Uzmanlar uyardı: ‘İnternet kullanımı halk sağlığı sorununa dönüşüyor’

The Lancet Psychiatry’de yayımlanan raporda, kontrolsüz internet kullanımının dünya nüfusunun yüzde 10’undan fazlasını etkileyebileceği belirtildi, sosyal medya algoritmalarının ve kullanıcıyı ekranda tutmaya yönelik tasarımların daha sıkı denetlenmesi istendi.

Bilim Teknoloji 20 Kasım 2026

İnternet kullanımının günlük yaşamın merkezine yerleşmesiyle birlikte dijital platformlarda geçirilen sürenin ruh sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin tartışmalar yeniden gündeme geldi.

The Lancet Psychiatry dergisinde yayımlanan ve halk sağlığı, psikoloji ile kamu politikaları alanlarında çalışan uzmanların katkı sunduğu raporda, “sorunlu internet kullanımı”nın küresel ölçekte bir halk sağlığı meselesi olarak ele alınması gerektiği belirtildi.

Euronews’in aktardığı rapora göre, söz konusu durum dünya nüfusunun yüzde 10’undan fazlasını etkiliyor olabilir.

Araştırmacılar, sorunlu internet kullanımının yalnızca sosyal medyada uzun süre geçirmekten ibaret olmadığını vurguladı.

Çevrim içi kumar, video oyunları, pornografik içerik tüketimi, internet alışverişi ve sosyal medya kullanımı da bu kapsamda değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre bu faaliyetlerin tek başına varlığı “sorunlu kullanım” anlamına gelmiyor. Ancak internet kullanımı kişinin sosyal ilişkilerini, eğitimini, iş yaşamını veya günlük işlevselliğini olumsuz etkilemeye başladığında sorunlu hale gelebiliyor.

Bazı davranışların ise kumar bağımlılığında olduğu gibi klinik düzeyde bir bozukluğa dönüşebildiği belirtildi.

Raporda, sorunlu internet kullanımı yaşayan kişilerde çeşitli ruh sağlığı sorunlarının daha sık görülebildiğine dikkat çekildi.

Bunlar arasında dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), depresyon, kaygı bozuklukları, obsesif kompulsif bozukluk (OKB), uyku problemleri ve yeme bozuklukları yer aldı.

Araştırmacılar, kendine zarar verme davranışları ile intihar düşüncesi ve girişimlerinin de bu grupta görülebilen sorunlar arasında bulunduğunu aktardı.

Sorunlu internet kullanımının yalnızlık, aile içi anlaşmazlıklar, kişiler arası çatışmalar, akademik ve mesleki performansta düşüş ve tükenmişlikle de ilişkili olduğu kaydedildi. Ancak raporda, bu ilişkilerin internet kullanımının söz konusu ruhsal sorunlara doğrudan neden olduğunu kanıtlamadığı özellikle vurgulandı.

Uzmanlara göre bazı gruplar sorunlu internet kullanımından daha fazla etkilenebiliyor.

Özellikle gençlerin, düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşayanların ve halihazırda ruh sağlığı sorunları bulunan kişilerin daha yüksek risk altında olabileceği belirtildi.

Araştırmacılar, sorunun son yıllarda daha fazla gündeme gelmesinin internet kullanımının olumsuz sonuçlarının artık daha iyi anlaşılmasıyla da bağlantılı olabileceğine işaret etti.

Raporda, dijital platformların kullanıcıları mümkün olduğunca uzun süre çevrim içi tutmak için kullandığı bazı tasarım özelliklerinin riskleri artırabileceği belirtildi.

“Sonsuz kaydırma”, videoların otomatik oynatılması, anlık bildirimler ve kişiselleştirilmiş algoritmalar bu özellikler arasında gösterildi.

Araştırmacılar, kumar ve oyun gibi davranışların internetten önce de var olduğunu ancak dijital teknolojilerin bu faaliyetlere günün her saatinde ulaşılabilmesini sağladığını vurguladı.

Kullanıcı davranışlarına göre içerik sunan algoritmalar ile sürekli geri bildirim sağlayan sistemlerin çevrim içi faaliyetlerden uzaklaşmayı zorlaştırabildiği ifade edildi.

Uzmanlar, sorunlu internet kullanımının yalnızca bireysel irade ve alışkanlıklar üzerinden değerlendirilmesine karşı çıktı.

Raporda, dijital platformların kullanıcı davranışlarını yönlendiren tasarım tercihlerinin de sorunun bir parçası olduğu kaydedildi.

Mevcut yaş sınırlamalarının ve gönüllü denetim mekanizmalarının tek başına yeterli olmayabileceği belirtilirken, teknoloji şirketlerinin de ürünlerinin olası zararlarından sorumlu tutulması gerektiği savunuldu.

Araştırmacılar, hükümetlere dijital platformlara ilişkin daha bağlayıcı düzenlemeler yapma çağrısında bulundu.

Yüksek riskli tasarım özelliklerinin sınırlandırılması, algoritmaların bağımsız kuruluşlar tarafından denetlenmesi, yaş sınırlarının etkin biçimde uygulanması ve pazarlama faaliyetlerine yönelik bağlayıcı kurallar getirilmesi önerildi.

Raporda, çevrim içi hizmetlere yönelik güvenlik standartlarının tütün, alkol ve kumar gibi alanlarda uygulanan düzenlemelere benzer bir yaklaşımla ele alınabileceği belirtildi.

Uzmanlar ayrıca kullanıcı güvenliğini sağlayan ayarların varsayılan olarak açık olması ve platformda geçirilen süreyi artırmayı hedefleyen özelliklerin sınırlandırılması gerektiğini kaydetti.

Araştırmacılar, sorunlu internet kullanımının toplumsal etkilerinin azaltılabilmesi için kamu sağlığının teknoloji şirketlerinin ticari çıkarlarının önünde tutulması gerektiği sonucuna vardı.

10Haber bültenine üye olun, gündem özeti her sabah mailinize gelsin.