11 eşek imkansızı başardı: Kuyu kazıp su buldular, çölü cennete çevirdiler

İnsanlığın acımasız avcılığı yüzünden yüzyıllar önce Necef Çölü’nden silinen ve soyu tüketilen İran yaban eşeği tam 40 yıl sonra bilim insanlarının başlattığı dev bir projeyle çölün kaderini baştan yazdı. İsrail’in çöl bölgesine bırakılan 11 İran yaban eşeği zamanla yüzlerce bireylik dev bir popülasyona dönüşmekle kalmadı, “ekosistem mühendisi” gibi çalışarak kurak topraklarda imkansızı başardı.

1968’de İsrail, İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi’den 11 adet İran yaban eşeği satın aldı. Bu hayvanlar yetiştirilmek üzere İsrail’in güneyindeki Yotvata Rezervine uçakla götürüldü. 1970’lerde popülasyonu ve genetik çeşitliliğini güçlendirmek için Etiyopya’dan Afrika yaban eşekleri de programa katıldı.

Bölgeye uyum sağlayan tam 11 eşek güçlü toynaklarıyla çölün sert ve kayalık zeminini kazarak iki metre derinliğinde su kuyuları açtı. Eşekler kuraklığın ortasında adeta imkansızı başararak açtığı su kaynaklarıyla ceylanlardan tilkilere, kuşlardan yarasalara kadar su bulamayan onlarca türün bölgeye geri dönmesini sağladı.

Sadece su çıkarmakla kalmayan eşekler çölün dengesi için hayati önem taşıyan akasya ağaçlarının ve bitki örtüsünün yeniden yeşermesinde anahtar rol üstlendi. Meyve tohumlarını sindirerek çimlenmeyi sağlayan ve dışkılarıyla toprağı besleyen eşekler yok olmak üzere olan çölü yeniden canlı bir ekosistem yaptı. Bir zamanlar insanların yok ettiği bu canlılar şimdi doğanın en büyük kurtarıcısı haline geldi.