ABD'de hem Başkan Trump hem de Başkan Yardımcısı JD Vance yaşadıkları ağır seçim yenilgisini İran savaşına ve İsrail'le yakın ilişkiye bağladı. Senato'daki Demokrat lider Chuck Schumer, "İran savaşı bitecek" dedi. Seçimde ABD'nin İsrail'in Gazze'deki katliamına destek vermesi önemli rol oynadı.
Amerika’da ara seçimler, ülkede ciddi bir siyasi depremi beraberinde getirdi. Demokrat Partili adaylar hemen hemen her alanda Cumhuriyetçi rakiplerine ciddi farklar atarak seçimi kazandılar ve ülkenin siyasi panoraması tamamen değişti. Artık Temsilciler Meclisi’nde de, Senato’da da çoğunluk Demokrat Partili üyelere geçmiş durumda.
Bazı seçim bölgelerinde değişim o kadar çarpıcı ki, Başkan Trump’ın daha iki yıl önce yüzde 10’un üzerinde farklarla kazandığı yerlerde Demokrat adaylar yüzde 10’un üzerinde oy farkıyla kazandı.
İktidardaki Başkan Trump ve partisi için bu ağır yenilgi, ister istemez beraberinde pek çok değişikliği getirecek. Öte yandan, Başkan Trump ve ekibi içinde, özellikle de 2028’de başkan adayı olması beklenen Başkan Yardımcısı JD Vance, seçimin ertesi günü yenilginin nedenlerini irdeleyen çok derin analizler yayınladı.
Burada özellikle Vance’in analizi önemliydi ve Vance hiç suçu başkalarına atmadan bu yenilginin bir numaralı nedeninin İran’la yürütülen savaş olduğunu söyledi. Bu savaş yüzünden ülkede hayat pahalılığı ve enflasyon artmıştı, Cumhuriyetçi Partili seçmenler yönetimin “önce Amerika” diye düşünmediğini düşünmeye başlamıştı. Vance’e göre seçim yenilgisinin bir başka sebebi ise “İsrail’le ilişkilerin biçimi”idi. Vance açıkça söylemiyor ama MAGA kitlesi, Amerika’yı İsrail’in yönettiğine, İsrail’in her dediğinin olduğuna inanıyor. Başkan Trump da JD Vance’in analizini beğendi ama İran’la savaş konusunda, “Savaşa mecbur kaldığını” söyledi ve savaşı sürdürmek istediğini ima etti.
Seçimi kazanan Demokratlar’dan ise tam tersi yönde bir açıklama geldi. Senato’daki Demokrat çoğunluğun lideri konumundaki Senatör Chuck Schumer, “İran’la savaşı bitireceğiz” dedi. Amerikan Kongresi’nin böyle bir yetkisi var.
Vance’in müthiş özeleştirisi
JD Vance seçim sonuçlarını sosyal medyadan yayınladığı uzunca bir analizle değerlendirdi.
Cumhuriyetçilerin yenilgisinde neden olarak İran’la savaş ve İsrail’le ilişkilere işaret eden Vance, “Kaybetmemizin nedeni savaştır.” ifadesini kullandı ve bunu ABD Başkanı Donald Trump’ın da “bizzat dile getirdiğini” hatırlattı.
Vance, seçimi kaybetmelerinin asıl nedeninin “hemen herkes için bariz” olduğunu kaydederek, Cumhuriyetçi Partiden uzaklaşan seçmenleri geri kazanmak için bir anket uzmanıyla görüştüğü bilgisini verdi ve çözüm için 4 madde paylaştı.
Söz konusu maddeleri alt alta sıralayan Vance bunların, “(İran’la) savaşa son verilmesi, hayat pahalılığı ve enflasyona odaklanılması, ‘önce Amerika’ anlayışının benimsenmesi ve İsrail ile olan ilişkilerin değiştirilmesi” olduğunu yazdı.
Cumhuriyetçi analistlere çıkıştı
Başkan Yardımcısı Vance, Cumhuriyetçi analistlerin seçimle ilgili doğru bilgilendirmediği yorumuna yer verdiği paylaşımında şunları yazdı:
“Bizim taraftaki veri analistlerinin üzerinde durduğu konulardan biri seçmen kompozisyonuydu. Yani seçmen kitlesinin, Cumhuriyetçilerin kazanması için gereken 2024 profiline yeterince yakın olup olmadığıydı. Demokratların ezici bir zafer kazanacağını gösteren anketlere rağmen, veriler bize hep aynı şeyi söylüyordu. Bazı eyaletlerde katılım fena değildi, bazılarında ise gerçekten harikaydı. Hiçbir eyalette ise felaket düzeyinde değildi. Ekibimizde gerçek bir iyimserlik havası vardı. İnsanlarımız sandığa gidiyordu.”
Gelecek birkaç ay içinde, kamuoyunu manipüle etmeye yönelik pek çok girişimle karşılaşacakları öngörüsünü paylaşan Vance, “Çözümün yasa dışı göçmenlere yönelik genel af olduğunu savunduklarını sıkça duyacaksınız. Uygulama yöntemlerimizi değiştirmemiz gerektiği fikrine açığım. Örneğin, yasa dışı iş gücü çalıştıran işletmelere daha fazla odaklanmak gibi. Ancak af konusunu gündeme getiren herkes size yalan söylüyor demektir.” sözlerine yer verdi.
Vance, seçimlerle ilgili kendilerini daha önce uyaranlara “Kızmakta sonuna kadar haklısınız.” diye seslenirken, bu kitleye “öfkeyi bir kenara bırakıp ABD’yi kurtarma işine geri dönme” çağrısında bulundu.
