane görünümüne sahip değil. Profesyonel bir kütüphaneci bulunmuyor; kitaplar raflara dizilmiş, yer yer de zeminlere yığılmış durumda.
Kütüphane binasının dış kısmında ise henüz açılmamış çuvallar içinde yaklaşık 800 bin kitap bulunuyor. Koleksiyon, Gowda’nın kendi alımları ve bağışlarla büyümeye devam ediyor.
Öğrenciler, öğretmenler, veliler ve kitap tutkunlarının sıkça ziyaret ettiği kütüphanede, düzen eksikliğine rağmen müdavimler aradıkları kitapları kolayca bulduklarını söylüyor. Bulamadıkları durumlarda ise Gowda’nın kitabın yerini anında bildiği ifade ediliyor.
Gowda eşi ve oğluyla birlikte kütüphanenin bir köşesinde yaşıyor. Kütüphane haftanın yedi günü, uzun saatler boyunca açık tutuluyor.
Çocukluk yıllarında okul ile tarladaki işleri bir arada yürüten Gowda, ailesinden aldığı harçlıklarla kitap almaya çalıştığını anlatıyor. Hint bağımsızlık mücadelesi liderleri ve manevi önderler hakkında okuduklarıyla kitaplara olan ilgisi daha da artmış.
“Onlar benim için şeker gibiydi”
Bir öğretmeninin teşvikiyle, kırsal bölgelerdeki öğrencilerin de faydalanabilmesi için kitap biriktirmeye başladı. Zaman zaman yemek parası olarak verilen harçlıkları bile kitaplara harcayan Gowda, “onlar benim için şeker gibiydi” diyor.
33 yıl süren fabrika hayatı boyunca, Kannada dilini ve edebiyatını geliştirmeyi amaçlayan Kannada Sahitya Parishat toplantılarına katıldı ve indirimli kitaplar satın aldı. Gelirini artırmak için inek yetiştirip süt sattı ve sigorta acenteliği yaptı.
En büyük sorunun kitaplar için alan bulmak olduğunu anlatan Godwa, o dönemde koleksiyonun 50 bin kitaba ulaştığını anlattı.
Çözüm, arkadaşlarının aracılığıyla Pandavapura’da bir tapınak inşa ettiren iş insanı Hari Khoday ile tanışmasıyla geldi. Khoday, tek bir kişinin bu kadar kitaba sahip olmasına inanamayarak koleksiyonu yerinde gördü.
“O bana ne istediğimi sordu. Kendi adıma para istemediğimi, sadece bir kütüphane binası yapılmasını istediğimi söyledim” diyen Gowda, Khoday’ın bu talebi kabul ettiğini anlattı.
Khoday’ın desteğiyle inşa edilen bina, bugün 15 bin 800 metrekarelik alanı kapsayan kütüphanenin temelini oluşturdu. Daha sonraki yıllarda dönemin Karnataka Başbakanı HD Kumaraswamy, kütüphaneyi ziyaret ederek iki ek binanın yapılması için kaynak sağladı.
Bugün Karnataka’nın dört bir yanından öğrenciler ve akademisyenler kütüphaneyi ziyaret ediyor. Yardımcı doçent Ravi Bettaswami, Gowda’dan ilham alarak kendisinin de binlerce kitaplık bir koleksiyon oluşturduğunu söylüyor.
Devlet kolejinde görev yapan Shilpashree Haranu ise kütüphanenin profesyonel bir düzeni olmamasına rağmen Gowda’nın her kitabın yerini bildiğini vurguluyor.
Gowda, neden bir kütüphaneci istihdam etmediği sorusuna ise “Bunu bana kimse önermedi” yanıtını veriyor.
Kütüphanenin geleceğine ilişkin konuşan Gowda, sorumluluğu artık başkalarına bırakmak istediğini belirtiyor:
“Üzerime düşeni yaptım. Artık enerjim yok. Belki devlet ve halk bundan sonra sahip çıkar. Ben elimden gelenin en iyisini yaptım, gerisi başkalarına kalmış.”