SPK’nın özrü kabahatinden büyük: Bakın fon düzenlemesi neden 10 ay sürmüş

Para piyasası fonları aracılığıyla yapılan borsa manipülasyonu ve dolandırıcılığın, işi bu çeşit faaliyetleri izleyip yakalamak ve bir daha olmaması için de yeni düzenleme yapmak olan Sermaye Piyasası kurulu’nun radarında neden görülmediği, SPK’nın neden önlem almadığı tartışmasına SPK bir yazılı açıklama ile cevap vermeye çalıştı. Ancak SPK’nın fonlarla ilgili düzenlemenin neden 10 ay sürdüğüne ilişkin açıklaması, tartışmaları daha da büyütecek nitelikte.

Bilindiği gibi Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 2025’in Kasım ayında fonlarda borsa manipülasyonunun farkında olduklarını, buna izin vermeyeceklerini, gerekli düzenlemenin yapılacağını söylemişti.

Anlaşıldığı kadarıyla Mehmet Şimşek bu görüşünü 2 Aralık 2025’te yapılan Finansal İstikrar Komitesi toplantısında da dile getirmiş ve komite SPK’nın alacağı makro ihtiyati tedbirleri konusunda bir de tavsiye kararı almış.

SPK’nın cuma günü yaptığı açıklamaya göre bu tavsiye kararı sonrası gelişmeler şöyle olmuş:

-Bu kararın ardından 3 Aralık 2025 tarihinde SPK bünyesinde Çalışma Grubu oluşturularak çalışmalara başlanmış.

-SPK, alınan tedbirler kapsamında ilk olarak 18 Aralık 2025 tarihinde nitelikli yatırımcı şartlarında aranan 1 milyon TL olan finansal varlıklar toplamı tutarının 10 milyon TL olarak güncellenmesine karar vermiş.

-SPK’da kurulan çalışma grubu, hazırlanacak Rehber Taslağı ile ilgili olarak 15 Aralık 2025 tarihli yazılarla Borsa İstanbul A.Ş. ve İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.’den (Takasbank) görüş ve değerlendirmeler talep edildiği belirtildi.

-Her iki kurumla toplantılar da yapılarak gelen görüşlerin detaylı şekilde değerlendirildiği, revize edilen Rehber Taslağı’nın 28 Ocak 2026 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığı’na sunulmuş.

-Bakanlık tarafından 11 Şubat 2026 tarihinde Taslağa ilişkin sektör görüşleri alındıktan sonra Taslağın yürürlüğe alınması talimatını vermiş.

-Bu talimat sonrası SPK Rehber Taslağını 13 Şubat 2026 tarihli yazıyla Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği’ne (TSPB) gönderilerek tüm sektörün görüşüne açmış. Ayrıca 18 Şubat 2026 tarihinde Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.’den (MKK) Rehber ile ilgili görüş talep edilmiş.

-TSPB ve Takasbank tarafından Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nun (TEFAS) işleyişine ilişkin çeşitli konularda rehberde değişiklik yapılması talep edilmiş. Özellikle TEFAS Uygulama Esaslarının mevcut netleştirme, takas ve alacak dağıtım esaslarının, Rehber’in yayımlanmasından önce kapsamlı şekilde değiştirilmesi istenmiş.

-Bunun üzerine TEFAS’ın takas yapısına ilişkin TSPB ile Takasbank tarafından ortak bir çalışma yapılmasına ve çalışmanın SPK’ya sunulmasına karar verildi.

-Bu arada Mayıs 2026’da SPK başkanı değişmiş. Açıklamada nedense bu konu da vurgulanıyor. 

-TEFAS Uygulama Esasları 17 Haziran 2026 tarihinde SPK tarafından onaylanmış ve 20 Temmuz 2026 tarihinde Takasbank tarafından uygulamaya alınmış.

-Borsa’da işlem gören GYF ve/veya GSYF katılma paylarının, fon portföyünde Borsa fiyatı yerine net aktif değer ile değerlenmesi uygulamasına 23 Temmuz 2026 tarihli SPK kararıyla 31 Temmuz 2026 tarihinden sonra geçilmiş. SPK, bu düzenleme ile bazı fonların net aktif değeri üzerinde değerleme yapmasının engellendiğini ve söz konusu fonların değerinin fiktif olarak hesaplanmasına izin verilmediğini söylüyor. 

-Ağustos ayında Borsa İstanbul, Takasbank ve MKK ile yoğun toplantılar yapılarak Rehber’in son şekli değerlendirilmiş.

-Ve nihayet söz konusu rehber 28 Ağustos 2026 tarihinde kamuya duyurulup yürürlüğe alınmış.

SPK’nın manipülasyonu engellemek için rehbere de, talimata da ihtiyacı yok

SPK’nın süreç açıklaması Türkiye’de bürokrasinin yavaşlığını anlatmak ve anlamak bakımından anlamlı belki ama bugün 17 milyar dolarlık bir enkaza dönüşen fonlar ve onların borsadaki manipülasyonları için aslında ne rehbere ne de tepeden bir talimat gelmesine ihtiyaç vardı.

Borsada manipülasyonu önlemek, yapay fiyat hareketlerine izin vermemek SPK’nın yasadan gelen görevleri zaten ve kurulun elinde bu konuda geniş yetkiler var.

SPK’nın 28 Ağustosta yayınladığı rehberin en önemli tarafı, para piyasası fonlarına yatırımlarını bir veya birkaç hisseyle sınırlama imkanının ortadan kaldırılması.

SPK bir fonun tek bir hisseye dayanmasını sorun olarak gördüğüne göre, aslında borsada o tek hissenin fiyatının hep spekülatif hareketlerle, hatta açıkça hileyle yükseltildiğini de biliyordu. Bu da, tam olarak SPK’ya yasayla verilen manipülasyonu önleme görevine denk gelen bir eylemdi.