ABD-İran ateşkesi dün önemli bir sınava girdi. İran üç Amerikan destroyerine saldırınca Amerika da Tahran dahil pek çok kentte İran hedeflerini vurdu ama Başkan Trump “Ateşkes devam ediyor” dedi.
ABD ile İran arasındaki ateşkes en gergin günlerinden birini yaşadı, hatta teknik olarak bozuldu. İran, Basra Körfezi’nin içinde bulunan üç Amerikan destroyerine saldırdı, bunun üzerine Amerika da İran içinde çok sayıda hedefi vurdu.
Amerika Birleşik Devletleri, Perşembe günü İran’daki askeri hedeflere “kışkırtılmamış İran saldırıları”na misilleme olarak saldırdığını açıkladı. Saldırılar, bir aydır süren kırılgan ateşkes ve yetkililerin iki ülkenin Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma ve İran limanlarına uygulanan Amerikan ablukasını sona erdirme planını görüştüğüne dair açıklamaları arasında gerçekleşti.
ABD Merkez Komutanlığı yaptığı açıklamada, İran füzelerinin, insansız hava araçlarının ve küçük teknelerinin boğazda üç Amerikan destroyerine saldırdığını, ancak ABD güçlerinin “gelen tehditleri ortadan kaldırdığını” belirtti. Açıklamada, buna karşılık ABD ordusunun “füze ve insansız hava aracı fırlatma rampaları; komuta ve kontrol merkezleri; ve istihbarat, gözetleme ve keşif noktaları da dahil olmak üzere ABD güçlerine saldırmaktan sorumlu İran askeri tesislerini hedef aldığı” ifade edildi.

Üç gün önce Tahran sokakları
İran ordusu, bir gün önce Hürmüz Boğazı’na doğru giden bir İran petrol tankerine ateş açan ABD’yi ateşkesi ihlal etmekle suçladı. Bölgedeki “ABD askeri gemilerine saldırarak misilleme yaptığını” söyledi.
Başkan Trump Perşembe akşamı gazetecilere yaptığı açıklamada, İran ile ateşkesin karşılıklı ateş açılmasının ardından hâlâ geçerli olduğunu söyledi. Akşamın erken saatlerinde sosyal medyada yaptığı bir paylaşımda, ABD ve İran’ın Perşembe günü Hürmüz Boğazı’nda karşılıklı ateş açtığını doğrulayarak, üç “dünya standartında Amerikan destroyerinin” boğazdan “ateş altında” çıktığını ancak hasar görmediğini belirtti. Ayrıca, ABD ordusunun ABD gemilerine atılan füzeleri “kolayca düşürdüğünü” ve insansız hava araçlarının “havadayken yakıldığını” ekledi.
“Okyanusa çok güzel bir şekilde düştüler, tıpkı mezarına düşen bir kelebek gibi!” dedi. Ayrıca İran liderlerini “DELİLER” olarak nitelendirdi ve “anlaşmalarını HIZLI bir şekilde imzalamazlarsa” daha fazla saldırı tehdidinde bulundu!
İran haber medyasına ve sosyal medyada paylaşım yapan vatandaşlara göre, patlamalar İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki nakliye merkezleri olan Qeshm Adası ve Bendar Abbas şehrini ve ülkenin başkenti Tahran’ı sarsarken, karşılıklı atışmalar da yaşandı. İran silahlı kuvvetleri, saldırılardan ABD ve “destekleyici ülkelerinin” sorumlu olduğunu ve saldırıların Basra Körfezi’nde veya yakınında ABD ve İran gemileri arasında yaşanan karşılıklı ateş açma olaylarının ardından gerçekleştiğini söyledi.
Yükselen saldırılar, gemilere ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne yönelik saldırılarla zaten gergin olan ateşkesin tamamen bozulabileceğine dair tehdidi artırdı. İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu sözcüsü sosyal medyada “ABD ateşkesi ihlal etti” diye yazdı.
İran’ın suçlamalarından saatler önce, üç İranlı yetkili, iki ülkenin ABD’nin İran gemileri ve limanlarına uyguladığı ablukayı kaldırması, İran’ın boğazı engelsiz ticari trafiğe açması ve müzakereciler kapsamlı bir barış anlaşmasına varmaya çalışırken çatışmaların 30 gün süreyle durdurulması için tek sayfalık bir teklifi görüştüklerini söyledi. Yetkililer, hassas müzakereleri görüşmek üzere isimsiz kalma koşuluyla konuştu. ABD yetkilileri yorum taleplerine yanıt vermedi.
İranlılar, ilk anlaşmanın önündeki en önemli engelin İran’ın nükleer zenginleştirme programı ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokuna ne yapılacağı olduğunu söyledi.
Dünya genelinde iş dünyası liderleri, tüketiciler, politikacılar, nakliye şirketleri ve daha birçok kişi, bir atılımın işaretlerini yakından izliyordu. Üçüncü ayına giren ve İran ile Amerika Birleşik Devletleri’nin Hürmüz Boğazı çevresinde karşılıklı abluka uygulamasına yol açan çatışma, önemli petrol transit yolunu tıkayarak küresel tedarik zincirlerinde büyük aksamalara ve enerji fiyatlarında fırlamaya neden oldu.