Erdoğan ‘Tüm kardeş ülkelere açık’ dedi ama Suudi Arabistan, Mısır’ı Mekke Anlaşması’nda istemiyor

Suudi Arabistan, geçen hafta Türkiye ve Pakistan ile Mekke’de imzaladığı Ortak Savunma Anlaşması’na Mısır’ın katılmasına onay vermedi. Oysa Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan daha yeni Arapça yayın yapan Şark’ül Avsat gazetesine verdiği demeçte, anlaşmanın ‘Bütün kardeş ülkelere açık’ olduğunu söyledi.

Middle East Eye’a konuşan Suudi kaynaklar, Ankara’nın Kahire’yi ittifaka dahil etme yönündeki girişimlerine rağmen Riyad’ın bu adımı engellediğini bildirdi.

Suudi Krallığı’na yakın kaynaklar, kararın arkasında Mısır Devlet Başkanı Abdulfettah es-Sisi yönetimine duyulan güvensizlik ve Kahire’nin bölgedeki askeri ile stratejik önemini kaybettiği düşüncesinin yattığını aktardı.

İmzalanan Mekke Anlaşması, üye ülkelerden birine yapılan silahlı saldırıyı tüm üyelere yapılmış sayan bir ortak savunma mekanizması öngörüyor.

Suudi yetkililer anlaşmayı ortak savunma kapasitesini güçlendirme adımı olarak tanımlarken, Mısır’ın dışarıda tutulması iki ülke arasındaki derinleşen gerilimi ortaya koydu.

2013’ten bu yana Sisi yönetimine yaklaşık 25 milyar dolar mali destek sağlayan Suudi Arabistan’ın; Yemen ve İran gibi kritik güvenlik başlıklarında Kahire’den beklediği desteği alamamaktan rahatsız olduğu belirtildi.

Ayrıca Mısır’ın, Suudi Arabistan’ın ulusal çıkarlarıyla çelişen alanlarda Birleşik Arap Emirlikleri ile yakın hareket etmesinin de Riyad’da endişe yarattığı ifade edildi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Mısır’ı “doğal ortak” olarak nitelendirmesi ve Türk kaynakların Kahire için resmi teklifte bulunulduğunu doğrulamasına rağmen, Suudi tarafı Mısır’ın ittifaka anlamlı bir askeri katkı sunamayacağını savundu.

Suudi kaynaklar, Türkiye ve Pakistan’ın gelişmiş savunma sanayilerine ve geniş askeri üretim kapasitelerine sahip olduğunu, buna karşın Mısır ordusunun askeri teknolojiden ziyade sivil üretime odaklandığını dile getirdi.

Riyad yönetimi Mısır’a kapıların gelecekte tamamen kapanmadığını belirtmekle birlikte, mevcut şartlarda Kahire’yi güvenilir bir stratejik ortak olarak görmediğini vurguladı.

Erdoğan’ın demeci

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Londra merkezli Arapça yayın yapan Şarku’l Avsat gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Ghassan Charbel’e açıklamalarda bulundu.

Bölgenin geleceğine ilişkin Türkiye’nin güçlü iradesini ve kapsayıcı vizyonunu vurgulayan Erdoğan “Bölgenin meselelerini bölgenin kendi aktörleri çözmelidir” diyerek Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye arasında imzalanan Mekke Anlaşması’na dikkat çekti.

Erdoğan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın herhangi bir ülkeyi hedef alan bir bloklaşmanın değil, barışı, istikrarı, dayanışmayı ve kolektif caydırıcılığı esas alan stratejik bir iradenin ürünü olduğunu söyledi.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın attığı bu tarihî adım, “Birimizin güvenliği hepimizin güvenliğidir.” anlayışını somutlaştırdığını belirten Erdoğan, bölgenin geleceğinin artık bölge ülkelerinin iradesinden bağımsız biçimde şekillendirilemeyeceğinin altını çizerek; dışarıdan dayatılan reçeteler yerine bölgesel sahiplenmeyi, gerilim yerine diplomasiyi, çatışma yerine diyaloğu, ayrışma yerine iş birliğini işaret etti.

Mekke Anlaşması’nın tüm kardeş ülkelere açık olduğunu söyleyen Erdoğan, Körfez’den Hürmüz’e, Lübnan’dan Suriye’ye uzanan geniş coğrafyada Türkiye’nin egemenliğe ve toprak bütünlüğüne saygıyı esas alan, güvenliğin, kalkınmanın ve refahın birlikte güçlendiği bir bölgesel düzenin inşasını savunduğunu vurguladı.

Erdoğan, Türkiye’nin bölgesinde edilgen bir seyirci değil; barışın tesisi için inisiyatif alan, güven üreten ve sorumluluk üstlenen güçlü bir aktör olduğunu söyleyerek, Türkiye’nin bölgesel ve küresel barış için yapıcı ve kararlı diplomasi yürütmeye devam edeceğini ifade etti.