Sürekli aynı şarkıyı mırıldananlar yandı

Avustralya’da yürütülen bir araştırma, “kulak kurdu” olarak adlandırılan bu fenomenin beyni nasıl sabote ettiğini ortaya koydu. Uzmanlar, bu durumun sadece odaklanmayı zorlaştırmakla kalmadığını, aynı zamanda hafızanın en kritik bölgesini işgal ederek bilişsel performansı düşürdüğünü belirtti.

Finlandiya’da yapılan bir çalışmada, katılımcıların yüzde 90’ından fazlası haftada en az bir kez, yaklaşık yüzde 60’ı ise her gün kulak kurdu yaşadığını ifade etti. Araştırmalara göre, bu durum özellikle sık müzik dinleyen kişilerde daha yoğun görülüyor. Bir şarkının zihne takılma ihtimalinin, eserin ne kadar sık ve ne kadar yakın zamanda dinlendiğiyle doğrudan ilişkili olduğu saptandı. Yapılan deneylerde, bir şarkıyı altı kez dinleyenlerin, iki kez dinleyenlere oranla daha fazla kulak kurdu etkisi yaşadığı gözlemlendi.

Kulak kurtlarının beynin “çalışan hafıza” olarak bilinen bölümünü meşgul ettiği belirlendi. Matematik işlemi yapmak veya kısa süreli bilgileri akılda tutmak gibi işlevlerden sorumlu olan bu bölge, şarkı zihinde döndüğü sırada kapasitesini kaybediyor. Avustralyalı araştırmacılar, aklına şarkı takılan kişilerin hafıza testlerinde daha düşük performans gösterdiğini tespit etti. Şarkı ne kadar tanıdık geliyorsa, zihindeki işgalin o kadar arttığı ifade edildi.

Almanya’da yapılan araştırmalarda, kulak kurtlarının müzik dinlenemeyen anlarda ortaya çıkan bir tür “yoksunluk tepkisi” olabileceği kaydedildi. İngiltere’deki bir çalışma ise bu durumun müziği dinleme amacını yansıttığını ortaya koydu. Örneğin, motivasyon amacıyla müzik dinleyenlerin zihnine genellikle enerjik parçaların takıldığı görüldü. Beyin görüntüleme çalışmaları, gerçekte müzik dinlerken aktif olan bölgeler ile zihinden müzik geçirirken çalışan bölgelerin büyük ölçüde aynı olduğunu kanıtladı.

Araştırmalar, zihni bu kısır döngüden kurtarmanın en etkili yolunun sakız çiğnemek olduğunu gösterdi. Sakız çiğnemenin iç sesi ve boğaz kaslarını meşgul ederek şarkının zihinde tekrarlanmasını zorlaştırdığı belirtildi. Bir diğer yöntem olan başka bir şarkı dinlemek ise uzmanlar tarafından riskli bulundu; bu yöntemin yeni bir şarkının takılmasına yol açabileceği uyarısı yapıldı. Şarkıyı baştan sona dinlemenin ise çoğu zaman çözüme katkı sağlamadığı, aksine tekrar etkisini artırdığı bildirildi.

Yetkililer, kulak kurtlarının beynin çalışma biçiminin doğal bir yan ürünü olduğunu ifade etti. Müzik algısı zayıf olan bireylerin bile bu durumu yaşadığı saptanırken, zihnin boş kaldığı anlarda bu mekanizmanın daha sık devreye girdiği saptandı. Uzmanlar, odaklanma gerektiren işlerden önce yoğun müzik dinlenmemesi gerektiğini belirtti.