Trump da Vance’e katıldı ama…
Başkan Donald Trump, seçimden çok Beyaz Saray’da yaptırdığı yeni ve pahalı balo salonuyla ilgili gibiydi. Gazetecilere önce Beyaz Saray’ın bahçesinde inşa edilen balo salonuyla ilgili bilgiler veren Trump, daha sonra basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtladı.
Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance’in seçimlerin kaybedilmesini İran savaşına bağlaması konusunda, “Bence bu büyük ölçüde doğru, çünkü kısa vadede benzin fiyatlarını biraz yukarı çekti, dolayısıyla muhtemelen bu doğru” dedi.
İran’ın nükleer silaha sahip olamayacağını ve bunun için söz konusu adımları attıklarını anlatan ABD Başkanı, “Savaşın bu konuyu (seçimleri) etkileyeceğini biliyordum. Ancak etkilesin ya da etkilemesin, İran’ın nükleer silaha sahip olması mümkün değil” şeklinde konuştu.
Hürmüz Boğazı’ndan günlük olarak savaştan önceki kadar petrol taşındığını ifade eden Trump, bu konuda çok başarılı bir süreç yürüttüklerini savundu.
“İran’la savaşa girmeye değerdi”
Trump ayrıca, İran’la savaş konusunda pişman olmadığını kaydederek, “Ama aynı zamanda, bunu tekrar yapmam gerekseydi, yine aynısını yapardım çünkü uzun vadede İran nükleer silaha sahip olmamalı.” değerlendirmesini yaptı.
“İran’la savaşa girmeye değer miydi?” şeklindeki bir soruya yanıt veren Trump, “Evet. Başka seçeneğiniz yok, bunu yapmak zorundasınız. Şunu söyleyebilirim ki, (İran’la) bu savaş söz konusu olduğunda, ben farklı bir şey yapmazdım.” ifadelerini kullandı.
İran’la savaşın ne zaman sona ereceği sorulan ABD Başkanı, bu konuda ise, “Ben ne zaman istersem.” değerlendirmesini yaptı.
İran’la savaşın ara seçimlerden sonra biteceğini söylediği hatırlatılan Trump, öyle bir açıklama yapmadığını belirtti.
ABD Başkanı ayrıca, İran’la savaş konusunda Savunma Bakanı Pete Hegseth’i görevden almayı düşünüp düşünmediği yönündeki bir soruya ise, “Hayır. Kendisi çok iyi bir iş çıkarıyor.” diye karşılık verdi.
“Demokratlarla muhtemelen iyi geçineceğim”
Trump, seçim sonuçlarının ardından Kongre’de ortaya çıkan yeni tabloya ilişkin, “Demokratlarla muhtemelen iyi geçineceğim, tabii ki yıkıcı davranmadıkları sürece ancak veto yetkisi bizde. Zaten aradılar ve bazı konuları konuşmak istiyorlar. Dolayısıyla sorun olmayacak.” yorumunu yaptı.
Demokratların kendisi aleyhinde azil sürecini başlatmasından endişe duyup duymadığı sorusuna da cevap veren ABD Başkanı, “Hayır, hiç de değil. Bence bunu yaparlarsa Demokrat Parti’yi mahveder, çünkü bu sebepsiz bir görevden alma olur. Ne için azil sürecini başlatacaklar? Ülke başarılı olduğu için mi?” ifadelerini kullandı.
“Seçimleri ben değil Cumhuriyetçi adaylar kaybetti”
Seçmenin tercihleri konusunda görüşü sorulan ABD Başkanı, oy pusulasında kendi isminin olması durumunda “açık bir şekilde kazanacaklarını” savundu.
Kendisinin değil, Cumhuriyetçilerin adaylarının seçimleri kaybettiğini söyleyen Trump, “Düzenlediğimiz mitinglerde o kadar büyük bir sevgi vardı ki, inanılmazdı ancak o sevgiyi adaylara aktaramadık.” yorumunu yaptı.
Trump, Temsilciler Meclisi Başkanı ile ilgili seçim sürecine ve kimlerin aday olacağı konusuna karışmayacağını ifade etti.
Schumer: İran’la savaşı sona erdireceğiz
Düne kadar Senato Azınlık Lideri olan ama Ocak ayından itibaren Çoğunluk Lideri haline gelecek olan Demokrat Senatör Chuck Schumer, seçim sonuçlarına ilişkin değerlendirmesinde, Donald Trump yönetiminin İran politikasını eleştirdi.
Schumer, Trump’ın İran savaşının “misyonuna” ilişkin defalarca açıklama değiştirdiğini savunarak “Amerikan halkı, İran’da ne uğruna savaştığımızı hiç bilmiyor. İran’la savaşı sona erdireceğiz. Savaşı sona erdirmek için bize katılan bazı Cumhuriyetçiler de var.” dedi.
Amerikan halkının rızası olmadan savaşa giren bir başkanı caydırmanın yollarından birinin “bütçe yetkisinin sınırlandırılması” olduğunu vurgulayan Schumer, Demokratların bütçe hususunda Trump’ı zorlayacak adımlar atacağını belirtti.
Schumer, Trump’ın yetkilerinin kullanımıyla ilgili Kongre’deki tüm kanalları kullanacakları mesajını vererek “Senato’nun, Trump’a dilenir gibi kullanıldığı günler artık bitti.” değerlendirmesinde bulundu.
Demokrat lider, Amerikan halkının ekonomiyle ilgili seçim mesajını net şekilde aldıklarının ve bu konuda yeni Kongre göreve başlar başlamaz ciddi adımlar atacaklarının altını çizdi.
Hayat pahalılığıyla mücadele konusunda Schumer, “Başkan olsun ya da olmasın, maliyetleri düşürmek için elimizden geleni yapacağız, nokta.” diye konuştu.