Dillere destan göl bir gecede haritadan silindi: Irmağa dönüştü

Kanada’nın Quebec eyaletinde bir doğa olayı hem yerel halkı hem de bilim dünyasını alarma geçirdi. Önemli tatlı su kaynaklarından Rouge Gölü milyonlarca metreküp suyla birlikte bir gecede adeta haritadan silindi. 

Olay, Kuzey Quebec’te yer alan Waswanipi kasabası yakınlarında meydana geldi. Yaklaşık 3 kilometrekarelik bir alanı kaplayan gölün ani kayboluşu ilk anda sosyal medyada abartı ya da şaka olarak yorumlandı. Ancak bölgeye gidenlerin paylaştığı görüntüler, gerçeğin çok daha çarpıcı olduğunu ortaya koydu.

Uzmanların yaptığı ilk değerlendirmelere göre Rouge Gölü kuruyarak yok olmadı. Aksine doğal bariyerlerin aniden çökmesiyle göl suyu büyük bir akıntıya dönüştü. Milyonlarca metreküp su ormanlık alanları ve tepeleri aşarak yaklaşık 10 kilometre boyunca ilerledi ve daha büyük bir göle boşaldı.

Bölge sakinleri bir zamanlar berrak suyu ve kumlu kıyılarıyla bilinen gölün yerinde derin çamur birikintileriyle karşılaştı. Havada dolaşan akbabalar ve kıyıya vurmuş binlerce ölü balık olayın boyutunu gözler önüne serdi.

Cree topluluğu liderlerinden Irene Nipoche, yaşananların ardından büyük bir şaşkınlık içinde olduklarını söyledi. Nipoche, “Acil toplantılar yaptık ama ne yapmamız gerektiğini bilemedik. Talimatlarda, koca bir gölün bir gecede yok olması gibi bir senaryo yok” diyerek yaşanan çaresizliği dile getirdi.

Bilim insanları olayı teknik olarak “ani boşalma” olarak tanımlasa da, Rouge Gölü vakasını farklı kılan önemli bir detay bulunuyor. Uzmanlara göre buzul kökenli olmayan doğal bir gölün, mevcut kanalları kullanmadan tamamen yeni bir yol açarak boşalması son derece nadir görülen bir durum.

Araştırmacılar, olayın arkasındaki jeolojik ve çevresel nedenleri mercek altına aldı. Gölün yüksek bir noktada yer alması ve çevresindeki toprağın yumuşak yapıda olması, risk faktörleri arasında gösteriliyor. Ayrıca bölgede yaşanan yoğun kar yağışı ve ani erimelerin su basıncını artırdığı belirtiliyor.

Öte yandan çevreciler ve yerli halk, insan faaliyetlerinin etkisine dikkat çekiyor. 2023’te yaşanan büyük orman yangınlarının bitki örtüsünü yok ettiği, bunun da göl kıyılarını savunmasız hale getirdiği ifade ediliyor.

Hidrologlara göre iğne yapraklı ormanlar, yağışın toprağa dengeli şekilde emilmesini sağlıyor. Ormanların yok olması, yeraltı su basıncının artmasına ve toprağın gevşemesine neden oluyor. Yanmış ve çıplak kalan araziler ise suyu tutamıyor.

Uzmanlar Rouge Gölü’nde yaşananları doğanın hassas dengesi ile insan etkisinin birleştiği bir kırılma noktası olarak değerlendiriyor. Bilim dünyası şimdi, benzer riskler taşıyan diğer göller ve su kaynakları için yeni bir inceleme süreci başlatmış durumda.