Dev yapının sırrı çözüldü: 40 yıldır yanlış biliyormuşuz

Bilim insanları, gökbilim dünyasını yaklaşık 40 yıldır meşgul eden Samanyolu Galaksisi’ndeki dev yapının sırrını çözdü. Almanya’daki Heidelberg Üniversitesi’nden astrofizikçi Kathryn Kreckel liderliğindeki araştırma ekibi, bugüne kadar “Galaktik Merkez Lobu” (Galactic Center Lobe – GCL) olarak adlandırılan oluşumun, sanılanın aksine galaksinin merkezinde yer almadığını belirledi.

Onlarca yıldır radyo teleskop görüntülerinde galaksinin merkezinden yükselen dev bir çıkıntı gibi görünen yapının, gözlem açısı nedeniyle oluşan bir yanılsama olduğu anlaşıldı. Daha önce Dünya’dan yaklaşık 26 bin ışık yılı uzaklıktaki Samanyolu merkezinde bulunduğu tahmin edilen yapının, aslında Dünya’ya çok daha yakın bir konumda, yaklaşık 6 bin 520 ışık yılı mesafede yer aldığı tespit edildi. Konumunun yakın olması, yapının gerçek boyutunun da tahmin edilenden çok daha küçük olduğunu gösterdi.

Özellikle iyonize kükürt gazının yaydığı uzun dalga boylu ışık sayesinde, bugüne kadar yoğun toz ve gaz bulutlarının arkasında kaldığı için görülemeyen alt kısımlar ilk kez net bir şekilde incelendi. Yapılan analizler sonucunda oluşumun ucu açık bir lob değil, tamamen kapalı bir halka olduğu ortaya çıktı.

Astrofizikçiler, yaklaşık 115 ışık yılı genişliğindeki bu yapının yoğun morötesi ışınım altında parlayan dev bir hidrojen gazı bulutundan oluştuğunu değerlendiriyor. Oluşumun, milyonlarca yıl önce aynı yıldız oluşum bölgesinde doğan büyük kütleli yıldızların güçlü rüzgarları ve süpernova patlamalarıyla şekillendiği, Avcı (Orion) Takımyıldızı’ndaki ünlü Barnard Döngüsü ile benzer bir süreç geçirdiği düşünülüyor.

Bilim insanları, “GCL” kısaltmasını koruyarak yapının adının mizahi bir ifadeyle “Greatly Confused Loop” (Büyük Ölçüde Karıştırılmış Halka) olarak değiştirilmesini önerdi.