‘Yüzen beyin’ projesi: Yapay zeka destekli beş yeni gemi için 4,3 milyarlık devrim

İspanya’nın güneyindeki efsanevi Rota Deniz Üssü aylardır şantiyeye dönmüş durumda. Her yerde vinçler, kamyonlar ve sökülmüş asfaltlar var. Bu devasa yıkım ve yeniden inşa sürecinin tek bir nedeni var: İspanyol Donanması’nın 4,3 milyar Euro’luk dev yatırımı olan yeni nesil F-110 fırkateynlerine hazırlanmak. Çünkü bu yeni gemiler bildiğimiz savaş gemilerine benzemiyor; onlar sürekli devasa veriler işleyen, yapay zekayla donatılmış “yüzen bilgisayarlar” ve eski usul bir liman bu gemileri hayatta tutmaya yetmez.

1980’lerden kalma Santa María sınıfı fırkateynlerin yerini alacak olan bu beş yeni “süper geminin” denizcilik dünyasında yarattığı devrimi ve Rota Üssü’ndeki değişimin 3 temel nedenini şu şekilde özetleyebiliriz:

F-110 fırkateynlerinin en büyük özelliği karadaki ana bilgisayarlarda her geminin kusursuz bir “sanal (dijital) ikizi”nin olması.

Okyanusun ortasında geminin motorunda veya radarında en ufak bir ısı değişimi ya da arıza belirtisi olduğunda bu veri anında Rota Üssü’ndeki dijital ikize aktarılır. 

Karadaki mühendisler sorunu gemi daha limana dönmeden sanal ortamda tespit edip çözüm planlar.

Üssün Değişim Nedeni

Rota Üssü’nün artık sadece kaynak makinesi ve boya atölyesinden ibaret olmaması gerekiyor. Üsse gemiden gelen bu devasa veri akışını kesintisiz işleyecek siber güvenlikli dev sunucular, fiber optik ağlar ve yüksek teknolojili izleme odaları inşa ediliyor.

Yeni gemiler, modern deniz muharebesinin en gelişmiş sistemlerinden biri olan SPY-7 radarlarıyla donatılıyor. Bu radar sistemi devasa bir işlem gücü ve elektrik enerjisi talep ediyor.

Sıradan bir liman iskelesi bu gemi yanaştığında radarın ve elektronik savaş sistemlerinin ihtiyaç duyduğu yüksek voltajı ve veri bağlantısını sağlayamıyor. Bu yüzden iskelelerin elektrik ve veri altyapısı baştan aşağı yenileniyor.

İspanya Savunma Bakanlığı, gemilerin inşasıyla limanın inşasını aynı anda yürüten kusursuz bir koreografi uyguluyor. Amaç, yepyeni bir fırkateynin “geçmişte kalmış bir iskelede” bekleyerek çürümesini önlemek.

Milyarlık filonun teslimat takvimi

F-111 Bonifaz: Serinin ilk gemisi. İnşasına 2022’de başlandı, Eylül 2025’te görkemli bir törenle denize indirildi. Testleri sürüyor.

F-112 Roger de Lauria: Şu an kızağa alınmış durumda ve ilk fırlatma tarihi 2026 olarak planlanıyor.

F-113 Menéndez de Avilés: Nisan 2025’te inşasına başlandı, 2028’de fırlatılacak.

F-114 ve F-115: Serinin son iki gemisi Luis de Córdoba ve Barceló’nun ise 2029-2030 yıllarında donanmaya katılması planlanıyor.

Bir savaş gemisi ne kadar akıllı, ölümcül veya teknolojik olursa olsun, onu destekleyen lojistik zinciri (limanı) zayıfsa, o gemi kağıt üzerinde bir efsane olmaktan öteye gidemez. İspanya, “yüzen beyinlerini” beslemek için limanlarını birer devasa bilgisayar kasasına dönüştürüyor.