Amerikan seçiminin en ağır kaybedeni belli: Elon Musk

Dünyanın en zengin insanı sert bir şekilde duvara toslamıştı ve şimdi zamanı geriye almaya çalışıyordu.

Elon Musk, ara seçim döneminde neredeyse yarım milyar dolar harcayarak, kendisi aday olmayan bir bağışçı için herhangi bir seçim döneminde yapılan en yüksek harcamaya imza attı.

Amacı, Cumhuriyetçilerin Kongre’deki kontrolünü korumak ve partinin Teksas Senato adayı olan zor durumdaki Ken Paxton’ı kurtarmaktı. Ancak bunun yerine Demokratlar Temsilciler Meclisi ve Senato’da şaşırtıcı büyüklükte bir çoğunluk elde etti. Paxton ise Musk’ı başka hiçbir Demokrat adayın rahatsız etmediği kadar rahatsız eden James Talarico karşısında ağır bir yenilgiye uğradı.

Yıkıcı sonuç netleştiğinde Musk, Cumhuriyetçileri sandığa gitmeye teşvik eden X paylaşımını sildi ve gecenin onun için ne kadar kötü geçtiğini şakaya vurmaya çalıştı. Çarşamba sabahı erken saatlerde, “Galiba seçimlere müdahale eden uzay lazerlerim bu sefer işe yaramadı” diye yazdı.

Bu tam anlamıyla çarpıcı bir başarısızlıktı. Bir zamanların trilyoneri, Kongre’de ve birçok işletmesini taşıyıp bizzat yaşadığı Teksas’taki üst düzey eyalet makamlarında kontrolü ele geçiren Demokratlar nedeniyle soruşturmalarla ve finansal baskılarla yüzleşmek zorunda kalacak. Düzenleyici çevreden kaçmak için Kaliforniya’dan Teksas’a taşınan Musk, çok yakında kendisini “trilyonerleri vergiyle ortadan kaldırmak” istediğini söyleyen bir senatör tarafından temsil edilirken bulacak.

Cumhuriyetçi Parti’nin açık farkla en büyük mega bağışçısı haline gelen Musk’ın siyasi nüfuzu artık ciddi şekilde sorgulanıyor.

Hesaplaşmalar Başladı: Hata Neredeydi?

The New York Times  gazetesine göre, Musk’ın bu noktaya nasıl geldiği; Cumhuriyetçilerin bu yılki zor durumunu hiçbir zaman inkar etmeyen, ancak partinin zoru başarmasına yardım etme yeteneği konusunda karakteristik bir şekilde aşırı hayalperest olan öngörülemez bir iş insanının hikayesi aynı zamanda.

Gazetenin Musk’ın siyasi operasyonlarına hakim yaklaşık 30 kişiyle yaptığı görüşmelerde, ara seçimlerde neden bu kadar çok harcama yaptığı, ekibi ile Başkan Trump’ın danışmanları arasındaki gerilimin nasıl tırmandığı ve çeşitlilik gösteren (çoğunlukla da son çare olarak başvurulan) stratejilerinin nasıl fiyasko ile sonuçlandığı aktarılıyor.

Musk’ın yakın çevresinde nelerin yanlış gittiğine ve özellikle Teksas’ta bu kadar çok harcama yapıp yapmaması gerektiğine dair karşılıklı suçlamalar yaşanıyor. Musk’ın süper PAC’i (Siyasi Eylem Komitesi) America PAC’in bazı danışmanları, grubun seçmenleri sandığa taşımaktan (eski Cumhuriyetçi seçmenleri tekrar oy kullanmaya teşvik etmek) ziyade ikna etmeye (yeni seçmenleri kazanmaya) odaklanması gerektiğini dahili görüşmelerde savunmuştu.

Ancak Musk özel görüşmelerinde bu argümanı reddetti ve insanları belirli bir adaya oy vermeye ikna etmek için para harcamanın israf olduğunu söyledi. Birçok grup buna zaten para harcıyordu. Musk’a göre yatırımların gerçek geri dönüşü, kapı kapı dolaşan görevlilerle seçmeni sandığa getirmekten geçiyordu; bu da Musk’ın kendisini herkesten daha iyi yaptığına inandığı bir şeydi.

Birçok seçim sandığa katılım oranıyla kazanılır. Ancak bu seçim öyle olmadı.

Dengesiz ve Huzursuz Bir Milyarder

Teksas’taki zafer konuşmasını hazırlayan iki kişiye göre, eğer Paxton kazansaydı konuşmasında Musk’a büyük bir teşekkür etmeyi planlıyordu. Ancak bu teşekkür elbette hiç dile getirilemedi.

