Ezber bozan tespit: Balıkesir depremleri ‘ikiz ve hibrit’ çıktı

Uluslararası Q1 dergilerinden Seismological Research Letters’ta Balıkesir’in Sındırgı ilçesinde meydana gelen 6.1 büyüklüğündeki depremlerle ilgili çok disiplinli sismik kaynak analiz yayımlandı. Çalışmada, depremlerin Emendere Fay Zonu üzerinde geliştiği, ‘ikiz deprem’ ve ‘hibrit deprem’ niteliği taşıdığı yönünde dikkat çekici bulgulara ulaşıldı.

Dokuz Eylül Üniversitesi Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi, Mühendislik Fakültesi, Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü ile İzmir Meslek Yüksekokulu öncülüğünde yürütülen araştırmaya; Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi ve AFAD Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürlüğü’nden Prof. Dr. Hasan Sözbilir, Dr. Can Eytemiz, Doç. Dr. Çağlar Bayık, Doç. Dr. Deniz Arca, Doç. Dr. Mehmet Utku, Dr. Sevinç Özel Füzün, Dr. Özde Bakak, Dr. Öğr. Üyesi Özkan Cevdet Özdağ, Dr. Metin Aksaz, Prof. Dr. Orhan Tatar, Meltem Türkoğlu, Ömer Kılınçarslan ve Mehmet Kaplan katkı sundu.

Araştırmada ana şokların hemen ardından gerçekleştirilen arazi çalışmalarıyla birlikte geomatik mühendisliği yöntemleri, uydu görüntüleme ve uzaktan algılama teknikleri, sismolojik analizler ile Coulomb gerilme analizi birlikte kullanıldı. Jeoloji, jeofizik, harita ve geomatik mühendisliği alanlarından bilim insanlarının yer aldığı çalışmada, sismometreleri tarafından kaydedilen 21 bin 186 artçı deprem, yapay zeka destekli sismoloji programlarıyla analiz edildi. Araştırmanın bulgularına göre ana şoklar ve artçı depremler, Sındırgı’nın güneyinde ilk kez haritalanan Emendere Fay Zonu ve buna bağlı fay kolları üzerinde meydana geldi. Bu durumun, eski kırık zonlarının yeniden aktif hale geldiğini gösterdiği belirtildi.

Çalışmada, yaklaşık 2,5 ay arayla meydana gelen iki ana depremin, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri ile 24 Haziran 2026 Venezuela depremlerinde olduğu gibi birbirini tetikleyen ‘ikiz deprem’ sınıfında değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi. Bilim insanları ayrıca, Sındırgı’nın güneyindeki dağlık alanda 21 santimetreye ulaşan kalıcı çökme meydana geldiğini, ana şok ve artçı depremlerin zaman içerisinde jeotermal sistemi kontrol eden boyunca güneydoğuya doğru göç ettiğini belirledi.

Araştırmacılar, Batı Anadolu’daki klasik tektonik depremlerden farklı olarak Sındırgı depremlerinin yalnızca tektonik stresle açıklanamayacağını, bölgedeki jeotermal sistem nedeniyle yerin derinliklerinde dolaşan gaz fazındaki akışkanların basınç boşalımına bağlı kırılmaların da deprem oluşumunda etkili olduğunu değerlendirdi. Bu nedenle Sındırgı depremlerinin ” sınıfında ele alınması gerektiği kaydedildi.

Öte yandan, Coulomb gerilme analizi sonuçlarının, stres birikiminin 27 Ekim’deki depremin güneydoğusuna, Yüreğil-Benlieli hattı boyunca kanalize olduğunu ortaya koyduğu aktarıldı.

Araştırmacılar, elde edilen bulguların depremlerin yalnızca tek bir disiplinin bakış açısıyla değil; jeoloji, jeofizik, harita mühendisliği ve sismolojiyi bir araya getiren çok disiplinli çalışmalarla değerlendirilmesinin önemini ortaya koyduğunu vurguladı.