Yapay zekâ protestosu: Veri merkezi inşaatı basıldı, 200 kişi gözaltında

Avrupa genelinde yapay zekâ ve bulut bilişim altyapısına yönelik yatırımlar hız kazanırken, veri merkezlerinin çevresel etkilerine karşı düzenlenen protestolar da büyüyor.

Hollanda'nın başkenti Amsterdam'da cuma günü Microsoft'un yeni veri merkezinin inşaat alanına giren aktivistler, çalışmaların durdurulmasını istedi. Gösteriler sırasında polisle protestocular arasında arbede yaşandı.

Geef Tegengas (Karşı Çık) adlı protesto grubunun temsilcisi Nathan Timmer, yerel yayın kuruluşu AT5'e yaptığı açıklamada, inşaatı durdurmak amacıyla alanı işgal ettiklerini söyledi.

Timmer, "Bunun inşa edilmesini istemiyoruz. Kimsenin buna ihtiyacı yok" dedi. Veri merkezinin yapay zekâ tarafından üretilen niteliksiz içerikler, askeri faaliyetler ve gözetim uygulamaları için kullanılacağını öne süren Timmer, inşaat durdurulana kadar eylemlerini sürdüreceklerini belirtti.

Filistin yanlısı aktivistlerin de katıldığı gösterilerde bazı protestocular vinçlere tırmanarak işaret fişekleri yaktı. Polis, öğleden sonra göstericileri inşaat alanından çıkarmaya başladı.

Hollanda polisi, cuma akşamı yaptığı açıklamada, izinsiz giriş şüphesiyle 200 kişinin gözaltına alındığını duyurdu.

Microsoft ise protestolara ilişkin yaptığı açıklamada, yurttaşların görüşlerini barışçıl yollarla ifade etme haklarına saygı duyduğunu belirtti.

Şirket sözcüsü, "İnsanların projeye ilişkin güçlü görüşleri olduğunu anlıyoruz ve bu görüşlerini barışçıl yollarla ifade etme haklarına saygı duyuyoruz. Ancak yasa dışı veya insanların güvenliğini tehlikeye atan eylemleri kabul etmiyoruz" ifadelerini kullandı.

Amsterdam'daki protesto, Avrupa genelinde veri merkezlerine karşı büyüyen hareketin bir parçası olarak düzenlendi.

"Stop Dirty Data Centres" (Kirli Veri Merkezlerini Durdurun) adı altında bir araya gelen onlarca sivil toplum kuruluşu ve yerel inisiyatif, cuma ve cumartesi günleri 15 Avrupa ülkesinde eylem düzenleme çağrısında bulundu.

İrlanda, Polonya, Danimarka, Finlandiya, İspanya, İtalya, Hollanda, Fransa ve İngiltere'nin de aralarında bulunduğu ülkelerde protestocular, büyük ölçekli veri merkezi projelerinin geçici olarak durdurulmasını talep etti.

Aktivistler, veri merkezlerinin yüksek elektrik ve su tüketiminin çevresel sorunları derinleştirdiğini, yeni yatırımların ise yeterli kamuoyu katılımı ve çevresel denetim olmadan hayata geçirildiğini savunuyor.

StopDirtyDataCentres.eu koordinatörü Owen Espley, siyasetçilerin yapay zekâ yatırımlarına yaklaşımı ile toplumun beklentileri arasında önemli farklılıklar bulunduğunu belirtti.

Espley, "Seçilmiş liderlerin yapay zekâ konusunda yaratılan büyük beklentilere yaklaşımı ile halkın düşünceleri arasında ciddi bir uçurum var" dedi.

Veri merkezi karşıtı eylemler Almanya ve Polonya'ya da yayıldı.

Almanya'nın başkenti Berlin'in dış kesimlerinde bulunan bir veri merkezinin önünde yaklaşık 12 kişi bir araya geldi.

Protestocuların sözcüsü Caro Weber, çevresel kaygılar dikkate alınmadan yeni tesisler kurulmasına karşı çıktıklarını belirterek, "Almanya genelinde veri merkezlerinin kontrolsüz biçimde inşa edilmesini durdurmak istiyoruz. Bu, geleceğimiz açısından son derece tehlikeli" ifadelerini kullandı.

Polonya'da ise yaklaşık 100 kişi, parlamento binası önünde gösteri düzenledi. Protestoya, Varşova çevresinde yeni veri merkezleri kurulması planlanan bölgelerde yaşayan yurttaşlar katıldı.

Avrupa'nın önemli dijital altyapı merkezlerinden biri olan İtalya'da da veri merkezi yatırımlarına yönelik tepkiler artıyor.

Özellikle ülkenin kuzeyindeki Lombardiya bölgesinde yoğunlaşan protestolarda, yeni projelerin çevresel etkileri ve karar alma süreçlerinde halkın yeterince bilgilendirilmemesi eleştiriliyor.

Veri merkezi karşıtı hareket, 10 Ekim'de Milano'da düzenlenen geniş katılımlı gösteriyle ülke gündemine taşındı.

Piazza della Scala Meydanı'nda binden fazla kişi ve yaklaşık 40 yerel komitenin temsilcisi bir araya geldi. Organizatörler, eylemi İtalya'da veri merkezlerine karşı düzenlenen ilk ulusal çaplı protesto olarak nitelendirdi.

Göstericiler, yeni tesislerin inşasının geçici olarak durdurulmasını ve sektörün büyümesini düzenleyecek ulusal bir strateji hazırlanmasını istedi.

Veri merkezlerine yönelik toplumsal tepkiler artarken, sektöre yapılması öngörülen yatırımların büyüklüğü de dikkat çekiyor.

Uluslararası danışmanlık şirketi PwC'nin "Global Data Centre Outlook 2026–50" raporuna göre Avrupa'nın 2026-2050 döneminde veri merkezlerine yönelik toplam 5,6 trilyon dolarlık sermaye yatırımı çekmesi bekleniyor.

Bu tutarın, dünya genelindeki veri merkezi yatırımlarının yaklaşık yüzde 18'ini oluşturacağı tahmin ediliyor.

Aynı dönemde ABD'deki veri merkezi yatırımlarının ise 15,1 trilyon dolara ulaşacağı öngörülüyor.

Yapay zekâ ve bulut bilişim teknolojilerine yönelik talep, veri merkezi yatırımlarını artırırken tesislerin enerji tüketimi, su kullanımı ve çevresel etkileri Avrupa genelindeki tartışmaların odağında yer alıyor.