Tesla ve SpaceX’in icra kurulu başkanı (CEO) olan Musk, siyasi açıdan çalkantılı bir 2025 yılı geçirdi. İki isim Başkan’ın iç politika tasarısı yüzünden muazzam bir kavga edip yollarını ayırmadan önce, Trump Beyaz Sarayı’nda güçlü bir danışman olarak görev yaptı. Bu yılın başlarında Trump ile aralarını yeniden düzelttiler, ancak Musk’ın danışmanları için bile onun ara seçimlerde Cumhuriyetçilere yardım etmek için parmağını kaldırıp kaldırmayacağı belirsizdi.

Musk yıla Senato Cumhuriyetçileriyle uyumlu görünmeyen bir ruh haliyle başladı. Güney Dakota Senatörü ve Çoğunluk Lideri John Thune’a karşı, oy verme kısıtlamalarını içeren büyük bir yasa tasarısını Kongre’den zorla geçirmediği için sosyal medyada büyük bir öfke dalgası başlattı. Görüşme hakkında bilgi sahibi iki kişiye göre, Ocak ayında Austin yakınlarındaki bir Tesla fabrikasında yapılan toplantıda Thune, Musk’a önlemi geçirmek için neden yeterli oya sahip olmadığını sabırla anlatmaya çalıştı. Toplantı iyi geçmiş gibi görünse de Musk çevrimiçi saldırılarına devam etti.

Özel görüşmelerinde Musk, siyasete büyük harcamalar yapıp yapmayacağı konusunda kararsız ve tutarsızdı. Ara seçim harcamalarına ilk girişi olan Wisconsin’deki 2025 yargı seçimlerinde 47 milyon dolar harcamış ve desteklediği aday kaybetmişti. Bu durum onu huzursuz etti. Musk’ın buradan çıkardığı ders, kendisini kampanya çalışmalarının odak noktası yapmaması gerektiğiydi.

Zihni başka yerlerde, yapay zeka ve SpaceX’te gibi görünüyordu. Bu yılın başlarında milyarder bir arkadaşına, Cumhuriyetçi Parti’nin siyasi konumu veya 2028’deki şansı konusunda pek iyimser olmadığını söyledi. Yıl boyunca, New York Temsilcisi Alexandria Ocasio-Cortez gibi solcu bir siyasetçinin eninde sonunda başkan olabileceğine dair endişelerini dile getirmek dışında, ara seçimler hakkında pek konuşmak istemiyor gibiydi.

Dengesiz davranabiliyordu. Ocak ayında Musk, Kentucky’deki Senato yarışında kazanma şansı düşük bir aday olan Nate Morris’e 10 milyon dolar bağışladı. Bu hamle, durumdan haberi olmayan kendi ekibini gafil avladı. Musk’a yakın birkaç kişi, Başkan Yardımcısı JD Vance’in arkadaşı olan Morris’e yapılan bağışın bir hata olduğunu düşündü ve Morris ön seçimlerden önce adaylıktan çekildi.

Mayıs ayında Musk, Çin gezisi sırasında Air Force One uçağında seyahat ederken, Trump’ın üst düzey siyasi danışmanı James Blair, milyarderin ara seçimlerde Cumhuriyetçilere tekrar yardım edeceğini umduğunu söyledi. 2024’te Trump’ı tekrar göreve getirmek için yüz milyonlarca dolar harcayan Musk, 2. Raund için var olduğunu belirtti ve Blair’e kendisine fikir göndermesini söyledi.

Blair, Musk önderliğinde yürütülecek yaklaşık 100 milyon dolar maliyetli bir kapı kapı dolaşma (seçmen toplama) programı önerdi. Musk ekibi şaşkına döndü. Yüz milyarlarca dolar serveti olan Musk için bu para bozuk para sayılabilirdi, ancak America PAC’in harcamayı planladığından çok daha fazlasıydı.

Musk sonunda kabul etti ve hatta daha da ileri giderek kapı kapı dolaşmanın ötesinde 100 milyon ila 120 milyon dolara mal olacak ek bir program için harcama yetkisi verdi.

Ancak etkileşimler hakkında bilgi sahibi üç kişiye göre, Musk ekibi zaman zaman Trump ekibinden rahatsız oldu. Musk ekibi saygılı davranıyordu ancak bazen Trump operasyonu tarafından kullanıldıklarını hissetti veya tepki duydu. Ayrıca Trump’ın süper PAC’i MAGA Inc.’in anketlerinin tutarsız olduğuna ve grubun yarışlara müdahale etmekte çok yavaş kaldığına inandılar.

Görüşü sorulan bir America PAC yetkilisi ise ilişkinin güçlü olduğunu söyledi.

