Dünyanın en büyük canlısı: Mavi balinadan kat kat büyük

Dünyanın bilinen en büyük organizmasının bir balina ya da ağaç değil, ABD’nin Oregon eyaletindeki Malheur Ulusal Ormanı’nda yeraltında büyüyen bir mantar olduğu açıklandı. Yaklaşık 9,5 kilometrekarelik (4 mil kare) bir alanı kaplayan devasa canlının ağırlığının 7 bin 500 ile 35 bin ton arasında değiştiği, yaşının ise 2 bin ile 8 bin 500 yıl arasında olduğu tahmin ediliyor.

Söz konusu organizma, ilk olarak 1988 yılında ABD Orman Servisi’nde görev yapan orman patoloğu Greg Whipple tarafından tespit edildi. Doğu Oregon’daki göknar, çam ve diğer iğne yapraklı ağaçların gruplar halinde kurumasını inceleyen Whipple, kök sistemlerinde yaptığı araştırmalar sonucunda ölümlere halk arasında “bal mantarı” olarak bilinen parazitik Armillaria ostoyae mantarının yol açtığını belirledi.

Uzmanlar, bu mantar türünün Kuzey Yarımküre’deki ılıman ormanlarda yaygın görüldüğünü ancak Malheur’daki enfeksiyonun sıra dışı bir boyuta ulaştığını kaydetti.

Yakın döneme kadar uzmanlar, ormanlık alanlardaki bu tarz mantar kümelerinin farklı organizmalara ait olduğunu varsayıyordu. Ancak bilim insanlarının geliştirdiği yeni bir laboratuvar yöntemiyle, bölgenin farklı noktalarından alınan mantar dokusu örnekleri Petri kaplarında yan yana yetiştirildi.

Farklı organizmalara ait dokular yan yana geldiğinde aralarında gözle görülür bir engel çizgisi oluştururken, aynı organizmaya ait dokular herhangi bir bariyer olmaksızın birbiriyle kaynaştı. 9,5 kilometrekarelik alandan toplanan tüm örneklerin birbiriyle eksiksiz şekilde birleşmesi, bölgedeki tüm popülasyonun tek bir genetik birey olduğunu ortaya koydu.

Verilen bilgilere göre, mantarın sonbaharda toprak yüzeyine çıkan bal renkli şapkaları buzdağının sadece görünen kısmını oluşturuyor. Organizmanın asıl büyük kısmı, yeraltında “hif” adı verilen ince beyaz iplikçiklerin oluşturduğu “miselyum” tabakasından meydana geliyor. Toprak altında yılda ortalama 0,2 ila 1 metre (0,7 – 3,3 fit) hızla ilerleyen miselyum, “rizomorf” adı verilen siyah, ip benzeri yapılarla ağaç köklerini sararak ölümlerine neden oluyor.

Mantarın yaş tahmini ise doğrudan tarihleme yerine, mevcut yayılma alanı ile yıllık büyüme hızının oranlanmasıyla hesaplandı. 2 bin 385 dönümlük mevcut büyüklük ve ilerleme hızı baz alındığında, organizmanın yaşının 2 bin ile 8 bin 500 yıl arasında olduğu hesaplandı. Yaş aralığının bu denli geniş olmasının, mantarın tarihsel süreçteki yayılma hızının değişkenlik gösterebilmesinden kaynaklandığı belirtildi.

Daha önce yapılan farklı bir araştırmada da Fusarium oxysporum adlı toprak mantarının altın madeniyle etkileşime girerek korunmak amacıyla kendisini bu metalle kapladığı tespit edilmişti.