G 20’de ortak bildiri çıkmadı, ABD Hazine Bakanı Çin’e tepki gösterdi

ABD’nin G20 dönem başkanlığı kapsamında Kuzey Carolina eyaletinin Asheville kentinde düzenlenen G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları Toplantısı sona erdi.

İki gün süren toplantıların ardından basın mensuplarının karşısına çıkan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, küresel ekonomik büyüme, Çin ile ticaret, İran’a yönelik yaptırımlar, Rusya-Ukrayna savaşı ve yapay zeka konusunda değerlendirmelerde bulundu.

ABD yönetiminin toplantılarda özellikle ekonomik büyüme ve küresel ticaret dengesizliklerine odaklandığını belirten Bessent, diğer G20 ülkelerine de kendi üretimlerini ve istihdamlarını korumak amacıyla ticari önlemler alma çağrısında bulundu.

Bessent: “Çin karşı çıkan tek ülke oldu”

G20 görüşmelerinin en dikkat çekici başlıklarından biri Çin’in ihracata dayalı politikası oldu. Bessent G20 üyelerinden 19’unun piyasa dışı ekonomilerden gelen sürekli ucuz ihracatın küresel ekonomik dengeler açısından sürdürülebilir olmadığı görüşünde birleştiğini söyledi. Bessent “Piyasa temelli olmayan ekonomilerin sonu gelmeyen bir ucuz ihracat akışı oluşturmasının sürdürülebilir olmadığına inanıyoruz” ifadelerini kullandı.

Görüş birliğine karşı çıkan ülkenin Çin olduğunu açıklayan Bessent “Dünyanın en büyük ve sürdürülemez cari işlemler fazlasına sahip ülkesi Çin Halk Cumhuriyeti’nin buna karşı çıkan taraf olduğu açık” dedi. Bessent, ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci döneminin başında Washington’ın uygulayacağı yeni gümrük tarifelerinin Çin mallarının diğer ülke pazarlarına yönelmesine neden olacağı konusunda müttefiklerini uyardığını hatırlattı. Bu öngörünün gerçekleştiğini savunan Bessent diğer ülkelerin vatandaşlarının istihdamını ve kendi üretim altyapılarını korumak için atabilecekleri adımları değerlendirmeleri gerektiğini söyledi.

Çin’den küresel dengesizlikler vurgusu

Çin, Bessent’ın açıklamalarına doğrudan yanıt vermedi. Çin Maliye Bakan Yardımcısı Liao Min tarafından yayımlanan açıklamada tüm tarafların küresel dengesizliklere kapsamlı, objektif ve dengeli yaklaşması gerektiği belirtildi.

Liao, G20 üyelerinin serbest ticareti koruması, kapsayıcı ve geniş tabanlı ekonomik küreselleşmeyi desteklemesi ve uluslararası ticaret ile sermaye akımları için elverişli bir politika ortamı oluşturması gerektiğini ifade etti.

Ortak bildiri yerine dönem başkanlığı açıklaması

G20 üyelerinin Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgalinden bu yana birçok konuda görüş ayrılığı yaşaması nedeniyle, toplantının ardından bu kez de geleneksel ortak bildiri yayımlanmadı. Bunun yerine dönem başkanlığının açıklaması kamuoyuyla paylaşıldı.

ABD Hazine Bakanlığı tarafından yayımlanan açıklamada, “Aşırı ve kalıcı dış fazla veren ülkeler, iç tüketimi sınırlayan ve büyümenin ihracata aşırı bağımlı hale gelmesine yol açan bozulmaları ortadan kaldırmalı” dendi.

Açıklamada, söz konusu politika ve uygulamaların küresel, bölgesel ve yerel piyasalarda olumsuz etkiler oluşturduğu ve ekonomik bağımlılığı artırdığı belirtildi.

Çin birçok maddeye itiraz etti

Dönem başkanlığı açıklamasına göre Çin; gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan serbest geçişi, ticaret dengesizliklerinin daha ayrıntılı incelenmesi ve azaltılması amacıyla bir görev gücü kurulması, IMF’nin bu dengesizlikleri izleme yetkileri ile borç yeniden yapılandırmasına ilişkin bazı hükümlere itiraz etti.

Bessent, Rusya dahil G20’nin 19 üyesinin dönem başkanlığı açıklamasını desteklediğini söyledi.

ABD ile Rusya arasında dikkat çeken temas

Bessent ayrıca toplantının oturum aralarında Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov ile görüştü. Görüşme, ABD ile Rusya’nın yönetimleri arasında son dönemde nadir görülen üst düzey temaslardan biri olarak dikkati çekti.

Rusya’nın dönem başkanlığı açıklamasına destek vermesi ise Pekin’in daha önce G20 üyeleriyle birlikte Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Ukrayna’daki savaşını kınayan açıklamalara katılmayı reddetmesiyle tezat oluşturdu.

