‘Yalnız gençler’ Çin’in de büyük derdi: 7 milyar dolarlık ‘Kiralık arkadaş’ sektörü

Çin’de yalnızlık, yeni bir hizmet sektörüne dönüşüyor. Gençler ve şehirli tüketiciler artık sadece yemek, tatil ya da spor için değil; sohbet etmek, dağa tırmanmak, oyun oynamak ve hastaneye gitmek için ya da sadece yanında biri olsun diye para ödüyor. “Arkadaşlık ekonomisi” olarak anılan bu yeni pazarın 2025’te yaklaşık 50 milyar yuana, yani 7,4 milyar dolara ulaştığı tahmin ediliyor.

Çin’de hızla büyüyen yeni tüketim alışkanlığı modern şehir hayatının yalnızlıkla kurduğu ilişkiyi gözler önüne seriyor. Hotpot restoranına yalnız gitmemek için arkadaş, seyahatlerinde kendisine eşlik edecek biri olsun diye, bazıları da zorlu dağ yürüyüşleri için “tırmanış arkadaşı” kiralıyor.

Bu hizmetler çoğunlukla öğrenciler yeni mezunlar ya da esnek çalışan gençler tarafından üzerinden sunuluyor. İlanlarda “duygusal değer”, sohbet, pratik destek ve güvenli eşlik gibi vaatler öne çıkıyor.

Çin’de bu yeni alan “companionship economy,” yani arkadaşlık ya da eşlik ekonomisi olarak tanımlanıyor. Hizmetlerin kapsamı oldukça geniş: Birlikte yemek yemek, alışveriş yapmak, oyun oynamak, seyahate çıkmak, dağa tırmanmak, hastanede randevuya eşlik etmek ya da sadece sohbet etmek.

Şandong eyaletindeki Tai Dağı bu trendin en dikkat çekici merkezlerinden biri haline geldi. 1545 metre yüksekliğindeki dağda “pei pa” adı verilen profesyonel tırmanış arkadaşları müşterilerin çantasını taşıyor, fotoğraf çekiyor, moral veriyor ve gerektiğinde fiziksel destek sağlıyor. Bazı tırmanış arkadaşları günde yaklaşık 700 yuan ücret alıyor.

Eski asker Chen Wenxin 2022’de kurduğu tırmanış arkadaşı şirketinin kısa sürede büyüdüğünü söylüyor. Şirketin ekibi 10 kişiden yaklaşık 370 kişiye çıkarken Tai Dağı’ndaki gündüz tırmanışları için 800 yuan ücret alındığı belirtiliyor.

Uzmanlara göre bu sektörün büyümesinin ardında sadece eğlence arayışı yok. Büyük şehirlerde aileden uzakta yaşamak, uzun çalışma saatleri, işsizlik baskısı ve geleneksel sosyal bağların zayıflaması gençleri “garantili sosyal temas” aramaya itiyor.

Psikoterapistlere göre ücretli arkadaşlık hizmetinin cazibesi normal sosyal ilişkilerdeki belirsizliği azaltmasında. Gündelik ilişkilerde reddedilme, emek harcama ve karşılık görememe riski bulunurken ücretli hizmette sonuç daha öngörülebilir hâle geliyor. Başka bir deyişle, kişi parasını ödediğinde karşısında onu dinlemeye, ona eşlik etmeye ve plana dahil olmaya hazır birini buluyor.

Çin’de yapılan araştırmalar da gençlerin “duygusal tüketim” olarak tanımlanan alanlara giderek daha fazla para harcadığını gösteriyor. Bu kategori konser biletlerinden koleksiyon ürünlerine, yapay zekâ arkadaşlarından ücretli eşlik hizmetlerine kadar uzanıyor.

Arkadaşlık ekonomisi yalnızca gençlerin yalnızlığıyla sınırlı değil. Sektörün hedef kitlesi arasında yaşlılar da var. Çin’de 60 yaş ve üzerindeki nüfus 300 milyonu aşmış durumda. Bu grubun önemli bir kısmı, çocuklarından ayrı yaşadığı evlerde hayatını sürdürüyor.

Bu nedenle hastane randevularına eşlik eden profesyonel refakatçiler de yeni sektörün parçası hâline geldi. Bazı şirketler yaşlı hastalar için sıra alma, hastane içinde yön bulma, ilaç alma, not tutma ve moral desteği gibi hizmetler veriyor. Şanghay’da kurulan bazı şirketlerin bu alanda çok sayıda hasta refakatçisi yetiştirdiği belirtiliyor.

Bu trend Çin’deki daha büyük demografik dönüşümle de bağlantılı. Ülkede evlilik kayıtları düşerken genç işsizliği ve ekonomik belirsizlik de sosyal hayatı etkiliyor. Gençlerin önemli bir kısmı evlilik, çocuk sahibi olma ve uzun vadeli ilişki kurma konusunda daha temkinli davranıyor.

Çin’de tek kişilik hane sayısının artması da bu pazarı büyüten faktörlerden biri. Yalnız yaşamın yaygınlaşması tek kişilik restoran düzenlerinden güvenlik uygulamalarına, evcil hayvan pazarından yapay zekâ arkadaşlara kadar çok sayıda yeni hizmet alanını besliyor.

Bu dönüşümün çarpıcı örneklerinden biri de yalnız yaşayan kullanıcıların düzenli olarak “hayattayım” kontrolü yapmasını isteyen uygulamalar oldu. Kullanıcı belirli süre boyunca giriş yapmazsa, uygulama daha önce belirlenen kişiye uyarı gönderiyor. Bu tür uygulamalar, ’de yalnız yaşama ve fark edilmeden ölme korkusu üzerine geniş bir tartışma başlatmış durumda.

Ancak sektörün büyümesi bazı riskleri de beraberinde getiriyor. Mahremiyet ihlali, kötüye kullanım, hizmet standartlarının belirsizliği ve güvenlik sorunları sektörün zayıf noktaları arasında gösteriliyor.

Uzmanlar, kullanıcıların yazışma ve ödeme kayıtlarını saklamasını, hizmet veren kişilerin ise daha net kurallar ve sertifikasyon mekanizmalarıyla denetlenmesini öneriyor. Bazı platformlar da güvenlik riskleri nedeniyle bu alana mesafeli yaklaşıyor ve belirli eşlik hizmeti ilanlarını kısıtlıyor.

Çin’de arkadaşlık ekonomisinin büyümesi, yalnızlığın artık sadece kişisel bir sorun değil, aynı zamanda ekonomik bir pazar hâline geldiğini gösteriyor. İnsanlar, modern hayatın giderek zorlaştırdığı sosyal bağları bu kez uygulamalar, platformlar ve saatlik ücretlerle yeniden kurmaya çalışıyor.

Soru da tam burada geliyor: Satın alınan arkadaşlık gerçekten arkadaşlık olmaya devam eder mi?