Dün ‘doğunun tarım cenneti’ydi: Her yer kirli ama en kirli orası

5 Haziran Dünya Çevre Günü vesilesiyle Türk Toraks Derneği, Türkiye’deki illerin hava kirliliği durumunu derledi.

Dernekten yapılan açıklamada, 2025 yılı, DSÖ’nün belirlediği sınır değerler esas alındığında, PM düzeyleri açısından Türkiye’de yeterli ölçüm yapılan tüm illerde, DSÖ tarafından önerilen referans değerlerin (yıllık 15 μg/m³) aşıldığı saptandı.

Dernek tarafından derlenen verilere göre Türkiye’nin havası en kirli ili Iğdır. Oysa Iğdır “ılıman vaha” tanımıyla anılmasını sağlayan ve pamuk tarımına bile izin veren coğrafi özellikleri, neredeyse Ege ovaları kadar bol ve çeşitli ürün yelpazesiyse düne kadar “doğunun tarım cenneti”ydi.

Iğdır’ı hava kirliliğiyle Malatya, Osmaniye, Kahramanmaraş, Hatay, Ağrı, Hakkari, Mersin, Şırnak ve Bursa izliyor. Havası en temiz iller ise sırasıyla Kırklareli, Artvin, Bayburt, Sinop, Bingöl, Rize, Karabük, Kırşehir, Isparta ve Bartın olarak belirtildi.

Erken ölüm riskiyle ilişkilendiriliyor

Türk Toraks Derneği Çevre Sorunları ve Akciğer Sağlığı Çalışma Grubu Başkanı Doç. Dr. Nilüfer Aykaç, hava kirliliğinin sağlık riskine yönelik olarak, “Bu aerosol kirleticiler, özellikle solunum ve kardiyovasküler sistem hastalıkları ile artan erken ölüm riskiyle ilişkilendirilmektedir. PM2,5 ve PM10’a maruziyet, başta çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan bireyler olmak üzere hassas gruplar üzerinde belirgin olumsuz sağlık etkilerine yol açıyor” bilgisini verdi.

DSÖ tarafından 15 birim olan yıllık partikül değerine karşılık, Iğdır’da hava kirliğinin birim değerinin 118,17, Malatya’da 111,73, Osmaniye’de 111,23 olduğu saptandı. En düşük partikül madde düzeyine sahip Kırklareli’de değerin 22,46, Artvin’de 24,02, Bayburt’ta 24,85 olduğu belirlendi.