İki ülke de benim değil diyor: Altın zengini sahipsiz toprak

Mısır ile Sudan arasında yer alan 2 bin 60 kilometrekarelik Bir Tawil bölgesi, yeryüzünde hiçbir devletin sahiplenmediği bir yaşanabilir kara parçası olarak kayıtlara geçti. Devlet denetiminin tamamen sıfır olduğu bu arazi yasa dışı altın arayıcılarının ve yerel kabilelerin fiili egemenlik alanına dönüştü.

Bölgedeki paradoks İngiliz sömürge yönetiminin 1899 ve 1902 yıllarında çizdiği iki farklı sınırdan doğdu. Mısır Kızıldeniz’e kıyısı olan zengin Halaib Üçgeni’ni almak için 1899 anlaşmasını dayatırken Sudan aynı bölgeyi kendi topraklarına katan 1902 haritasını resmi kabul etti.

Uluslararası hukuka göre Halaib Üçgeni’ni talep eden devletin Bir Tawil’den vazgeçmesi gerekiyor. Her iki başkent de Kızıldeniz havzasını kaybetmemek için kurak Bir Tawil arazisini komşu toprağı olarak tanıyor.

Uluslararası haritalarda “boş” görünen bu alan yüzyıllardır Ababda ve Bişarin kabilelerinin göç yollarına ev sahipliği yapıyor. Kabile liderleri Bir Tawil’i kendi öz yurdu olarak tanımlarken bölgeye dışarıdan gelen her yabancının kendilerinden resmi izin almasını zorunlu kıldı.

Son yirmi yılda Sudan’da patlak veren altın hücumu da binlerce kaçak madenciyi bu sahipsiz topraklara sürüklüyor. Arama çalışmalarında geleneksel yöntemlerle kullanılan tonlarca cıva çölün yer altı sularını geri dönülemez biçimde zehirliyor.

Hukuki otorite yokluğu bölgeyi sanal mikro milliyetçilerin ve maceraperestlerin açık hedefi haline getirdi. Bir Amerikalı 2014 yılında bölgeye giderek kızını prenses yapmak için “Kuzey Sudan Krallığı”nı kurduğunu açıkladı.

Ardından gelen yıllarda Hintli bir iş insanıyla Rus bir müzisyen de aynı topraklarda farklı krallıklar ilan ederek internetten vatandaşlık başvuruları toplamaya başladı. Birleşmiş Milletler ve egemen devletler hiçbir geçerliliği olmayan bu dijital taç giyme girişimlerini tamamen yok sayıyor.