Samanyolu’nun merkezinde kara delik olmayabilir mi?

Samanyolu’nun merkezinde kara delik olmayabilir mi?Yıllardır Samanyolu’nun merkezinde yer aldığı kabul edilen süper kütleli kara delik Sagittarius A*’ya ilişkin temel varsayım, yeni bir bilimsel çalışmayla sorgulanıyor. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society’de yayımlanan araştırma, galaksinin merkezinde bir kara delik yerine son derece yoğun bir karanlık madde çekirdeği bulunabileceğini öne sürüyor.

Samanyolu’nun merkezinde bulunan Sagittarius A*, bugüne dek yaklaşık Güneş’in 4 milyon katı kütleye sahip bir süper kütleli olarak kabul ediliyordu. Bu görüş galaktik merkezde çok yüksek hızlarla dolanan yıldızların yörüngeleri ve 2022 yılında Event Horizon Telescope (EHT) tarafından yayımlanan ünlü “kara delik gölgesi” görüntüsüyle desteklenmişti.

Ancak Monthly Notices of the Royal Astronomical Society’de yayımlanan yeni bir çalışma bu hakim kabule alternatif bir senaryo ortaya koydu. Uluslararası bir astronom ekibi Samanyolu’nun merkezinde bir kara delik yerine son derece yoğun bir karanlık madde çekirdeği bulunabileceğini ileri sürdü.

Araştırmaya göre bu yapı “fermiyonik karanlık madde” olarak adlandırılan ve fermiyonlardan oluştuğu varsayılan bir madde türünden meydana geliyor olabilir. Bilim insanları bu maddenin galaksinin merkezinde çok yoğun bir çekirdek oluştururken çevresinde daha seyrek bir karanlık madde hâlesiyle devam eden tek ve sürekli bir yapı yaratabileceğini savunuyor. Çalışmada bu yapının kütleçekimsel etkilerinin gözlemsel olarak bir kara delikten ayırt edilmesinin son derece güç olabileceği belirtiliyor.

Yeni modelin dikkat çeken yönlerinden biri bugüne kadar kara delik hipotezinin en güçlü kanıtları arasında gösterilen gözlemleri de açıklayabildiğini iddia etmesi. Galaktik merkeze çok yakın konumda binlerce kilometre/saniye hızla dolanan S-yıldızlarının yörüngeleri ve “G-kaynakları” olarak bilinen tozla kaplı cisimlerin hareketleri, bu yoğun karanlık madde çekirdeği senaryosu içinde yeniden yorumlanıyor.

Araştırmacılar Avrupa Uzay Ajansı’nın Gaia DR3 verilerinde ortaya çıkan ve galaksinin dış bölgelerinde dönüş hızının beklenenden daha düşük olduğunu gösteren bulguların da bu modelle tutarlı olabileceğini öne sürüyor. Buna göre merkezdeki yoğun çekirdek ile galaksiyi saran karanlık madde dağılımı aynı fiziksel yapının farklı ölçeklerdeki tezahürleri olabilir.

Çalışmanın en çok tartışma yaratan yönlerinden biri de 2022’de yayımlanan Sagittarius A* görüntüsüne dair yorumlar. EHT tarafından paylaşılan görüntü olay ufku çevresinde bükülen ışığın oluşturduğu karanlık merkez ve parlak halka ile kara delik teorisinin güçlü bir kanıtı olarak sunulmuştu.

Ancak yeni araştırma yeterince yoğun bir fermiyonik karanlık madde çekirdeğinin de benzer bir kütleçekimsel merceklenme etkisi yaratarak kara delik gölgesine çok benzeyen bir yapı oluşturabileceğini savunuyor. Bu nedenle gözlenen gölgenin tek başına bir olay ufkunun varlığını kesin olarak kanıtlamayabileceği ifade ediliyor.

Araştırmacılar mevcut verilerin kara delikle yoğun karanlık madde çekirdeği senaryoları arasında kesin bir ayrım yapmaya yetmediğini vurguluyor. Şili’deki Çok Büyük Teleskop’ta (VLT) yer alan GRAVITY interferometresiyle yapılacak daha hassas ölçümlerin ve kara deliklerde bulunması beklenen ancak karanlık madde çekirdeklerinde oluşmayacağı öne sürülen “foton halkaları”nın aranmasının belirleyici olabileceği belirtiliyor.