‘Muhteşem Gatsby Eğrisi’: Gelir eşitsizliği arttıkça yoksulluktan çıkış zorlaşıyor

“Muhteşem Gatsby Eğrisi” başlıklı araştırmaya göre gelir dağılımındaki bozulma, nesiller arası ekonomik hareketlilik üzerindeki etkili oluyor. ABD, Rusya ve Kıbrıs’tan uzmanların bir araya gelerek yaptığı çalışmada bireylerin ekonomik seviyelerinin ebeveynlerinin gelir düzeyiyle güçlü bir ilişki içinde olduğu belirtiliyor.

Araştırmaya göre gelir eşitsizliğinin yüksek olduğu toplumlarda çocukların ekonomik konumlarını değiştirme ihtimali azalıyor. Gelir dağılımının daha dengeli olduğu ülkelerdeyse bireyler sosyal sınıf atlama da daha kolay fırsat yakalıyor.

“Muhteşem Gatsby Eğrisi” nedir?

Araştırma adını F. Scott Fitzgerald’ın “Muhteşem Gatsby” isimli romanından alıyor. Roman 1920’li yıllarda ABD’de gizemli ve zengin iş insanı Jay Gatsby’nin trajik hikâyesini anlatıyor. Romanda ABD rüyasının çöküşü, sınıf ayrımı ile eski-yeni zenginlerin çatışması, takıntılı aşk ve ahlaki boşluk temaları işleniyor.

Romandan yola çıkılarak araştırmada bahsedilen eğriyse gelir eşitsizliğiyle sosyal hareketlilik arasındaki ters ilişkiyi ifade ediyor.

Araştırmada farklı ülkeler karşılaştırılarak gelir eşitsizliğinin arttığı toplumlarda fırsat eşitliğinin zayıfladığı ortaya konuyor. Eğitim ve sosyal hizmetlere erişimde yaşanan farklılıkların bireylerin ekonomik olarak yükseliş ve sınıf atlama ihtimalinin sınırladığı belirtiliyor.

Aile geliri geleceği belirliyor

Araştırmanın sonuçlarına göre, gelir dağılımının bozulması yalnızca mevcut dönemdeki refah seviyesini değil, gelecekteki ekonomik fırsatları da etkiliyor.

Düşük gelirli ailelerde yetişen bireylerin kaliteli eğitim, sağlık ve sosyal imkânlara erişimde daha fazla zorluk yaşadığı belirtiliyor.

Araştırma, ekonomik eşitsizliğin yalnızca gelir farkı yaratmadığını, aynı zamanda sosyal sınıf ayrımını güçlendirdiğini ortaya koyuyor. Bu durum, yoksulluktan çıkışın giderek zorlaşmasına neden oluyor.

Ekonomik hareketliliğin anahtarı: Fırsat eşitliği

Araştırmada, ekonomide büyümenin tek başına sosyal hareketliliği artırmaya yetmediği ifade ediliyor.

Eğitim, sosyal destek mekanizmaları ve fırsat eşitliğini güçlendiren politikaların, bireylerin ekonomik yükseliş şansını artırabileceği belirtiliyor.

Çalışma, gelir eşitsizliği arttıkça bireylerin ebeveynlerinden daha iyi bir ekonomik seviyeye ulaşma ihtimalinin azaldığını ortaya koyarak, sosyal hareketliliğin korunmasının ekonomik sürdürülebilirlik açısından kritik olduğunu vurguluyor.