Dünyada ilk genetiği değiştirilmiş bebek çalışması nedeniyle Çin’de üç yıl hapis yatan Dr. He Jiankiu özgürlüğüne kavuştu. He Pekin’de devlek destekli bir araştırma merkezinde yeni çalışmalar yaptığını anlattı.
Biyoteknoloji alanında tartışmalara neden olan He Jiankiu üç yıllık hapis cezasının ardından The New York Times’a konuştu. 41 yaşındaki araştırmacı cezasının ardından devlet destekli bir araştırma merkezinde çalışmalarını sürdürüyor. Pasaportuna el konduğu için Çin dışına çıkamayan He çalışmalarını ülkesinde sürdürüyor.
Adını açıklamayı reddettiği bir finansal sponsorun sağladığı ve bir korumayla birlikte kaldığı dairesinde verdiği röportajda Çinli bilim insanı sınırları zorlamaya istekli kendisi gibi araştırmacılara yönelik talebin arttığını söyledi.
Dr. He’nin 2018’de embriyolar üzerinde yaptığı gen düzenleme deneyi çok tartışılmıştı. Deneyde Dr. He, AIDS hastalığına yol açan HIV virüsüyle doğacağı kesin olan ikiz kızların DNA’sında embriyo aşamasında değişiklik yapmış ve onları HIV’den arındırmıştı. Bugüne kadar kimlikleri hiçbir zaman açıklanmayan ikizler doğdu ve Çin’de bir yerde yaşıyorlar.
Ancak Dr. He’nin herhangi bir izin almadan yaptığı ve bizzat kendisi tarafından bir bilimsel genetik konferansında açıklanan bu eylemi, dünya çapında bir tartışmayı alevlendirdi. Gen değiştirme teknolojisi uzunca bir zamandır var ve bu teknoloji daha ilk günden beri ciddi bir ahlaki tartışma yaratıyor. Özellikle insanların genlerinin değiştirilmesi, sipariş bebekler, ‘Tanrıyı oynamak’ ve eski usul öjenik tartışmalarını beraberinde getiriyor.
“Daha zeki bebekler için çalışan bilim insanlarını hapse atın”
Daha zeki bebekler üretmenin yollarını arayan Silikon Vadisi milyarderlerinin aksine deneyinin HIV enfeksiyonuna dirençli bebekler yaratmayı hedeflediğini söyleyen Dr. He çalışmalarının yalnızca hastalıkları önlemeye yönelik olduğunu savunuyor. He “Bunu zekâ artırımı için kullanan biri olursa o bilim insanını hapse atın” dedi.
Pekin’deki bir laboratuvarda gen düzenleme araştırmalarına yeniden başladığını söyleyen He annesinin de yakalandığı Alzheimer hastalığını ve kalıtsal bir nöromüsküler hastalık olan Duchenne musküler distrofiyi (D.M.D.) ortadan kaldırma yollarına odaklandığını belirtti. Şu anda yalnızca fareler üzerinde deney yaptığını, insanlar üzerinde çalışmadığını da ekledi.
Uzmanlar Crispr-Cas9 olarak bilinen bir teknik kullanılarak yapılan Dr. He’nin insan embriyoları üzerindeki çalışmalarının teknik olarak çok zor olmadığını söylüyor. Ancak embriyoları kadınlara yerleştirerek bebeklerin doğmasını sağlamanın onu “etrafında daha büyük ahlaki ve jeopolitik meselelerin dönmeye başladığı bir çekim merkezi” haline getirdiği belirtiliyor.
Mevcut bağlantıları konusunda ketum davranan Dr. He Çin biyoteknolojisinin etik kurullar, titiz düzenleyiciler ve bilinmeyene duyulan korku nedeniyle çok kısıtlı Amerikan araştırmaların çok önünde hızla ilerlediğini söylüyor.