İran’da protestolar yayılıyor: Kürt örgütleri sokağa çağırdı, Şah’ın oğlu ‘ayaklanın’ dedi

İran’da ekonomik kriz ve hayat pahalılığını protesto amacıyla Tahran’da kapalı çarşı esnafı tarafından başlatılan sonrasında rejime yönelik gösterilere dönüşen olaylar ülkenin birçok merkezinde sürüyor. Göstericiler caddelere barikatlar kurarken bazı merkezlerden çatışma haberleri alınıyor. Cadde ve sokaklarda silahlı göstericilerin görüntüleri yayımlandı. Eylemciler Türkiye sınırına yaklaşırken Azeri kenti Tebriz halkı da sokağa çıktı. Kürt örgütleri de rejime karşı halkı sokağa çıkmaya çağırırken uluslararası güçlerden yardım istendi.

İran’da 28 Aralık 2025’te başlayan ve bugün 6’ncı gününe giren protestolar ekonomik kriz nedeniyle başladı ve kısa sürede rejim karşıtı gösterilere dönüştü. İran riyalinin dolar karşısında rekor derecede değer kaybetmesi, protestoları tetikledi. Hayat pahalılığının yanı sıra gıda fiyatlarındaki yüzde 70’e varan artış, ithalat zorlukları Tahran Büyük Çarşı esnafı dahil, ülke genelinde krizi tetikledi ve binlerce esnaf kepenk indirmek zorunda kaldı.

Sloganlar bir anda değişti

Ekonomik krizi protesto amacıyla sokağa çıkan ve giderek binleri bulan protesto gösterilerinde sloganlar kısa sürede değişti. Ülkenin 35 şehrine yayılan gösterilerde “Diktatöre ölüm”, “Hamaney’e ölüm”, “Ne Gazze ne Lübnan, İran için canım feda”, “Özgürlük, özgürlük” gibi sloganlar atıldı. Bazı merkezlerdeki gösterilerde ise İran’ın şahlık rejimine geri dönmesine yönelik sloganlar atılması da dikkat çekti. “Şah geri dönsün” sloganları atan topluluklar, Şah Rıza Pehlevi’nin oğlunun ülkeyi yönetmesini talep ettiler.

Dini merkezde de protestolar yayılıyor

Protestolar 35 şehire yayılırken, bu sayı giderek artıyor. Protesto ve eylemlerin en yoğun yaşandığı yerlerin Loristan eyaletinin Kuhdaşt, Azna, Lordegan, Fars eyaletinin Mervdeşt, Fasa, Şiraz, İsfahan, Kirmanşah, Huzistan, Hemedan, Babol, Kum(İran rejiminin dini merkezi) ve Yesuc şehirleri; ayrıca başkent Tahran, Tebriz, Zencan, Necefabad, Ramhormoz, Dehloran, Keşm Adası gibi şehirlerde de protestoların yoğunlaştığı söyleniyor.

Ülkedeki gösteriler eğitim kurumlarına da sıçrarken özellikle Tahran Üniversitesi ile İsfahan Teknik Üniversitesi’nde etkili oluyor.

Ölü ve yaralı sayısı giderek artıyor

Gösterilerin ülke geneline yayılmasıyla güvenlik güçlerinin müdahalesi sertleşti. Protestolarda şu ana kadar 10’dan fazla kişi öldürüldü. Olaylara müdahale ederken ölen güvenlik güçlerinin sayısı öğrenilemezken yaralı sayısının 100’ü geçtiği bildirildi. Sayısı binle ifade edilen göstericinin ise gözaltına alındığı ifade edilirken ülke genelinde protesto ve grevler artarak sürüyor.

Gösteriler çatışmaya dönüşüyor

Bazı merkezlerde göstericilere karşı göz yaşartıcı gazın yanı sıra silahla müdahale edildiği, göstericilerle güvenlik güçleri arasında yer yer çatışmalar yaşandığı, bazı merkezlerde ise hükümet binalarının hedef alınarak yakıldığı kaydedildi. Çatışmaların yaşandığı bölgelerde internet kısıtlamasına gidilirken giriş ve çıkışlar kapatıldı ve kontrol noktaları arttırıldı.

