Büyük şüphe: Ukrayna’da limandaki Türk gemisini İran füzesi mi vurdu?

Ukrayna bir süreden beri Rusya içlerinde enerji tesislerini, özellikle petrol rafinerilerini hedef alan dron saldırıları düzenliyor. Bu saldırılar Rusya çapında akaryakıt sıkıntısına neden olunca, Rusya ülkeye akaryakıt sağlamak için İran’a döndü ve Hazar denizi üzerinden İran ile Rusya arasında akaryakıt taşımacılığı birden önemli hale geldi.

Ancak geçen hafta cumartesi günü Ukrayna bu kez çok uzaklardaki Hazar denizinde bir İran tankerini vurdu ve batırdı. Birbirinden tamamen ayrı gibi gözüken iki savaşın birbirine bu şekilde değmesi herkesi endişelendirdi, İran intikam yemini etti.

Nitekim aynı gün Ukrayna’nın Odessa yakınındaki Sulina adlı limanından daha yeni çıkış yapmakta olan Türkiye’de bir şirkete ait AGN Ragnar adlı kuru yük gemisi bir saldırı ile sarsıldı, gemide yangın çıktı mürettebat gemiyi terk etmek zorunda kaldı.

Bu saldırının Rusya tarafından yapıldığı düşünülüyordu ama şimdi İran tarafından gerçekleştirildiğine dair geniş bir şüphe oluştu.

Bu konuyla ilgili The New York Times gazetesinin haberi de aslında net değil. Haberin başlangıcında İran’ın Ukrayna’ya misilleme yapmasının önüne geçildiği söylenirken içinde İran’ın sembolik bir saldırıyı gerçekleştirmiş olabileceğinden ama Ukrayna’nın bu saldırıyı şimdilik “kasıtsız bir saldırı” olarak nitelediğinden söz ediliyor.

Haber şöyle:

İran, Ukrayna’nın bir İran gemisine düzenlediği saldırıya karşılık olarak Ukrayna’daki bir limana saldırmayı düşündü, ancak İranlı ve Batılı yetkililere göre, yoğun diplomatik görüşmeler durumu şimdilik sakinleştirdi.

İran ve Rusya’yı birbirlerinin askeri operasyonlarını desteklemekle suçlayan Ukrayna, Cumartesi günü Hazar Denizi’nde bir İran ticari kargo gemisine saldırdı ve bir sivil denizciyi öldürdü. İranlı yetkililer misilleme sözü verdi.

İstihbarattan haberdar olan bazı kişiler, İran’ın sembolik bir mesaj vermek ancak nispeten az hasara yol açmak için Ukrayna’ya küçük bir savaş başlığı taşıyan balistik füze fırlatmasını beklediklerini söyledi. Diğer yetkililer ise hedefin muhtemelen Ukrayna’nın Karadeniz limanlarından biri olduğunu belirtti.

İran’dan Ukrayna’ya fırlatılacak herhangi bir füze, İran’ın Rusya ile ittifakı nedeniyle iki ülke arasındaki gerilimler göz önüne alındığında, dramatik bir tırmanış ve daha geniş bir savaşı tetikleme riski anlamına gelecek.

İranlı yetkililer, çatışmanın misilleme saldırılarıyla sona ereceğini umduklarını söylerken, Batılı yetkililer Ukrayna’nın nasıl yanıt vereceğini tahmin etmenin zor olduğu konusunda uyardı.

Bu haber için görüşülen Batılı yetkililer hassas istihbarat konularını görüşebilmek için, İranlılar ise askeri planlamayı görüşebilmek için anonim kalma koşuluyla konuştular.

Pazar günü, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı, Ukrayna’nın saldırısını, Avrupa’yı İran’ın ABD ile olan savaşına sürüklemeyi amaçlayan BM tüzüğünün ihlali olarak nitelendirdi. Sosyal medya paylaşımında, olayın “cevapsız kalamayacağını” söyledi.

İran’ın Basra Körfezi limanlarına uyguladığı abluka, İran’ın Hazar Denizi üzerinden Rusya ile ticaretini daha önemli hale getirdi. Hazar Denizi, hem açık hem de gizli ticaret için kritik bir tedarik yolu haline geldi.

Ancak Salı günü, Ukraynalı diplomatların gerilimi azaltmaya çalışmasının ardından, Arakçı, Ukraynalı mevkidaşı Andrii Sybiha ile telefon görüşmesi yaptı.

Görüşmenin ardından Arakçı, bir paylaşımında Sybiha’nın kargo gemisine yapılan saldırıyı kasıtlı olmayan bir saldırı olarak nitelendirdiğini söyledi. Arakçı, “İran da gerilimi tırmandırmak istemiyor, ancak vatandaşlarımıza veya çıkarlarımıza yönelik herhangi bir saldırının kabul edilemez olduğunu açıkça belirtti. Kayıplar için tazminat ödenmelidir” diye yazdı.

İran Dışişleri Bakanı, resmi internet sitesinde, Avrupa Birliği’nin en üst düzey diplomatı Kaja Kallas ile de “bölgedeki gerilimi azaltmaya yardımcı olacak yollar” hakkında görüştüğünü belirtti.

İran hükümetine yakın ve ülkede bulunan analist Mehdi Rahmati, bazı İranlı siyasi figürlerin Ukrayna’ya misilleme yapılması çağrısında bulunurken, diğerlerinin ise itidal tavsiyesinde bulunduğunu söyledi.

Rahmati, Tahran’dan yaptığı telefon görüşmesinde, “Ukrayna küçük, önemsiz bir ülke değil. Savaş tecrübesine ve Amerika ile Avrupa’dan lojistik desteğe sahip. Savaşta yeni bir cephe açarak hiçbir şey kazanmayacağız” dedi.

Yine de, gerilimlerin ne kadar süreyle kontrol altında kalacağı belirsizliğini koruyor.