Akdeniz ve DASH diyetlerinin birleşimi olan MIND (Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay) beyin odaklı bir beslenme planı. MIND dünya çapında kabul görmüş iki yöntemin en sağlıklı unsurlarını bir araya getiriyor.
Bu yöntemlerden ilki olan Akdeniz diyeti beyin sağlığı üzerindeki olumlu etkileriyle bilinirken ikincisi olan DASH diyeti ise tuzu sınırlayarak kalp sağlığını korumayı hedefliyor.
Her iki diyetin sentezi olan MIND yöntemi orman meyveleri, baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, balık, kümes hayvanları, tam tahıllar, zeytinyağı ve kuruyemiş gibi beyin dostu gıdaların tüketilmesini özellikle vurguluyor.
Buna karşılık peynir, tereyağı, kırmızı et ve kızarmış gıdalar gibi doymuş yağ oranı yüksek besinlerin tüketimi ise katı bir şekilde sınırlandırılıyor.
Beyin yaşlanmasında yaklaşık 2,5 yıllık bir gecikme
Araştırmanın yazarlarından Zhejiang Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Profesör Changzheng Yuan, MIND diyetine daha sıkı bağlı kalan bireylerin 12 yıllık takip süresi boyunca yapısal beyin yaşlanmasının daha yavaş seyrettiğini ifade ediyor.
Özellikle hafıza, düşünme ve karar verme süreçlerinde görev alan sinir hücrelerini barındıran gri maddenin korunması, bu diyetin en belirgin sonuçlarından biri olarak öne çıkıyor.
Çalışma verilerine göre, diyete uyum puanındaki her üç puanlık artış gri maddedeki küçülmenin yüzde 20 oranında azalmasını sağlıyor. Bu oran beyin yaşlanmasında yaklaşık 2,5 yıllık bir gecikmeye tekabül ediyor.
Hem Akdeniz hem de MIND diyetlerinin bilişsel gerilemeyi yavaşlattığı ve Alzheimer riskini düşürdüğü geçmiş çalışmalarda da belirtilmiş olsa da bu yeni bulgular söz konusu beslenme tarzının fiziksel beyin yapısını nasıl koruduğuna dair somut kanıtlar ekliyor.
Beyin boşluklarının genişlemesi dizginleniyor
Bu kapsamlı çalışma, 1.600’den fazla yetişkinin verilerini analiz etti. 1999 yılında başlayan ve ortalama 60 yaşındaki bireyleri kapsayan bu süreçte katılımcılar, düzenli sağlık kontrollerinden geçerek beslenme anketlerini doldurdu ve en az iki kez beyin MR taramasına girdi.
Araştırmada gri madde korunurken, aynı zamanda beyin dokusu küçüldükçe genişleme eğilimi gösteren ve ‘ventrikül’ adı verilen sıvı dolu boşlukların da daha yavaş büyüdüğü gözlemlendi.
Diyete sadık kalan her üç puanlık artış için ventrikül genişleme hızının yüzde 8 oranında azaldığı ve bunun da beyin yaşını bir yıl gençleştirdiği saptandı. Özellikle 60 yaşından sonra hızlanan bu genişleme, Alzheimer ve bilişsel gerileme ile doğrudan bağlantılı bir beyin atrofisi belirtisi olarak kabul ediliyor.
Gıdaların bireysel etkileri ve beslenme bütünlüğü
Araştırmanın detaylarına inildiğinde anti-aging etkisine en büyük katkıyı orman meyveleri ve kümes hayvanlarının sağladığı görüldü. Orman meyvelerinin ventrikül genişlemesini yavaşlattığı, kümes hayvanlarının ise hem gri madde kaybını hem de ventrikül büyümesini azalttığı kaydedildi.
Buna karşılık tatlılar ve kızarmış hızlı tüketim gıdaları beyin yaşlanmasını hızlandıran temel faktörler olarak belirlendi. Özellikle şekerli gıdaların hafızanın merkezi olan hipokampus bölgesinde bozulmaya yol açtığı saptandı.
Bazı şaşırtıcı bulgular arasında peynir tüketiminin koruyucu görünmesi ve tam tahıl tüketiminin gri madde kaybıyla ilişkilendirilmesi yer alsa da uzmanlar bu sonuçlara temkinli yaklaşıyor.
Çalışmanın yazarları, beslenmenin bir bütün olarak ele alınması gerektiğini ve tekil gıdalardan ziyade genel beslenme düzeninin beyin sağlığı üzerinde belirleyici olduğunu vurguluyor.