Yavaş yürüyorsanız sorun kulağınızda olabilir

Yeni veriler, işitme kaybıyla yürüme hızındaki düşüş arasında güçlü bir bağlantı olabileceğini gösteriyor.

Apple’ın Michigan Üniversitesi ile yürüttüğü geniş kapsamlı işitme araştırmasında, 57 binden fazla iPhone kullanıcısının verileri incelendi. Çalışmada daha fazla işitme kaybı yaşayan kişilerde yürüme hızının daha düşük olduğu görüldü. Bu ilişki özellikle 60 yaş ve üzerindeki kişilerde daha belirgin hale geldi.

İşitme, çoğu zaman yalnızca sesleri duymakla ilişkilendirilir. Oysa kulaklar, çevreyi algılama, dengeyi koruma ve hareket ederken güven hissi oluşturma konusunda da önemli rol oynar.

Bir kişi iyi duyamadığında çevresindeki ses ipuçlarını daha az alır. Kendi ayak seslerini, yaklaşan araçları, kalabalıktaki hareketleri veya zeminden gelen küçük sesleri daha zor fark edebilir. Bu da kişinin daha temkinli yürümesine ve hızını düşürmesine yol açabilir.

Uzmanlara göre işitme kaybının yürüme hızını etkilemesinin olası nedenlerinden biri beynin daha fazla çalışmak zorunda kalması. Sesleri anlamak zorlaştığında beyin konuşmaları ve çevresel sesleri çözmek için daha fazla enerji harcar.

Bu zihinsel yük aynı anda yürümek, dengeyi korumak ve çevreyi takip etmek gibi görevleri etkileyebilir. Yani mesele yalnızca kulağın daha az duyması değil; beynin yürürken de ekstra çaba harcaması olabilir.

İç kulak vücudun denge sistemiyle doğrudan bağlantılıdır. Bu nedenle bazı işitme sorunları baş dönmesi, dengesizlik veya zeminde güvensizlik hissiyle birlikte görülebilir. Böyle bir durumda kişinin doğal olarak daha yavaş ve dikkatli yürümesi beklenir.

Bu durum özellikle yaş ilerledikçe daha önemli hale gelir. Çünkü yaşla birlikte kas gücü, refleksler, görme ve denge sistemi de değişebilir. İşitme kaybı bu tabloya eklendiğinde, yürüyüş güveni daha fazla etkilenebilir.

Yürüme hızı, doktorların genel sağlık göstergesi olarak giderek daha fazla önem verdiği ölçütlerden biri. Çünkü yürümek; kalp, akciğer, kaslar, sinir sistemi, denge ve beyin arasında uyum gerektirir.

Bu yüzden yürüme hızındaki belirgin ve kalıcı düşüş, vücudun farklı sistemlerinde bir sorun olduğuna işaret edebilir. Apple’ın çalışmasında da yürüme hızı, günlük hayatta iPhone sensörleriyle toplanan gerçek dünya verileri üzerinden değerlendirildi.

Apple’ın işitme araştırması 2019’dan bu yana devam ediyor ve 160 binden fazla gönüllü katılımcının verilerinden yararlanıyor. Son analizde ise hem işitme testi hem de yürüme hızı verisi bulunan 57 bin 183 kişi incelendi.

Bu veriler, laboratuvar ortamındaki kısa bir yürüyüş testinden farklı olarak günlük hayattaki gerçek yürüyüşleri yansıtıyor. Katılımcıların yürüme hızları, iPhone’larını yanlarında taşıdıkları sırada alınan ölçümlerin ortalaması üzerinden değerlendirildi.

Araştırmada yürüme hızının yaşla birlikte doğal olarak azaldığı görüldü. Ancak dikkat çeken nokta, işitme kaybı arttıkça yürüme hızındaki düşüşün de daha belirgin hale gelmesiydi.

Bu ilişki her yaş grubunda gözlense de en güçlü bağlantı 60 yaş ve üzerindeki kişilerde ortaya çıktı. Bu da işitme sağlığının ileri yaşlarda yalnızca iletişim için değil, hareket kabiliyeti ve bağımsız yaşam için de önemli olabileceğini gösteriyor.

Çalışma önemli bir ilişki ortaya koysa da bu, “işitme kaybı kesin olarak yavaş yürümeye neden olur” anlamına gelmiyor. Araştırma iki durum arasında güçlü bir bağlantı olduğunu gösteriyor; ancak neden-sonuç ilişkisini tam olarak açıklamıyor.