Trump ve Xi görüşmesinde yapay zeka da masada olacak

Bessent, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında bu ay yapılması planlanan görüşmeye ilişkin de açıklamalarda bulundu. İki liderin gündemindeki konulardan birinin yapay zeka olacağını belirten Bessent, özellikle devlet dışı aktörlerin kendi yapay zeka modellerini geliştirmelerine ilişkin daha fazla güvenlik önlemine ihtiyaç bulunduğunu söyledi. Yapay zeka sektöründeki şirketleri de eleştiren Bessent, veri merkezi kurucuları ve yapay zeka laboratuvarlarının teknolojinin sağlayacağı faydaları Amerikan kamuoyuna yeterince anlatamadığını savundu. Bessent, sektörün yapay zekanın ekonomik faydalarının yalnızca küçük bir grubun elinde toplanmayacağı konusunda Amerikan halkını ikna etmesi gerektiğini ifade etti.

İran’a yeni yaptırımlar geliyor

Bessent’ın G20 toplantıları sırasında verdiği en önemli mesajlardan biri de İran’a yönelik yeni ekonomik yaptırımlar oldu. ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü ekonomik baskı kampanyasının devam edeceğini belirten Bessent, Washington yönetiminin bu hafta bir İran bankasına yeni yaptırım açıklamasının muhtemel olduğunu söyledi.

Bessent “Muhtemelen bu hafta bir bankaya yaptırım açıklayacağız ve bir sonraki hafta da birini daha açıklayacağız. Buradaki müttefiklerimizle görüşüyoruz ve çok güçlü bir destek gördük” dedi.

Yeni yaptırımların yalnızca bankalarla sınırlı kalmayabileceğini belirten Bessent, İran Devrim Muhafızları Ordusu ile iş yapan kuruluşların da hedef alınabileceğini söyledi. Bessent uçak kiralama şirketleri dahil Devrim Muhafızları ile ticari ilişki içinde olan kuruluşların incelendiğini belirtti. ABD Hazine Bakanlığı’nın Devrim Muhafızları’na ait uluslararası varlıkları takip ettiğini söyleyen Bessent, Washington’ın bu konuda “sıfır tolerans” politikası uygulayacağını ifade etti. Bessent ayrıca Devrim Muhafızları’nın dünyanın farklı bölgelerindeki finansal varlıkları ve yüksek değerli gayrimenkullerinin de takip edildiğini ve bunların dondurulabileceğini söyledi.

İran konusunda Çin ile görüşme

ABD ile Çin arasındaki ticari gerilime rağmen Bessent, Washington ve Pekin’in İran konusunda bazı ortak noktalara sahip olduğunu açıkladı. Bessent, ABD’nin Çinli yetkililerle İran’ın nükleer silaha sahip olmasının engellenmesi ve Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisinin sağlanması konusunda özel görüşmeler gerçekleştirdiğini belirtti.

Rusya’nın G20’ye katılımı tartışma yarattı

Toplantının bir diğer önemli maddesi ise Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov’un Asheville’deki toplantılara katılması oldu. Siluanov’un Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırılarının başladığı 2022 yılından bu yana ilk kez G20 toplantısına şahsen katılması bazı Avrupa ülkelerinin tepkisine neden oldu. Kanada ve bazı Avrupa ülkelerinin temsilcileri Rusya’nın toplantıya katılmasından duydukları rahatsızlığı dile getirirken Siluanov geleneksel G20 “aile fotoğrafı”nda yer almadı. Bessent ise Rusya ile temas kurulmasını savundu. Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesi için taraflarla görüşmenin gerekli olduğunu belirten Bessent, tarafların birbirleriyle konuşmaması durumunda çözüm bulunmasının mümkün olmayacağını ifade etti.

Bessent’ın Siluanov ile gerçekleştirdiği ikili görüşmede ise Washington’ın ekonomik ilişkilerin normalleşmesine ilişkin tutumu gündeme geldi. ABD tarafının, Ukrayna’daki savaş sona ermeden Rusya ile ekonomik anlaşmalar yapılmasının mümkün olmayacağını Siluanov’a ilettiği bildirildi.

Bessent küresel borçlara karşı büyümeyi işaret etti

G20 toplantısında küresel borç yükü de gündeme geldi. Dünya genelindeki toplam borcun yaklaşık 353 trilyon dolarla rekor seviyelere ulaşmasının ardından Bessent, ülkelerin borç sorunuyla mücadele edebilmesi için ekonomik büyümenin hızlandırılması gerektiğini savundu. ABD’nin deregülasyon, politikaları ve özel sektör yatırımlarına dayalı ekonomik yaklaşımını diğer G20 ülkelerine örnek olarak gösteren Bessent, küresel borç sorunundan çıkışın daha güçlü ekonomik büyümeden geçtiğini ifade etti. Küresel tahvil piyasalarında yaşanan satış dalgası ve ABD tahvil faizlerindeki yükselişe ilişkin endişeleri de değerlendiren Bessent, mevcut durumun bir kriz olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, “Herhangi bir vahim durumda olduğumuzu düşünmüyorum” dedi.

ABD’nin G20 dönem başkanlığı kapsamında gerçekleştirilen Asheville toplantılarında Washington yönetimi, önceki yıllarda G20 gündeminde öne çıkan iklim değişikliği ve eşitsizlik gibi konular yerine ekonomik büyüme, deregülasyon, özel sektör yatırımları, küresel ticaret dengesizlikleri ve devlet borçlarına ağırlık verdi.