Musk’ın süper PAC bütçesi sonunda 150 milyon ila 160 milyon dolara yükseldi; bunun sebebi Teksas’tı. Eyalet, Musk’ın aklındaki altı Senato yarışı listesinde bile yer almıyordu. Ancak yaz boyunca Musk’ın danışmanları, esas olarak eyaletin Temsilciler Meclisi Cumhuriyetçi adaylarına yardım etmek amacıyla Teksas’a dudak uçuklatan miktarda kaynak ayırmayı planladığını yakın müttefiklerine söylemeye başladı.

Teksas’a Bütün Varını Yoğunu Yatırma

Musk’ın ekibi Teksas’ın siyasi gidişatını görüyordu ve kendisini bir yol ayrımında buldu. Paxton’ı pek tanımıyordu ve aralarındaki ilişki hakkında bilgi sahibi iki kişiye göre neredeyse hiç konuşmuyorlardı. Ancak rakip aday Talarico onu ciddi şekilde meşgul etmeye başlamıştı. Onu yenmek için bir servet harcamalı mıydı?

Ağustos ortasında Paxton’ın ekibi çaresiz durumdaydı ve acilen nakde ihtiyacı vardı. Para toplamakta büyük zorluk çekmişti ve kendisini olumsuz reklamlarla bombardımana tutan ülkenin en güçlü Demokrat kaynak geliştiricisiyle karşı karşıyaydı.

Sıradışı bir plan devreye sokuldu. Paxton’ın süper PAC’inin başkanı Sam Cooper, Paxton ve Teksas Senatörü Ted Cruz ile birlikte bir kaynak geliştirme araması gerçekleştirdi. Ciddi bir dille Cooper, partinin en büyük Teksaslı bağışçılarından bazılarını çok geç olmadan Paxton’ı kurtarmak için para vermeye çağırdı.

Bu aramayı biraz da endişeyle dinleyen kişi Musk’ın üst düzey siyasi danışmanı Chris Young idi. Kısa süre sonra Young, Senato Cumhuriyetçileri için çalışan Thune destekli süper PAC’in başkanı Alex Latcham ile müzakerelere başladı. Paxton’a yardım etmek için 15 milyon dolarlık bir reklam rezervasyonunu bölüşmeyi kabul ettiler ve ardından işler büyüdü. Harcama tekliflerini takas ettiler ve Young, Eylül ortasında başlayan Paxton’ı kurtarma operasyonu için Latcham’ın grubuna 158 milyon dolar daha göndermek üzere Musk’tan onayı aldı.

Amerikan siyasetinde şimdiye kadar kaydedilen en büyük çeklerden bazılarını kesmesine rağmen Musk, bu müzakereler sırasında ara seçim sürecindeki tüm tutumunu belirleyen o mesafeli tavrını korudu. Thune da fiilen süreçte yoktu: Teksas’taki para sorununun “çözüldüğü” kendisine sonradan bildirildi. Bağışçılarla yaptığı özel görüşmelerde Thune, Musk’ın rolü hakkında çoğunlukla sessiz kaldı.

Musk artık reddettiği o ikna oyununun tam ortasındaydı: Latcham’ın süper PAC’i, transseksüel ve suç konularına odaklanarak seçmenleri kazanmaya çalışan reklamlar yayınladı. Musk ekibi, Paxton için yapılan harcamaların işe yaradığını ve Talarico’nun sempati oranından 10 puan düşürdüğünü düşünüyordu.

Musk’ın bazı müttefikleri, Vali Greg Abbott ve diğer üst düzey Cumhuriyetçi eyalet yetkililerinin seçimi kaybetmesi durumunda şirketlerine ne olacağı konusunda da gergindi. Bu yüzden milyarder, eyalet siyasetine de 12,5 milyon dolar harcadı. Vali Yardımcısı Dan Patrick’in 500.000 dolarını alması için yapması gereken tek şey Young’ı arayıp istemekti.

Abbott, Patrick ve Teksas’taki diğer tüm Cumhuriyetçi eyalet adayları kaybetti.

Talarico’nun ana bağışçılarından biri ve Musk’ın iş dünyasındaki rakibi olan Reid Hoffman bir röportajda, “Elon kendi eyaletinde bir sürü para harcamaya çalıştı ve sadece Senato’yu değil, valiliği ve kalan her şeyi kaybetti” dedi. “Görünüşe göre bir seçimi kazanmak için para harcama yeteneğinin olmadığı defalarca kanıtlandı.”

Musk Hata mı Yaptı?

