Bahçesine ‘Kanada Kuyusu’ kazdı, klimayı çöpe attı: Tamamen bedava

Güney Amerikalı bir içerik üreticisi, dört yıl süren altyapı çalışmalarının ardından konutunun avlusunda kompresör, soğutucu gaz ve dış ünite barındırmayan, tamamen doğal yollarla çalışan bir oda soğutma sistemi inşa etti. 2022 yılında başlanan ve 2026 yılında tamamlanan proje, yüzyıllardır kullanılan “Kanada Kuyusu” (Provençal Kuyusu) yöntemini modern bir konut arazisine taşıdı.

Sistem, yüzey hava sıcaklığı ile yeraltı toprak sıcaklığı arasındaki farkı temel alıyor. Teknik kılavuzlara göre yaklaşık 1.5 ila 3 metre derinlikteki toprak sıcaklığı yüzey hava koşullarına kıyasla daha sabit kalırken, 15 metre derinlikte bu sıcaklık yıl boyunca 10°C ile 16°C arasında seyrediyor.

Kurulan sistemde dış ortamdaki sıcak hava bir hava girişinden alınarak avlunun altına gömülen boru hattına yönlendiriliyor. Hava boruların içinden geçerken ısısını çevreleyen toprağa bırakıyor. Isısı emilen ve soğuyan hava boru hattının sonundan doğrudan evin iç mekanına aktarılıyor.

Geleneksel klimaların aksine bu sistemde elektrikli kompresör, soğutucu akışkan gaz veya kondanser bobini yok. Hava akışını sağlamak için yalnızca düşük wattlı bir fan kullanılıyor; bazı durumlarda hava hareketi tamamen doğal konveksiyon yoluyla gerçekleşiyor. Bu da sistemin elektrik tüketimini geleneksel iklimlendirme cihazlarına kıyasla minimum seviyeye indiriyor.

Kanada hükümetinin topraktan havaya ısı değiştiriciler hakkındaki tasarım kılavuzuna göre bu yöntem binaları net sıfır enerji hedefine yaklaştırıyor. Ancak toprak yapısı, nem oranı, boru derinliği ve uzunluğu gibi değişkenlerin performansı doğrudan etkilemesi ve tasarımcıların teknolojiye olan güvensizliği nedeniyle sistemin standart projelerde yaygınlaşma hızı düşük seyrediyor.

Mevcut bir konut arazisinde gerçekleştirilen projenin dört yıl sürmesi sistemin kurulum aşamasındaki lojistik zorlukları ortaya koyuyor. Climate Action Accelerator verilerine göre bu tip sistemlerin sorunsuz çalışması için şu standartların karşılanması gerekiyor:

Filtreli hava girişi, 30 ila 50 metre uzunluğunda gömülü dış kanal, bypass damperi, erişim rögarı ve iç mekan havalandırma sistemi. Boruların içinde oluşabilecek yoğuşma suyunun tahliye edilmesi ve küf oluşumunun önlenmesi için hatlara %1 ila %3 arasında bir eğim verilmesi gerekiyor. Ayrıca tüm bağlantıların yeraltı sularına ve sızabilecek topraksal gazlara karşı tamamen izole edilmesi şart koşuluyor.

Geliştirilen sistemin ilk etapta evdeki çocuk odalarını soğutmak için kullanıldığı ve bu alanlarda geleneksel klima ihtiyacını ortadan kaldırdığı belirtildi. Bununla birlikte, projeye dair oda içi sıcaklık değişimleri veya hava akış debisi gibi net ölçüm verileri paylaşılmadı. Uzmanlar, yeraltı toprak sıcaklığının zaten yüksek olduğu bölgelerde bu sistemin soğutma potansiyelinin düşeceği, en yüksek verimin mevsimsel sıcaklık farklarının keskin olduğu bölgelerde alınacağı uyarısında bulundu.