İsviçre tarafsızlığını sandığa taşıyor: NATO ve yaptırımlar oylanacak

İsviçre’de ülkenin uzun yıllardır uyguladığı tarafsızlık politikasının geleceği referanduma taşınıyor.

Seçmenler 27 Eylül’de yapılacak referandumda İsviçre’nin askeri ittifaklarla işbirliğini ve uluslararası yaptırımlara katılımını sınırlandırmayı amaçlayan teklifi oylayacak.

Ülke genelinde yürütülen kampanyada barış güvercinlerinin yer aldığı ve seçmenlere “savaşı reddetme” çağrısı yapan afişler dikkat çekiyor. Teklif Kremlin’in de desteğini alırken, karşıtları düzenlemenin İsviçre’yi Avrupa’daki komşularından uzaklaştırabileceği görüşünde.

Kamuoyu araştırmaları teklifin reddedilme ihtimalinin yüksek olduğunu gösteriyor.

Son anketlerden birinde seçmenlerin yüzde 62’sinin teklife karşı olduğu, yüzde 36’sının ise destek verdiği belirtildi.

Ancak kamuoyu araştırmacısı Fabio Wasserfallen değişiklik yanlılarının kampanya harcamalarının mevcut sistemi savunanlardan daha yüksek olduğuna dikkat çekerek aradaki farkın referanduma kadar kapanabileceğini söyledi.

İsviçre’nin tarafsızlığı uluslararası alanda 1815’ten bu yana tanınıyor ve 1848’den beri ülkenin anayasal düzeninin temel unsurlarından biri olarak kabul ediliyor.

Bu politika İsviçre’nin iki dünya savaşının da dışında kalmasını sağladı.

Ancak sağcı İsviçre Halk Partisi’nin (SVP) desteklediği kampanyanın önde gelen isimlerinden Christoph Blocher, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından İsviçre’nin Moskova’ya yaptırım uygulamasının tarafsızlık anlayışını zedelediğini savunuyor.

Blocher, Reuters’a yaptığı açıklamada “İsviçre 200 yıldır savaşa girmedi çünkü sürekli silahlı ve tarafsız kaldı” dedi.

İsviçre Anayasası tarafsızlığın sınırlarını ayrıntılı biçimde tanımlamıyor.

Ülkenin tarafsızlık anlayışı büyük ölçüde 1907 tarihli Lahey Sözleşmesi’ne dayanıyor. Sözleşmeye göre tarafsız ülkeler, topraklarının askeri amaçlarla kullanılmasına izin veremez ve çatışan taraflar arasında tarafsızlığını korumak zorunda.

Referanduma sunulacak teklif bu çerçeveyi daha katı hale getirmeyi amaçlıyor.

Düzenleme, İsviçre’nin saldırıya uğramadığı sürece herhangi bir askeri veya savunma ittifakına katılmasını ya da bu ittifaklarla işbirliği yapmasını engellemeyi öngörüyor.

Ayrıca ülkenin, Birleşmiş Milletler tarafından onaylanmayan ekonomik yaptırımlara katılmaması isteniyor.

Blocher, İsviçre’nin Rusya’ya uyguladığı yaptırımlar nedeniyle Moskova tarafından artık çatışmanın taraflarından biri olarak görüldüğünü savundu.

“Üçüncü dünya savaşı o kadar da uzak olmayabilir. Böyle bir durumda gerçekten tarafsız olup olmadığımız önem taşıyacaktır” diyen Blocher, mevcut politikanın değiştirilmesi gerektiğini söyledi.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova da tartışmaya dahil oldu.

Zaharova, İsviçre’nin Avrupa Birliği’nin yaptırımlarına uyum sağlamasını eleştirerek “Hukuki açıdan ‘esnek tarafsızlık’, tarafsızlık olmadığı anlamına gelir” ifadelerini kullandı.

Zaharova’nın kendisi de İsviçre’nin yaptırım listesinde.

İsviçre hükümeti ve SVP dışındaki siyasi partilerin büyük bölümü teklifin kabul edilmesine karşı çıkıyor.

İsviçre Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis düzenlemenin ülkenin ulusal güvenliğine zarar vereceğini ve NATO ile ortak eğitim faaliyetlerini engelleyeceğini savundu.

Cassis “Yalnızca sözlü kınamalarla yetinmek zorunda kalır, somut adım atamazsak bu durum komşularımızla ciddi sorunlara yol açabilir” dedi.

Hükümetin hukuk uzmanları da mevcut tarafsızlık politikasının başarılı olduğunu ve anayasal bir değişikliğe ihtiyaç bulunmadığını belirtiyor.

İsviçre Dışişleri Bakanlığı Uluslararası Hukuk Bölümü Başkanı Franz Perrez, ülkenin tarafsızlık politikasının uluslararası alanda açık ve anlaşılır olduğunu söyledi.

Perrez, teklif edilen düzenlemelerin hayata geçirilmesinin “İsviçre’yi daha tarafsız hale getirmeyeceğini” savundu.

İsviçre, son dönemde tarafsızlık politikası kapsamında İran’la yaşanan çatışma sırasında ABD askeri uçaklarının ülke hava sahasını kullanmasını da yasaklamıştı.

İsviçre’de tarafsızlık politikaının geleceğini belirleyecek referandum 27 Eylül’de yapılacak.