![](https://i.10haber.net/wp-content/uploads/2024/07/efes-1-750x464.jpg)
Efes’in en büyük kapısı Koressos gün yüzüne çıkarılıyor
Hatırlanacağı üzere geçen ay New York'taki Metropolitan Müzesi'nden Türkiye'ye 12 tarihi eser iade edilmişti. Sırada benzeri nitelikte onlarca eser daha var. Türkiye, ABD'nin yanı sıra İngiltere, Fransa ve Almanya gibi ülkelerden eserlerin iadesi konusunda mücadelesini sürdürüyor.
Türkiye’nin dünyanın farklı yerlerine kaçak yollarla götürülen tarihi eserlerinin iadesi için mücadelesi devam ediyor. Hatırlanacağı üzere geçen ay New York’taki Metropolitan Müzesi’nden 12 eser Türkiye’ye iade edilmişti. New York’taki müzenin en çok dikkat çeken parçalarını da içeren bu iade bundan sonrası için de önemli bir referans olarak kabul edilecek.
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Kaçakçılıkla Mücadele Daire Başkanı Zeynep Boz, yaptığı açıklamada İngiltere, Almanya ve Fransa gibi ülkelerden iadelerin artması konusunda çalıştıklarını ifade etti. Boz, Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde, gerek diplomatik ilişkiler kullanılarak gerekse ticari ilişkiler üzerinden baskı kurularak alınan izin belgeleriyle Anadolu’dan koparılan kültür varlıkları bulunduğunu belirtti.
Osmanlı döneminde götürülmüş, Bergama Zeus Sunağı, Halikarnas Mozolesi, Viyana’da bulunan Trysa Anıtı gibi pek çok ikonik eserin yurt dışındaki müzelerde sergilendiğine işaret eden Zeynep Boz, sözlerini şöyle sürdürdü: “Türkiye, kültür varlıklarının yerinde korunması gerektiğine inanan bir ülke. Bu yüzden ilgili müzelerle, ülkelerle gerekli diplomatik platformlar oluştukça gerekli her türlü adımı atıyor. Bu konuların eskiliğine bakacak olursak burada bir hukuk yöntemi izlemek, bir dava açmak gibi durumlar çok söz konusu değil. Çünkü ilgili ülkelerin mutlak zaman aşımları veya döneminin kanunlarının uygulanış şekillerinde farklılıklar olabiliyor. Birtakım fermanlar birtakım izinler verilmiş. O izinlerin tam olarak neyi kapsayıp kapsamadığı hukuk ortamında net unsurlar değil. Bu sebeple bizim için açık yol, daha çok diplomasi ve bilimsel iş birliği yolu.”
Zeus Sunağı’nın, UNESCO Dünya Miras Listesi’ne girmiş Bergama Antik Kenti’ne ait bir eser olduğunu vurgulayan Boz, “Antik kentin ziyaretçileri sunak yerinde belki birkaç basamak ve ağaçlar görüyorlar. Bu hiçbirimizi mutlu eden bir durum değil. Türkiye ile Almanya arasında başka kültür varlıklarına ilişkin dosyaların da bulunduğuna işaret eden Boz, Konya Beyhekim Camisi’nin mihrabı ve pencere kanatları, İhtiyar Balıkçı Heykeli’nin gövdesiyle Piyale Paşa Camisi’nin çini alınlığının bunlar arasında yer aldığını söyledi.
Fransa’da, aralarında Louvre Müzesi’nin yer aldığı bazı müzelerde Karkamış Antik Kenti’nden gitmiş eserlerle, II. Selim ve III. Murat türbeleriyle I. Mahmut Kütüphanesi’nden çinilerin bulunduğunu anlatan Boz, son olarak şunları söyledi: “Büyük müzelerin zamanında kurmuş oldukları koleksiyonlarını koruma kaygılarını anlıyoruz. Lakin bu koleksiyonlar bir yanlışla kurulmuş. Diplomatik kanallarla Osmanlı üzerine kurulmuş bir baskı var. Aynı şeyi Latin Amerika ülkeleri için de konuşabiliriz. Kendi kolonize ettikleri ülkeler için de aynı hataları yaptıklarını söyleyebiliriz. Onların bu koleksiyonları kurarken yaptıkları hataların çekincesini ben bugün bu eserleri talep etmekte yaşayamam. Bu yüzden bu yanlışları gidermenin kendilerine düştüğünü, müzakereye açık olmalarının çok önemli olduğunu vurgulamak isterim.”