Adada mucize: 300 bin fare gitti, yüzlerce tür geri döndü

Avustralya’nın New South Wales kıyılarından yaklaşık 600 kilometre uzaklıkta yer alan ve barındırdığı izolasyon sayesinde benzersiz canlı türlerine ev sahipliği yapan Lord Howe Adası geniş kapsamlı kemirgen kökünü kazıma operasyonunun ardından ekolojik olarak tarihi bir iyileşme sürecine girdi.

1860’larda adaya giren ev fareleri ve 1918’de karaya oturan bir ikmal gemisiyle yayılan gemi sıçanları karasal yırtıcısı olmayan yerli türler üzerinde yıkıcı etki yaratmıştı. Lord Howe Adası Kurulu verilerine göre kemirgenler geçen yüzyıl boyunca en az beş endemik kuş türünün, iki yerli bitkinin ve onlarca omurgasız türünün yok olmasına yol açtı.

Yıllar süren bireysel mücadelelerin yetersiz kalması üzerine 2000’li yılların başında başlatılan tam kapsamlı temizlik planı 15 yılı aşkın araştırma ve yasal süreçlerin ardından 2019’da hayata geçirildi. Mayıs – Aralık 2019 tarihleri arasında helikopterle atılan yemler ve yerleşim alanlarına kurulan binlerce istasyon sayesinde tahminen 150.000 fare ve 84.000 sıçan adadan tamamen temizlendi. Bu işlem sürekli insan yaşamının bulunduğu bir adada gerçekleştirilen en büyük başarılı kemirgen temizliği operasyonu olarak kayıtlara geçti.

Operasyonun ardından adadaki biyoçeşitlilik değerlerinde belirgin artışlar kaydedildi. Siyah kanatlı fırtına kuşunun üreme başarısı bir yıl içinde %2,5’ten %67’ye yükselirken tehlike altındaki yelyolu kuşunun nüfusu kısa sürede iki katından fazlasına ulaştı.  

1930’lardan beri görülmeyen ve nesli tükendiği varsayılan tahta beslenmeli yerli bir hamamböceği türü 2022 yılında bir kabile ağacının altında canlı olarak yeniden keşfedildi.

Sydney Üniversitesi ve eyalet çevre departmanı ortaklığıyla yürütülen ve Biological Invasions dergisinde yayımlanan araştırma operasyon öncesi ve sonrasındaki yedi yıllık süreci karşılaştırdı. 20 farklı noktadan toplanan 24.000’den fazla örneğin incelenmesi sonucunda adadaki toplam omurgasız miktarında %60’a yakın bir artış saptandı.

En belirgin nüfus artışının geçmişte sıçanlar için kolay hedef oluşturan çalı hamamböcekleri ve tespih böcekleri gibi büyük gövdeli türlerde gerçekleştiği belirtildi.

Uzmanlar, tek bir istilacı yırtıcı türün ortamdan çekilmesinin tüm besin ağı üzerinde beklenenden çok daha geniş bir olumlu etki yarattığını ve adadaki üst düzey yırtıcılar ile tehdit altındaki bitki türleri üzerindeki izleme çalışmalarının devam edeceğini bildirdi.