Şu anda Covid-19 dünya genelinde çok düşük seviyelerde seyretse de ABD, Omicron ailesinin bir kolu olan ve yıllarca yer altında kaldıktan sonra aniden ortaya çıkan böcekten esinlenerek ‘Cicada’ adı verilen bu gizemli BA.3.2 varyantıyla karşı karşıya kaldı.
Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) geçen ay sessizce yayınladığı rapora göre bu varyant şimdiye kadar 23 ülkede ve ABD’deki 25 eyaletin atık sularında tespit edildi.
Test süreçlerinin pandeminin zirve dönemine kıyasla azalmış olması nedeniyle varyantın şu an bilinenin aksine çok daha yaygın olabileceği düşünülüyor.
Mevcut aşıların hala koruma sağladığına inanılırken bilim insanları varyantın şu ana kadar yarattığı sorunların oldukça ‘sıradan’ olduğunu, bu nedenle aşıların bu tür için güncellenmesine gerek olup olmadığının henüz netleşmediğini ifade ediyor.
Virüsün ilginç evrimi ve ‘cicada’ isminin hikayesi
Washington Üniversitesi Mikrobiyoloji Bölümü’nden Dr. Alex Greninger, varyantın viral evrim açısından son derece ilginç olduğunu belirtti. Kasım 2024’te ilk kez görülen bu türün yayılmak için oldukça yavaş hareket ettiğini söyleyen Greninger, bunun gerçek dünyada çok az etkisi olabileceğini dile getirdi.
Güney Afrika’daki Salgın Müdahale ve İnovasyon Merkezi Direktörü Dr. Tulio de Oliveira da bu görüşe katılarak mevcut bağışıklık ve geçmiş aşılamalar sayesinde hastaneye yatış veya ölüm oranlarında bir artış görülmediğini, dolayısıyla yeni bir aşı kampanyasına ihtiyaç olmadığını savundu.
Bilim dünyasında ‘cicada’ takma adı bu varyantın tıpkı ağustos böcekleri gibi uzun süre saklanıp sonra aniden ortaya çıkma özelliğinden dolayı verildi. 2021 sonunda Omicron dünyayı kasıp kavurduğunda virüsün beş ana kolu olduğu belirlenmişti.
Dört kol dünya genelinde dalgalara neden olurken BA.3 kolu 2022’de tespit edildikten sonra gizemli bir şekilde sessizliğe bürünmüştü. Bilim insanları, virüsün yaklaşık iki yıl boyunca bağışıklık sistemi zayıf olan tek bir kişide saklandığını ve burada evrimleşerek yeniden dolaşıma girdiğini tahmin ediyor.
2024 yılında 5 yaşındaki bir çocukta ortaya çıktı
BA.3.2 varyantı, Kasım 2024’te Güney Afrika’da 5 yaşındaki bir çocuğun burun sürüntüsünde tespit edildiğinde, ana virüsten çok daha farklı bir yapıya bürünmüştü. Orijinal 2019 virüsüyle karşılaştırıldığında yaklaşık 70, doğrudan türediği BA.3 ile karşılaştırıldığında ise 53 mutasyona sahip olan bu tür, ilk bakışta aşı ve enfeksiyon kaynaklı bağışıklığı delebilecek bir potansiyele sahip görünüyordu.
Ancak hücrelere girmek için kullandığı ACE-2 reseptörlerine sıkıca bağlanma yeteneğini kaybetmiş olması, küresel ölçekte baskın bir tür haline gelmesini engelledi.
Almanya’da kasım ve ocak ayları arasında yeni vakaların %30’unu oluşturan BA.3.2, son dönemde gerileme sinyalleri vermeye başladı. Viyana ve New York’taki araştırmacılar, 2024-25 kışı için güncellenen aşıların oluşturduğu antikorların BA.3.2’yi hızlıca etkisiz hale getirdiğini bulguladı. Bu durum, varyantın neden dünya çapında yüksek bulaşma oranlarına ulaşamadığını da açıklıyor.
Neden çocukları daha kolay enfekte ediyor?
Varyantın en dikkat çekici özelliği, 3 ila 15 yaş arasındaki çocukları yetişkinlere göre çok daha verimli bir şekilde enfekte etmesi. New York City’den gelen veriler, çocukların BA.3.2 ile enfekte olma ihtimalinin diğer varyantlara göre beş kat daha fazla olduğunu gösteriyor.
Bu durumun nedenlerine dair birkaç farklı teori bulunuyor. Dr. de Oliveira, çocuklardaki bağışıklık korumasının yetişkinlere göre daha hızlı zayıflıyor olabileceğini öne sürüyor.
Evrimsel biyolog Ryan Hisner ise bu durumun virüsün genetik yapısındaki eksikliklerle ilgili olabileceğini düşünüyor.
BA.3.2’nin genomunda bağışıklık sistemini uyaran bazı parçaların eksik olması, çocukların henüz gelişmekte olan bağışıklık sistemlerini daha kolay atlatmasına neden olabilir.
Dr. Greninger ise çocukların yetişkinler kadar geniş bir ‘bağışıklık geçmişine’ sahip olmadığını, bu nedenle yeni bir varyantla karşılaştıklarında ellerindeki savunma araçlarının daha sınırlı kaldığını belirtiyor.
Ayrıca okul ve kreş gibi ortamların çocukları her türlü mikrop için ‘kolay hedef’ haline getirdiği gerçeği de bu durumu tetikleyen unsurlar arasında yer alıyor.
Sonuç olarak, Cicada varyantı şu an için tıpkı mevsimsel grip gibi davranarak, çocuklardan ailelere yayılan tipik bir solunum yolu virüsü profili çiziyor.
Haberle ilgili daha fazlası:BAKMADAN GEÇME!