İran gerilimi yumuşuyor, İstanbul’da nükleer pazarlık

Bütün dünya haftalardır diken üstünde. Amerikan donanması İran körfezine muazzam bir güç yığdı, ABD Başkanı Donald Trump neredeyse her gün İran’ı vurmakla ve “Çok fena yapmak”la tehdit ediyor.

Ancak bu gerilim dün yerini ümitli bir bekleyişe bıraktı. Çünkü önce İran’ın dini lideri Ali Hamaney, ülkesinin diplomatlarına nükleer konuları ABD ile müzakere etme izni verdi. Ardından önce İran’ın Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı ve nükleer müzakerelerde en önemli ismi Ali Laricani Moskova’ya gidip Vladimir Putin’le görüştü ve iddiaya göre İran’ın zenginleştirilmiş Uranyum stoklarının Rusya’ya gönderilmesi konuşuldu. Ardından dün ABD Başkanı Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner’in bu cuma İstanbul’da İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı ile yüz yüze buluşacağı duyuruldu.

Türkiye ve Katar’ın rolü

Bu yumuşamada Türkiye ve Katar önemli rol oynadı. Gerek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve gerekse Dışişleri Bakanı Hakan Fidan hem Türkiye’ye davet ettikleri İran Dışişleri Bakanı Arakçı ile görüştü hem de Cumhurbaşkanı Erdoğan İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ile telefonla konuşup İran tarafını ABD ile müzakereye ikna etti.

Cuma günü ABD heyeti ile İran arasında uzun yıllar sonra ilk kez gerçekleşecek yüz yüze görüşmede Türk, Katarlı ve Mısırlı yetkililerin de bulunması bekleniyor.

ABD’nin üç şartı

ABD daha önce İran’a üç şart ileri sürmüştü. Bunlar uranyum zenginleştirmekten tamamen vazgeçme, ülkenin sahip olduğu füzelerin menzillerinin düşürülmesi, yani İran’ın İsrail’e tehdit olmaktan çıkarılması ve İran’da sivil toplum üzerindeki baskıların hafifletilmesiydi.

İran’ın bu üç talebe nasıl cevap vereceği bilinmiyor ama şimdilik bu talepleri masada konuşmayı kabul etmesi bile üzerindeki askeri tehdidi ne kadar ciddiye aldığını gösteriyor.

Tam da bu sebeple Amerikan Başkanı da tehditleri masadan kaldırmıyor. Dün bir kez daha “İran’la görüşüyoruz. Görüşmelerde anlaşma çıkarsa ne ala ama anlaşma olmazsa onları çok fena yapacağım” diyerek bir kez daha tehdit etti.