Aşı tedarik edilemediği için yaşlılar ve diğer risk grubundakiler hazırlıksız yakalandı. Doktor Emrah Kırımlı defalarca reçete ettikleri kişilerin dahi aşıya ulaşamadığını söyledi.
Sağlık Bakanlığı’nın yayınladığı son grip izlem raporuna (22–28 Aralık) göre grip benzeri belirtilerle aile hekimlerine başvuran ve solunum yolu numunesi alınan hastaların yüzde 35,5’inde influenza A (H3N2) virüsü, yüzde 4,5’inde influenza A (H1N1) virüsü tespit edildi. Ayrıca tipi tespit edilemeyen influenza virüslerinin oranı toplam yüzde 1.
İnfluenza A (H3N2) virüsleri mutasyonlarla daha kolay bulaşma ve risk gruplarını daha ağır hasta etme özelliği kazandı. Son hali A/H3N2 subklad K küresel çapta dolaşımda.
Sağlık Bakanlığı grip aşılarının grip mevsimi boyunca yani ekim ile mart arasında yaptırabileceğini söylüyor. Ancak bunun için aşıyı bulmak gerekiyor. Mevsimin başından bu yana eczanelere çok az sayıda grip aşısı ulaştı. Eczaneler reçeteleri sıraya koyarak tek tük gelen aşıları sahiplerine ulaştırmaya çalıştı.
Grip geçirenler genellikle bir-iki haftada tamamen iyileşse de yaşlılar, çocuklar ve diğer riskli gruplarda ağır komplikasyonlarla seyredebiliyor. Ölümlere yol açabiliyor.
Kırımlı risk grubundakilerin yanısıra sağlık çalışanlarının da grip aşısına ulaşmada sorun yaşadığını söyledi.
‘Dört-beş kez aşı reçetelediklerim oldu’
Emrah Kırımlı’nın verdiği bilgiye göre bakanlık sezon başında bir milyon doz aşı getirtti. Sağlık çalışanları ve meslek örgütlerinin yoğun tepkisi üzerine bir milyon doz daha aşı temin edildi ama bu sayı da ihtiyacın çok altında kaldı.
Kırımlı şunları söyledi:
“Bir aya yakındır grip salgınının içindeyiz. Bu salgına neden olan hastalığın aşısı var ancak satın almadığımız için sağlığımızı koruyacak aşıya ulaşamadık. Şimdi de hastaneler, ASM’ler dolup taşıyor.
Habire selâ dinliyoruz.
Sadece bir ASM çalışanlarından toplanan vergiyle tüm mahallemizin ihtiyacı olan aşı fazla fazla alınabilirdi.
Geçen sezonlarda 3 milyon aşı gelirdi. O kadar aşı bile yetersiz kalırdı. Grip aşısı olması gereken risk grubunda yaklaşık 20 milyon kişi var. Bunlar 65 yaşın üstünde, diyabet, kalp ve damar, kanser gibi kronik sağlık sorunları olanlar.
Ücretsiz olan grip aşılarını biz reçeteliyoruz. Hastalar eczanelerden alıyor ve yine bize aşıları yapmamız için geliyor. Bu sezonda aşıya ulaşmak daha da zordu. Reçete süresi içinde aşı bulamadığı için dört-beş kez reçetelediğim hastam oldu.
Bakanlığı sorduğumuzda sürekli ‘Haftaya gelecek’ dendi. Gelen aşılar çabuk tükendi. Bir süre sonra hastalara aşı önermeyi bıraktık.
Benzer sıkıntıyı sağlık çalışanları da yaşadı. ‘Gelecek’ dendi, yeterli sayıda bir türlü gelmedi.”
Sağlık Bakanlığı’nda aşı politikasında çocukluk aşıları dahil genel bir isteksizlik olduğunu söyleyen Kırımlı “Çocuklarını aşılatmayanları ikna etmeye çalışıyoruz. Bakanlık bize ‘Çok baskı yapmayın’ diyor” dedi.
Neden ASM’de yok?
Yine risk grubundakilere ücretsiz yapılan zatürre ve hacı adaylarına menenjit aşılarının ASM’lerde yapıldığını hatırlatan Kırımlı şöyle devam etti:
“Grip aşıları da bunlar gibi doğrudan ASM’lere gelebilir. Bunun için ayrı bir lojistik çalışmasına gerek yok. Doğrudan risk grubundakilere aşıları biz yapabiliriz.
Grip ağır seyrediyor. Özellikle diyabet, astım ve kanser hastalarının durumunu kötüleştiriyor. Kemoterapi gibi tedavileri aksıyor.
Grip kaynaklı ölümlerin büyük kısmının sosyoekonomik düzeyi düşük, sağlık hizmetine erişimi kısıtlı kişiler arasında görülüyor.”
Aşılar yeni varyanta karşı koruyor mu?
Mevcut grip aşılarının yeni varyanta karşı koruyuculuğu (özellikle risk grubundakiler için) var.
İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Badur şunları söyledi:
“Grip virüsü yapısında gerçekleşen değişiklikler nedeniyle kısmen bağışıklık sistemimizden kaçabiliyor. Ancak, mevcut grip aşıları, etkinlikleri bir miktar azalmış olsa da bu yeni tip için de koruyucu. Aşı özellikle ağır grip komplikasyonları açısından yüksek risk altındaki bireyler için kritik bir halk sağlığı aracı.”
Klasik yayılma özelliği nedeniyle önce çocuklar arasında başlayan grip yayılımının daha sonra erişkin yaş grubuna sıçradığını belirten Badur, “Hastalık erişkinlerde de çocuklardaki gibi ağır seyrediyor” dedi.
Risk grubunda kimler var?
Sağlık Bakanlığı’na göre grip nedeniyle ciddi hastalık riski taşıyanlar ve aşılanması tavsiye edilenler şöyle:
65 yaş ve üzerindeki kişiler
Yaşlı bakımevi ve huzurevinde kalanlar
Gebeler
Astım dahil kronik akciğer ve kalp-damar sistemi hastalığı bulunan erişkin ve çocuklar
Şeker hastalığı dahil herhangi bir kronik metabolik hastalığı, kronik böbrek yetmezliği, kan hastalığı veya bağışıklık sistemi baskılanmış erişkin ve çocuklar
Altı ay-18 yaş arasında olup uzun süreli aspirin tedavisi alan çocuk ve gençler
Beş yaş altı çocuklar,
Sağlık çalışanları