Fon soygunun maliyeti sanılandan büyük: Milyonlarca yatırımcı ve BES katılımcısının 120 milyar doları buhar oldu

Yatırım fonu krizinin patlak verdiği 15 Eylül’den 14 Ekim’e kadar geçen bir ayda borsa sert düşerken, yatırımcıların birikimleri de eridi. BIST 100 yüzde 14.2 geriledi, halka arz endeksindeki kayıp yüzde 60.1’e ulaştı. Bireysel emeklilik sisteminde ise özellikle hisse senedi ağırlıklı fonlar değer kaybetti.

14 Eylül’de 14 bin 235 puandan kapanan BIST 100, 14 Ekim’de günlük yüzde 1.08 düşüşle 12 bin 118 puanla kapandı. Endeks, 30 Eylül’de 11 bin 947 puanla dönem içindeki en düşük seviyeyi gördü. Aynı dönemde BIST 30’daki kayıp yüzde 10.8’de kalırken tüm hisseleri kapsayan XUTUM endeksi yüzde 21.2 geriledi. Halka Arz Endeksi ise yüzde 60.1 değer kaybetti. Veriler, düşüşün piyasanın bütününde aynı şiddette yaşanmadığını ortaya koydu.

Borsa şirketlerinin toplam değeri 120 milyar dolara yakın eksildi, yani 120 milyar dolarlık değer son bir ayda buharlaştı.

Borsadaki düşüş bireysel emeklilik fonlarına da yansıdı. Aynı dönemde 400 emeklilik fonunun ortalama getirisi yüzde 2.7 düştü. Hisse senedi fonlarında ortalama kayıp yüzde 8.6’ya, katılım hisse senedi fonlarında yüzde 10.3’e ulaştı. Buna karşılık para piyasası fonları yüzde 2.8, başlangıç fonları yüzde 2.9 getiri sağladı.

Emeklilik fonlarının toplam portföy büyüklüğü de 14 Eylül’deki 2 trilyon 626 milyar liradan 13 Ekim’de 2 trilyon 582 milyar liraya gerileyerek yaklaşık 44 milyar liralık düşüş yaşandı. Fon tasfiyeleriyle başlayan süreçte en ağır kayıpların düşük likiditeli hisselerde yoğunlaşması, küçük yatırımcının korunması tartışmasını yeniden gündeme getirdi. Veriler, zararın her yatırımcı için aynı olmadığını gösterse de küçük ve orta ölçekli hisselere yönelenlerin çok daha ağır kayıplarla karşılaştığına işaret ediyor.

Şişirilen hisselerde düşüş yüzde 90

Fon krizinin merkezindeki hisseler, operasyon öncesinde düşük işlem hacimleriyle aşırı yükseltildikleri iddialarıyla gündeme gelmişti. Tasfiye edilen fonların portföylerinde yoğunlaşan bu hisseler, 14 Eylül-14 Ekim arasında sert düşüşe geçti. Gündoğdu Gıda yüzde 90’a yakın, Odine ve Tera dahil birçok hisse yüzde 80’in üzerinde değer kaybetti. Günlerce taban olan hisseler, bir ayda değerlerinin onda birine kadar geriledi. Aynı dönemde yükselen hisse sayısının çok sınırlı kalması, borsadaki güven ve likidite sorununun boyutunu ortaya koydu.