21 uluslararası kuruluştan Ankara’ya ‘sansür’ tepkisi

Uluslararası insan hakları kuruluşları, Türkiye’de son haftalarda sosyal medya hesaplarına yönelik alınan erişim engelleme kararlarına ilişkin ortak açıklama yayımladı.

Associated Press’in (AP) 12 Ekim tarihli haberine göre, İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) ve Article 19’un da aralarında bulunduğu 21 kuruluş, sosyal medya platformlarından Türk mahkemelerinin gazeteci ve aktivistlere ait yüzlerce hesabı engelleme yönündeki kararlarına karşı çıkmalarını istedi.

Kuruluşlar, Türk hükümetine de “ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini savundukları erişim engelleme kararlarına son verme” çağrısında bulundu.

İşte açıklamaya imza atan 21 kuruluşun tam listesi:

1. ARTICLE 19

2. Human Rights Watch (HRW) – İnsan Hakları İzleme Örgütü

3. İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD)

4. Amnesty International – Uluslararası Af Örgütü

5. Association of European Journalists (AEJ) – Avrupa Gazeteciler Birliği

6. Balkan Investigative Reporting Network (BIRN) – Balkan Araştırmacı Gazetecilik Ağı

7. Committee to Protect Journalists (CPJ) – Gazetecileri Koruma Komitesi

8. Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD)

9. Foreign Media Association (FMA Turkey) – Türkiye Yabancı Medya Derneği

10. IFEX – Uluslararası İfade Özgürlüğü Ağı

11. International Press Institute (IPI) – Uluslararası Basın Enstitüsü

12. Media and Law Studies Association (MLSA) – Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği

13. Norwegian Helsinki Committee (NHC) – Norveç Helsinki Komitesi

14. Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa (OBCT)

15. P24 Platform for Independent Journalism – Punto24 Bağımsız Gazetecilik Derneği

16. PEN America – PEN Amerika

17. PEN Denmark – PEN Danimarka

18. PEN International – Uluslararası PEN

19. PEN Norway – PEN Norveç

20. South East Europe Media Organisation (SEEMO) – Güneydoğu Avrupa Medya Örgütü

21. Turkey Litigation Support Project (TLSP) – Türkiye İnsan Hakları Davalarına Destek Projesi

Ortak açıklamada Türk makamlarının X platformuna en az 1270 hesaba erişimin engellenmesi yönünde talimat verdiği belirtildi.

Son haftalarda bağımsız medya kuruluşları, gazeteciler, akademisyenler ve çeşitli sivil toplum örgütlerine ait hesaplar hakkında erişim engelleme kararları alındığı kaydedildi.

Hükümet ise söz konusu kısıtlamaları kamu güvenliğinin korunması gerekçesiyle savundu.

Kuruluşların ortak açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

“Sosyal medya platformları, insan haklarına ilişkin sorumluluklarını yerine getirmek, bağımsız medyanın susturulmasına katkıda bulunmamak ve ifade özgürlüğünün ihlal edilmesini önlemek için derhal somut adımlar atmalıdır.”

Açıklamada ayrıca Türk makamlarından, ifade özgürlüğünü ihlal ettiği savunulan sosyal medya hesaplarına ve internet sitelerine yönelik engelleme kararlarını durdurmaları istendi.

İnsan hakları kuruluşları bağımsız haber sitesi T24’e erişim engelleme kararından özellikle endişe duyduklarını bildirdi.

Ortak açıklamada T24’ün Türkiye’de faaliyet göstermeyi sürdüren en büyük ve köklü bağımsız haber kuruluşlarından biri olduğu belirtilerek şu değerlendirme yapıldı:

“T24’ün engellenmesi özellikle kaygı verici. Kararda suç işlenmesinin önlenmesi ve kamu düzeninin korunması gerekçe gösterildi. Ancak söz konusu içeriğin bu iki hedef açısından nasıl bir tehdit oluşturduğuna ilişkin herhangi bir açıklama sunulmadı.”

AP’nin haberine göre Türk hükümeti ve sosyal medya platformlarından kuruluşların ortak açıklamasına ilişkin henüz bir yanıt gelmedi.

Bununla birlikte Elon Musk’ın sahibi olduğu X, ağustos ayında yaptığı açıklamada Türkiye’deki erişim engelleme kararlarına uymak zorunda kaldığını ancak bunlara karşı hukuki mücadele yürüttüğünü bildirmişti.

Şirketin açıklaması tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’na ait bir hesabın engellenmesine yönelik eleştirilerin ardından gelmişti.

X’in Küresel Hükümet İlişkileri birimi tarafından yapılan açıklamada mahkeme kararlarına uyulmamasının Türkiye genelinde platformun bant genişliğinin daraltılması dahil ağır yaptırımlara yol açabileceği belirtilmişti.

Şirket “Platformun Türkiye’de erişilebilir kalmasının ifade özgürlüğünü ve bilgiye erişimi desteklemek açısından hayati önem taşıdığına inanıyoruz. Bu nedenle söz konusu kararlara mahkemelerde itiraz ediyoruz” ifadelerini kullanmıştı.

Uluslararası kuruluşların açıklaması Türkiye’de yatırım fonlarına ilişkin iddiaların ve bu konuda haber yapan gazetecilere yönelik adli işlemlerin tartışıldığı bir dönemde geldi.

AP söz konusu açıklamanın iktidar partisinden üst düzey bir ismin de gündeme geldiği yatırım fonlarına ilişkin iddiaların kamuoyunda tartışıldığı bir dönemde yapıldığına dikkat çekti.

Haberde geçen hafta bu iddialarla ilgili yanlış bilgi yaydıkları gerekçesiyle iki gazetecinin tutuklandığı, iki gazeteci hakkında ise ev hapsi kararı verildiği aktarıldı.

Hükümet yatırım fonlarına ilişkin iddialar kapsamında sorumluluğu tespit edilen kişilerin adalet önüne çıkarılacağını açıkladı.