Bombardımanlar hızlandı, petrol fiyatı 120 dolara dayandı

Amerika ve İsrail’in ortada bir provokasyon bile yokken başlattığı İran savaşında aynı anda bir yandan müzakere yapılıyor bir yandan savaş bütün hızıyla ölüm yağdırmaya devam ediyor. 

Amerikan Başkanı Donald Trump, Pazar gecesi yaptığı açıklamada, petrol fiyatlarının yükselmeye devam ettiği bir dönemde, İran’ın hayati önem taşıyan bir nakliye yolu olan Hürmüz Boğazı’ndan 20 petrol kargo gemisinin daha geçmesine izin vermeyi kabul ettiğini ve bunu kendisine bir hediye olarak verdiğini öne sürdü.

Trump, Air Force One uçağında gazetecilere yaptığı açıklamada, İran’ın gemilerin geçişine Pazartesi gününden itibaren izin vermesinin ABD’ye “saygı göstergesi” olduğunu söyledi. Ayrıca Tahran’ın kararını, savaşı sona erdirmek için müzakerelerin başladığının bir işareti olarak değerlendirdi.

20 kargo gemisinin nereye gittiği veya kime ait olduğu net değildi. Geçen hafta İran, boğazdan yaklaşık 10 geminin geçmesine izin vermişti; Trump bu gelişmeyi de ilerleme işareti olarak nitelendirmişti.

Pazartesi sabahı Asya piyasalarında petrol 116 doların da üzerine çıktı ve 120 dolara doğru ilerlemesini sürdürdü. Trump’ın bu açıklamaları petrol fiyatı üzerinde herhangi bir etki yaratmadı.

Öte yandan İsrail’in Lübnan’da başlattığı savaş da devam ediyor ve İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, ordusuna güney Lübnan’daki kontrol ettikleri bölgeyi genişletme emri verdiğini söyledi.

ABD-İsrail’in İran’a yönelik bombardımanı Pazar günü de devam etti; Tahran’daki bir televizyon istasyonuna ve ülkenin güneyindeki bir limana düzenlenen saldırılarda en az beş kişi öldü. İran, İsrail’e balistik füze salvoları gönderdi ancak can kaybına yol açmadı; buna rağmen güney İsrail’deki tehlikeli atık tesisini de içeren bir sanayi parkında yangın çıktığı bildirildi.

Türkiye ve Mısır dışişleri Bakanları ABD’nin çatışmayı sona erdirmek için hazırladığı 15 maddelik planı ilettiği Pakistan’da bir araya geldi. Ancak İran parlamentosu başkanı Muhammed Bagher Ghalibaf, Pazar günü Başkan Trump’ı “gizlice kara işgali planlarken” diplomasi maskesi takmakla suçladı.

ABD’li iki askeri yetkili Pazar günü yaptığı açıklamada, aralarında Ordu Komandoları ve Donanma SEAL’lerinin de bulunduğu yeni gelen komandoların henüz belirli görevlere atanmadığını söyledi. Ancak uzmanlaşmış kara birlikleri olarak, Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini sağlamaya yardımcı olmak üzere görevlendirilebilirler.

Günün önemli gelişmeleri şöyleydi:

İran: ABD ve İsrail’in Tahran’a yönelik bombardımanı Pazar günü de devam etti. İran başkenti, ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’nın (HUAN) 28 Şubat’ta başlayan savaştan bu yana en ağır saldırı günlerinden birini yaşadığını söylediği saldırılardan bir gün sonra bombalandı.

İran haber ajanslarına göre, vurulan yerler arasında Katar şirketine ait bir televizyon ağı olan Al Araby TV’nin Tahran’daki merkezi de bulunuyordu. Merkezin bulunduğu binada birkaç başka işletmenin de yer aldığı ve saldırıda 10 kişinin yaralandığını bildirildi. İran devlet medyasına göre, ABD ve İsrail saldırıları ayrıca güneydeki bir İran limanını da vurdu ve en az beş kişi öldü.

Birleşmiş Milletler’in nükleer gözlem kuruluşu Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), İran’ın Markazi Eyaleti’ndeki Khondab Ağır Su Kompleksi’nin Cuma günü saldırıya uğradığı yönündeki İran haberlerinin ardından, kompleksin ağır hasar gördüğünü ve artık faaliyette olmadığını doğruladı. Ajans, kompleksin herhangi bir nükleer madde içermediğini ve radyasyon riski bulunmadığını belirtti.

Lübnan: İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, İsrail-Lübnan sınırındaki durumu “temelden değiştirmeye kararlı” olduğunu söyleyerek, güçlerine güney Lübnan’daki kontrol ettikleri bölgeyi artırma emri verdiğini belirtti. Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, İsrail’in güney Lübnan’daki operasyonunu, özellikle de köprülerin yıkılmasını, tehlikeli tırmanışlar ve Lübnan egemenliğinin ihlali olarak kınadı.

Beyrut’ta yüzlerce kişi, hafta sonu İsrail hava saldırılarında öldürülen üç Lübnanlı gazeteci için yağmur altında toplandı. Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, güney Lübnan’daki Bint Jbeil’de bir ambulansa düzenlenen hava saldırısında bir sağlık görevlisinin de öldüğünü söyledi. Ghebreyesus, İsrail’in Hizbullah ile savaşının başlamasından bu yana 51 Lübnanlı sağlık çalışanının daha öldürüldüğünü belirtti.

Basra Körfezi: Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, 10 insansız hava aracının imha edildiğini açıkladı. Krallığın dışişleri bakanı, Pakistan’ın savaşa arabuluculuk çabalarının bir parçası olarak İslamabad’da Türkiye, Mısır ve Pakistan’daki mevkidaşlarıyla görüştü.

İsrail: İran, İsrail’e doğru bir dizi balistik füze fırlattı. Herhangi bir can kaybı bildirilmedi, ancak İsrail ordusu, füzelerin önlenmesinden kaynaklanan parçaların güney İsrail’deki bir sanayi parkına düştüğünü ve yangına neden olduğunu söyledi.

Pazar günü, Paskalya öncesi Pazar ayini: İsrail polisi Pazar günü Kudüs’teki en üst düzey iki Roma Katolik yetkilisinin Kutsal Kabir Kilisesi’ne girmesini engelledi. Kilise yetkilileri, bunun “yüzyıllardır ilk kez” üst düzey din adamlarının orada Paskalya öncesi Pazar ayinini kutlayamaması olduğunu söyledi. Pazar günü daha sonra, Netanyahu, güvenlik endişelerine rağmen yetkililere Latin Patriği’ne kiliseye “tam ve derhal erişim” sağlamaları ve “istediği gibi ayinler düzenlemesine” izin vermeleri talimatını verdiğini söyledi.

ABD seçenekleri: Analistlere göre, Trump, çatışmayı tırmandırmak için her birinin geniş kapsamlı sonuçları olabilecek çeşitli seçenekleri değerlendiriyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı 6 Nisan’a kadar açmaması halinde İran’ın enerji santrallerini bombalama ültimatomunu uygulayabilir; uzmanlar bunun savaş suçu teşkil edebileceğini söylüyor. Bir diğer seçenek ise, ABD yetkililerinin bir gün nükleer silah yapımında kullanılabileceğini söylediği İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunu ele geçirmek için riskli bir kara saldırısı düzenlemek olabilir.