Seçim Günü yaklaşırken Musk’ın danışmanları bir “mavi dalgadan” (Demokrat zaferi) korkuyor ve suçlanmaktan çekiniyorlardı. Ara seçimleri, Trump ve ikinci dönem eylemleri, özellikle de İran ile savaşa girme kararı hakkında kaçınılmaz bir referandum olarak görmeye başladılar. Gerçekte ne kadar güçleri vardı ki?

Musk’ın ekibi, sahada yürüttükleri seçmeni sandığa taşıma operasyonunun Amerikan futbolundaki özel takım gibi hareket edebileceğine inanıyordu; yani başabaş giden bir yarışta fark yaratabilecek birkaç ekstra puan kazanmaya yardımcı olmak.

Musk en az bir arkadaşına, sandığa katılım çalışmasını siyasi değil, fiilen bir vatandaşlık görevi olarak gördüğünü ifade etti.

Aynı zamanda Musk’ın süper PAC’i, seçmenlere Trump’ın ilk isimlerini kullanarak sandığa gitmelerini teşvik ettiği yapay zeka ile kişiselleştirilmiş videolarını içeren mesajlar gönderdi. (“Senin gibi seçmenlere ihtiyacımız var, Kathleen.”)

Musk’ın kurduğu operasyon büyüktü, 2024’tekinden bile daha büyüktü. Oy verme olasılığı daha düşük görülen ancak teşvik edilebilecek olan milyonlarca Cumhuriyetçi eğilimli seçmenin kapısını çalmak için binlerce paralı görevli gönderildi. Ancak son haftalarda Cumhuriyetçilerin anketleri kötüleştikçe, America PAC oy verme olasılığı daha yüksek seçmenlerin kapılarını çalmaya başladı ve asıl görevinden uzaklaştı.

Bazı Cumhuriyetçiler Musk’ın saha operasyonunun daha erken başlamış olmasını dilerdi; nitekim İşçi Bayramı (Eylül başı) civarına kadar tam anlamıyla devreye girmedi.

O zamanlarda Musk’ın süper PAC’i Teksas’ta ölçeği drastik bir şekilde büyütmeye karar verdi. Grup, Eylül ayının son üç haftasında Teksas’ta yaklaşık 1,7 milyon kapı çaldı. Ancak çok geç kalınmış olabilir: İstatistiklere hakim kişilere göre,Teksas’ın bazı kilit bölgelerinde süper PAC yeterli iş gücü bulamadığı için kapı çalma hedeflerinin tamamına ulaşamadı.

Görüşü sorulan America PAC yetkilisi ise grubun hedef sayılarını düzenli olarak yükselttiğini söyledi.

Musk operasyonu işleri mümkün olduğunca düşük maliyetle yapmaya çalıştı; bazı saha firmalarına kapı başına nispeten düşük bir miktar olan yaklaşık 4,50 dolar ödedi ve görevliler saatlik ücret yerine kapı başına ödeme aldı. Bu firmalar da görevlilerin çoğuna kapı başına yaklaşık 2 veya 2,50 dolar ödedi.

The New York Times tarafından elde edilen, kapı çalan görevliler için hazırlanan bir America PAC eğitim sunumunun slaytları yaklaşımı gözler önüne serdi.

Eğitmenler Musk’tan hiç bahsetmedi; görevlilere yalnızca America PAC’in “Amerika’yı seven insanların Amerikan değerlerimizi savunmak ve kapımızı çalan aşırı sol gündemi zayıflatmak için Kasım seçimlerinde oy kullanmasını sağlamaya çalışan bağımsız bir kuruluş” olduğunu söylediler.

Süper PAC ayrıca, sektörde yaygın bir sorun olan görevliler arasındaki sahtekarlığı engellemek için dijital araçlar kullandı. Slaytlar, görevlileri “herhangi bir şekilde hile yapar veya dolandırıcılıkta bulunursanız, sizi yerel kolluk kuvvetlerine bildireceğiz ve kovuşturmanıza yardımcı olacağız” şeklinde uyardı.

Teksas’ta bu kapı çalan görevliler ağırlıklı olarak transseksüel konularına odaklandı. Musk’ın ekibi bunu, sağcı seçmenleri Talarico’ya karşı sandığa çekmek için elzem gördü, ancak bazı danışmanlar bu odağın taktiksel bir hata olduğunu düşündü.

Geçen Cuma, America PAC’in Senato yarışı için yaptığı son dahili ankette Talarico, Paxton’a karşı altı puanlık bir üstünlüğe sahipti.

Salı günü, Musk’ın Paxton’a yardım etmek için harcadığı 210 milyon dolardan fazla paranın ardından sonuçlar nihayet açıklandı. Talarico 12 puan farkla kazandı.