Cumhuriyet tarihinde ilk kez yurt dışına sermaye çıkışı cari açığı patlattı

Merkez Bankası’nın dün açıkladığı 2025 yılına ait ödemeler dengesi rakamları, Türk ekonomisinin 2025’te tarihinin en ilginç yıllarından birini yaşadığını ortaya koydu. En genel anlamda bakıldığında ekonomi geçen yıl 25,2 milyar dolar cari açık verdi. Bu rakam geçmiş yıllara göre oldukça düşük.

Ancak bu rakamın alt kırılımları çok çarpıcı. Çünkü Türkiye geçen yıl dış ticaret açığını bir hayli düşürmüş ve 69,7 milyar dolara indirmiş; buna karşılık turizm gelirleri 63,5 milyar dolarla rekor kırmış, o sayede aslında cari açık çok azalmış. Ama buna karşılık hiç beklenmeyen bir yerden ciddi bir açık vermiş Türkiye, yurt dışından yatırım geleceğine Türk sermayesi yurt dışına çıkmış, bu çıkanlar da toplamda 18,5 milyar doları bulmuş. O yüzden cari açık 25,2 milyar dolara tırmanmış.

TCMB’den yapılan açıklama şöyle:

“Aralık ayında cari işlemler hesabı 7.253 milyon ABD doları açık kaydetmiştir. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise 691 milyon ABD doları açık vermiştir. Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 7.439 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Yıllıklandırılmış verilere göre, Aralık ayında cari açık yaklaşık 25,2 milyar ABD doları olurken, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi de 69,7 milyar ABD doları açık vermiştir. Aynı dönemde hizmetler dengesi 63,5 milyar ABD doları fazla verirken birincil ve ikincil gelir dengesi sırasıyla 18,5 milyar ABD doları ve 528 milyon ABD doları açık vermiştir.

Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler bu ay 2.651 milyon ABD doları seviyesinde gerçekleşmiş olup, bu kalem altında taşımacılık hizmetleri ve seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler sırasıyla 1.674 milyon ABD doları ve 2.533 milyon ABD doları olmuştur.

Finans hesabı

2025 yılı Aralık ayı yıllıklandırılmış cari açığın finansmanına net doğrudan yatırımlar 3,3 milyar ABD doları ve krediler 36,2 milyar ABD doları katkı verirken; net portföy yatırımları 1,7 milyar ABD doları, ticari krediler 2,2 milyar ABD doları ve net efektif ve mevduatlar 15,6 milyar ABD doları negatif yönlü etki etmiştir. Merkez Bankası döviz cinsinden net rezerv azalışı 22,0 milyar ABD doları olmuştur.

Aralık ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı net çıkışlar 465 milyon ABD doları olarak kaydedilmiştir. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’ye toplam doğrudan yatırımları 642 milyon ABD doları artarken, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları 1.107 milyon ABD doları artmıştır.

Portföy tarafında net giriş

Gayrimenkul yatırımları incelendiğinde, yurt içi yerleşiklerin yurt dışında 252 milyon ABD doları gayrimenkul alımı ve yurt dışı yerleşiklerin ise Türkiye’de 287 milyon ABD doları net gayrimenkul alımı yaptığı görülmektedir.

Portföy yatırımları Aralık ayında 73 milyon ABD doları tutarında net giriş kaydetmiştir.

Yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 839 milyon ABD doları ve DİBS piyasasında 501 milyon ABD doları net alış yaptığı görülmektedir. Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak; yurt dışı yerleşiklerin bankalar ve diğer sektörler ihraçlarında sırasıyla 383 milyon ABD doları ve 85 milyon ABD doları net alış, Genel Hükümet ihraçlarında ise 140 milyon ABD doları net satış yaptığı görülmektedir.

Rezervlerde azalış

Yurt dışından kredi kullanımlarında bu ay bankalar, Genel Hükümet ve diğer sektörler sırasıyla 1.317 milyon ABD doları, 567 milyon ABD doları ve 4.333 milyon ABD doları net kullanım gerçekleştirmiştir.

Diğer yatırımlar altında, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, Türk lirası cinsinden 2.049 milyon ABD doları net azalış ve yabancı para cinsinden 109 milyon ABD doları net artış olmak üzere toplam 1.940 milyon ABD doları net azalış kaydetmiştir.

Resmi rezervlerde bu ay 4.136 milyon ABD doları net azalış olmuştur.”

Cevdet Yılmaz: Cari açık OVP ile uyumlu

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) Aralık 2025 dönemine ilişkin ödemeler dengesi verilerini değerlendirdi.

“Sürdürülebilir seviyelerde seyreden cari açık, azalan ülke risk primi ve artan ülke kredi not görünümü ile makro finansal istikrarımız güçlenmeye devam etmektedir.” değerlendirmesinde bulunan Yılmaz, cari açığın 2025’te 25,2 milyar dolar ile Orta Vadeli Program tahminleriyle uyumlu seviyede gerçekleştiğini bildirdi.