Yürüme hızını etkileyen çok sayıda faktör var. Kas gücü, kalp sağlığı, görme sorunları, ilaçlar, nörolojik hastalıklar, eklem ağrıları, uyku düzeni ve genel kondisyon bu tabloyu değiştirebilir. Bu yüzden yavaşlama fark edildiğinde yalnızca tek bir nedene odaklanmak doğru olmaz.

İşitme kaybı çoğu zaman bir anda değil, yavaş yavaş gelişir. Bu nedenle kişi uzun süre sorunun farkına varmayabilir. İnsanlar bazen kendi işitmesindeki değişimi kabul etmek yerine “karşımdaki net konuşmuyor” ya da “ortam çok gürültülü” diye düşünebilir.

Bu yüzden uzmanlar, işitme testi için belirgin bir sorun yaşanmasını beklememek gerektiğini söylüyor. Erken yapılan bir test, ilerideki değişimleri anlamak için temel bir ölçüm sağlayabilir.

Bazı yeni cihazlar sayesinde işitme taraması yapmak eskisine göre daha erişilebilir hale geldi. Apple’ın işitme testi ve işitme desteği özellikleri 2024’te kullanıma sunuldu ve çok sayıda ülkede destekleniyor.

Uyumlu iPhone, iPad ve AirPods Pro modelleriyle kullanıcılar sessiz bir ortamda işitme testi yapabiliyor. Bu testler tıbbi değerlendirme yerine geçmez; ancak kişinin işitmesinde değişim olup olmadığını fark etmesine yardımcı olabilir.

İşitme sorunlarının ele alınması, yalnızca daha iyi duymakla sınırlı kalmayabilir. Johns Hopkins’in ACHIEVE çalışması, işitme kaybı olan 70-84 yaş arası yetişkinlerde işitme müdahalesinin bilişsel sağlık, fiziksel işlev ve yaşam kalitesi gibi alanlarla ilişkisini inceledi.

Aynı çalışma grubundan yapılan analizlerde, işitme müdahalesinin düşme riski üzerindeki etkileri de araştırıldı. Ancak işitme cihazlarının doğrudan yürüme hızını artırıp artırmadığı konusunda henüz kesin bir yanıt yok.

İşitme kaybı, kişinin yalnızca sesleri kaçırmasına yol açmaz. Sohbetleri takip etmek zorlaştıkça sosyal ortamlardan uzaklaşma, yalnızlık hissi ve özgüvende azalma da görülebilir.

Bu sosyal geri çekilme, günlük hareket miktarını da etkileyebilir. Daha az dışarı çıkan, daha az yürüyen ve kalabalık ortamlardan kaçınan kişilerde fiziksel aktivite düşebilir. Zamanla bu durum yürüme hızına ve genel kondisyon seviyesine de yansıyabilir.

Yürüme hızındaki değişim tek günlük ölçümlerle yorumlanmamalı. Uykusuzluk, hava durumu, hastalık, stres, ayakkabı, yol koşulu veya o günkü yorgunluk bile yürüyüş hızını etkileyebilir.

Bu yüzden uzmanlar, birkaç aylık eğilime bakmanın daha anlamlı olduğunu vurguluyor. iPhone’daki Sağlık uygulaması yürüme hızı ve yürüme dengesi gibi verileri gösterebiliyor. Android tarafında da bazı sağlık uygulamaları ve akıllı saatler benzer verileri takip edebiliyor.

Yürüme hızında belirgin ve kalıcı bir düşüş varsa buna baş dönmesi, dengesizlik, sık düşme, kulakta çınlama, konuşmaları anlamakta zorlanma veya kalabalık ortamlarda duyma güçlüğü eşlik ediyorsa bir uzmana başvurmak gerekir.

Bu durumda yalnızca ortopedi değil, kulak burun boğaz, odyoloji, nöroloji veya kardiyoloji değerlendirmesi de gerekebilir. Çünkü yavaş yürüme tek başına bir hastalık değil, farklı sorunların dışa yansıyan işaretlerinden biri olabilir.

Apple’ın geniş katılımlı verileri, işitme sağlığının genel sağlıkla sanılandan daha fazla bağlantılı olabileceğini gösteriyor. Daha yavaş yürümek her zaman kulakla ilgili değildir; ancak işitme kaybı bu tablonun gözden kaçan parçalarından biri olabilir.

Bu nedenle özellikle yaş ilerledikçe işitme testlerini ihmal etmemek, yürüme hızındaki değişimleri takip etmek ve kalıcı bir düşüş fark edildiğinde bunu ciddiye almak gerekiyor. Kısacası kulaklarınız yalnızca ne duyduğunuzu değil, nasıl hareket ettiğinizi de etkiliyor olabilir.