Akıntı 40 yıl sonra kesiliverdi: Panama kıyılarında yaprak kıpırdamıyor

Smithsonian Tropikal Araştırma Enstitüsü (STRI) araştırmacıları, her yıl Aralık ve Nisan ayları arasında okyanusun derinliklerinden soğuk ve besin açısından zengin suyun yüzeye çıkmasını sağlayan “yukarı akıntı” (upwelling) sürecinin 2025 yılında tamamen durduğunu raporladı. Bilim camiasında endişe yaratan bu durum 40 yıllık düzenli gözlem süresi boyunca ilk kez kaydedilen bir başarısızlık olarak kayıtlara geçti.

Science Daily’nin aktardığı verilere göre, okyanusun derinlerindeki besinleri yüzeye taşıyan kuzey rüzgarlarının 2025 yılında alışılmadık derecede zayıf kalması, doğal mekanizmayı devre dışı bıraktı. Bu durum, kıyı sularının soğuması yerine aşırı ısınmasına yol açarak bölgedeki deniz yaşamının besin zincirinde keskin bir kırılma yarattı. Araştırmacılar, PNAS dergisinde yayımlanan makalede, bu hayati sürecin başlangıç yapamamasının okyanus verimliliğini tehdit ettiğini bildirdi.

Söz konusu yukarı akıntı mekanizmasının Panama’nın Pasifik kıyıları için kritik önem taşıdığı açıklandı. Doğal döngünün durması; bölgedeki verimli balıkçılık faaliyetlerinin durmasına, mercan resiflerinin ısı stresi karşısında savunmasız kalmasına ve suyun serin kalmasını sağlayan dengenin bozulmasına neden oluyor. Uzmanlar, okyanus sularının soğuyamaması nedeniyle ekosistemin geri dönülemez zararlar alabileceği konusunda uyarıda bulundu.

Tropikal yukarı akıntı bölgelerinin dünyada en az incelenen alanlar olduğuna dikkat çeken bilim insanları, Panama’da yaşanan bu olayın küresel çapta hissedilebileceğini vurguladı. Benzer mekanizma bozulmalarının dünyanın diğer okyanus havzalarında da tetiklenebileceği öngörülürken, okyanus izleme ve erken uyarı sistemlerinde acil iyileştirmeler yapılması gerektiği bildirildi.