Yılmaz, “Küresel ticaret politikalarına ilişkin belirsizliklere rağmen ihracatımızın dirençli yapısı ve hizmet gelirlerinin yüksek seviyesi, cari açığın milli gelire oranının yaklaşık yüzde 1,5 ile sürdürülebilir seviyelerde gerçekleşmesinde belirleyici olmuştur.” ifadelerini kullandı.

Mal ve hizmet ihracatı gelirlerinin 2025’te 396 milyar dolara ulaştığına dikkati çeken Yılmaz, şunları kaydetti:

“2025 yılında turizm gelirini de içeren hizmet gelirlerinin 122,6 milyar dolara ulaşması da mal ihraç eden sektörlerimizin yanı sıra turizm sektörü başta olmak üzere hizmet sektörlerimizin rekabet gücünü ve potansiyelini ortaya koymaktadır. Ülkemize yapılan uluslararası doğrudan yatırımların bir önceki yıla göre yüzde 12,2 oranında artarak 13,1 milyar dolara yükselmesi, 2025 yılında cari açığın finansman kalitesinin de iyileşmeye devam ettiğini göstermektedir. 2026 yılında mal ihracatımızı 282 milyar dolar düzeyine yükseltmeyi, mal ve hizmet ihracatında ise 410 milyar doları aşmayı hedefliyoruz. Cari açığımızın yıl genelinde ılımlı seyrini sürdüreceğini ve yapısal reformlarla desteklediğimiz dezenflasyon sürecini desteklemeye devam edeceğini öngörüyoruz.”

Şimşek: Cari dengede sürdürülebilir seviyeler korunuyor

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, aralık ayı ödemeler dengesi verilerini değerlendirdiği paylaşımında, zorlu küresel koşullara rağmen cari dengede sürdürülebilir seviyelerin korunduğunu bildirdi.

Şimşek, 2023 ortasında milli gelire oranla yüzde 5’e ulaşan yıllık cari açığın 2024 yılında yüzde 0,8’e gerilediğini belirterek, 2025 yılında bu oranın yüzde 1,6 olmasının beklendiğini ifade etti.

Altın hariç cari dengeye ilişkin verileri de paylaşan Şimşek, 2003-2023 döneminde milli gelire oranla ortalama yüzde 3 açık gerçekleştiğini, 2024 yılında ise yüzde 0,2 fazla verildiğini aktardı. 2025 yılında altın hariç cari dengenin milli gelire oranla yüzde 0,3 düzeyinde sınırlı bir açık vermesinin öngörüldüğünü kaydetti.

“Programa duyulan güvenle dış finansmana erişim arttı”

Programa duyulan güvenle dış finansmana erişimin güçlendiğini ve maliyetlerin gerilediğini belirten Şimşek, reel sektörün dış borç çevirme oranının 2025’te yüzde 221, bankaların ise yüzde 218 olduğunu bildirdi.

Gayrimenkul hariç doğrudan yatırım girişlerinin 10,7 milyar dolar ile son on yılın en yüksek seviyesine ulaştığını ifade eden Şimşek, 2026 yılında fiyatlarındaki ılımlı seyir, ana ticaret ortaklarında iyileşen görünüm ve destekleyici avro/dolar paritesinin sürdürülebilir cari denge hedefine olumlu katkı vermesinin öngörüldüğünü belirtti.

Şimşek, cari dengedeki kazanımları kalıcı hale getirecek yapısal adımların hayata geçirilmeye devam edildiğini bildirdi.

Bakan Şimşek, paylaşımında şunları ifade etti:

“Zorlu küresel koşullara rağmen cari dengede sürdürülebilir seviyeler korunuyor.

2023 ortasında yüzde 5’e ulaşan yıllık cari açığın milli gelire oranı 2024’te yüzde 0,8’e geriledi. 2025’te bu oranın yüzde 1,6 olmasını bekliyoruz.

Tasarruf tercihlerinde önemli yeri olan altın hariç tutulduğunda, 2003-23 döneminde milli gelire oranla ortalama yüzde 3 açık gerçekleşirken 2024’te yüzde 0,2 fazla verdik. 2025 yılında ise yüzde 0,3 gibi sınırlı bir açık öngörüyoruz.

Programımıza duyulan güvenle dış finansmana erişim güçlenirken maliyetler de geriledi. Reel sektör ve bankaların dış borç çevirme oranları 2025’te sırasıyla yüzde 221 ve yüzde 218 oldu.

Finansman kalitesini iyileştiren ve üretim kapasitesini artıran gayrimenkul hariç doğrudan yatırım girişleri, 10,7 milyar ile son on yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

2026 yılında enerji fiyatlarındaki ılımlı seyrin, ana ticaret ortaklarımızda iyileşen görünümün ve destekleyici avro/dolar paritesinin sürdürülebilir cari denge hedefimize olumlu katkı vermesini öngörüyoruz.

Cari dengedeki kazanımlarımızı kalıcı hale getirecek yapısal adımları hayata geçirmeye devam ediyoruz.”