Azeri ve Kürt bölgelerine sıçrama ihtimali

İran’da artarak süren rejimi protesto gösterileri yoğun Azeri nüfusun yaşadığı Batı ve Doğu Azerbaycan ile yine yoğun Kürt nüfusun bulunduğu eyaletlere sıçrama ihtimali giderek güçleniyor. Son olarak Azeri nüfusun yoğun olduğu Türkiye sınırına yakın Tebriz kentinde de dün kitlesel yoğun gösteriler gerçekleştirildi. Rejimin güvenlik güçleri, polis Özel Birlikleri dahil, protestoları bastırmak için harekete geçti, ancak protestocular baskıya direnmesi üzerine geri çekildi.

Kürt örgütlerinden destek mesajları

Ülke genelinde başlatılan protesto gösterilerine Kürt örgütleri de destek verdi. PKK’nın İran kolu olarak bilinen Demokratik Özgür Yaşam Partisi (PJAK) Meclisi tarafından yapılan açıklamada rejime karşı devam eden protestolara destek verilerek, “İslam Cumhuriyeti’nin halkın meşru taleplerini susturma girişimleri sonuçsuz kalacaktır. Bilinmelidir ki, halkın mücadelesi ve iradesi sayesinde iktidar, halk devriminin sesini duymuştur ve halkın taleplerine boyun eğmek dışında hiçbir çözümü yoktur” denildi.

Kürdistan Demokrat Partisi-İran (KDP-İ) Dış İlişkiler Bürosu açıklamasında ise uluslararası toplumdan yardım istendi. Açıklamada, “Barışçıl gösterileri açıkça destekleyin ve İslam Cumhuriyeti’nin baskıcı güçlerinin aşırı güç kullanımını kınayın. İnsan hakları ihlallerinden doğrudan sorumlu olan İranlı yetkililere ve kurumlara yönelik yaptırımları genişletmek için diğer siyasetçiler ve liderlerle koordinasyon sağlayın” denildi.

Şah’ın oğlundan ayaklanma mesajı

İran’daki sokak hareketinin bir bölümünü yöneten isim olarak gösterilen İran Şahı’nın oğlu Rıza Pehlevi, X hesabından İran halkına seslenerek, rejimin çöküş aşamasında olduğunu söyledi. “Veliaht Prens” adını kullanan Pehlevi mesajında halka şöyle seslendi:

“Ülkemin değerli evlatları, şu anda İslam Cumhuriyeti sonuna ulaşmış ve çöküş sürecindedir. Hamaney korku dolu bir fare gibi yer altına saklanmış ve durum üzerindeki kontrolünü tamamen kaybetmiştir. Başlayan şey geri döndürülemez. Gelecek parlak, ve birlikte bu karanlık duvarı aşacağız.”

Ünlü oyuncudan Şah’a destek mesajı

Ünlü İranlı oyuncu Hamid Farrokhnejad ise İran’ın sürgündeki Şahı Rıza Şah Pehlevi’ye destek için halkı sokağa çıkmaya çağırdı. Hamid mesajında, “Bir Millet, Bir Bayrak ve Bir Slogan: Yaşasın İran, Yaşasın Şah. Evlerinizden çıkın ve ulusal devrime katılın” dedi.

Trump’ın açıklaması sonrası rejime sahiplenme gösterileri

ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ın “protestocuları vurması ve şiddetle öldürmesi” durumunda ABD’nin askeri müdahalede bulunacağı açıklamasına Tahran’dan tepki gecikmedi. İran Parlamentosu Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, “İran, Amerika Birleşik Devletleri Cumhuriyete karşı herhangi bir saldırgan adım atarsa, Orta Doğu’daki Amerikan üslerini ve güçlerini vuracaktır” diyerek ABD’ye karşı halktan destek istedi. Bu gelişme üzerine İran’da cuma namazı sonrası, Trump’ın açıklamalarını protesto amacıyla çeşitli eyaletler ve şehirlerde sokağa çıkan kalabalık gruplar rejim yanlısı gösteriler yaptı. Rejime destek gösterileri bazı merkezlerde gece de sürdü.

Kürt bölgesine askeri sevkiyat

Tahran yönetimi sokak gösterilerine sert yanıt vermesi sonrası Kürt silahlı grupların saldırılarına karşı bölgeye ağır silah eşliğinde Devrim Muhafızları ve ordu güçlerini sevk etti. Kürt silahlı gruplarına yönelik İran yönetimi tarafından bölgede yakın zamanda harekat hazırlığı yapılıyordu.